groep042011connected

//terug naar programma// = 3.1. Connected =

‘Connected’ is een lespakket voor leerkrachten secundair onderwijs om met jongeren te werken rond veilig relationeel en seksueel gedrag online. Het pakket maakt deel uit van de werkmap ‘Goede minnaars’ en omvat een 20-tal werkvormen rond profielsites en privacy, cyberpesten, online seksueel grensoverschrijdend gedrag, porno en beeldvorming ... Er wordt extra achtergrondinformatie voorzien voor leerkrachten, evenals interessante websites.

Jongeren van 12 tot 18 jaar
 * Doelgroep **

De algemene doelstelling van dit pakket is jongeren verantwoord leren omgaan met sociale netwerksites en chatsites: welke informatie geef je over jezelf prijs? Hoe gedraag je je ten opzichte van anderen?.. Het lessenpakket vermeldt tevens voor elke les apart de concrete doelstellingen die nagestreefd worden.
 * Doel **


 * Inhoud **

//1) Voorbereiding//

Voordat er in de klas gewerkt wordt met dit lessenpakket, raden de makers aan om een aantal afspraken te maken die samen het letterwoord PIKASOL vormen: Persoonlijke zaken die in de groep verteld worden, zijn vertrouwelijk en blijven binnen de groep. We gebruiken wat we hier horen niet in andere situaties, ook de begeleiders niet. We praten over onszelf, onze gevoelens en ervaringen, opvattingen… We zijn open en eerlijk in wat we vertellen. Kies wat je vertelt en wat niet. Niet alles is voor alle oren bedoeld, en je kan gerust je gevoelens en gedachten voor jezelf houden als je ze, om wat voor reden ook, niet wil delen met de groep. Wees actief in het verloop van het groepsgebeuren. We geven je veel ruimte om zelf te bepalen waarover het moet gaan vandaag. Dus wacht niet passief af tot iemand anders iets inbrengt. Seksualiteit is meer dan met iemand naar bed gaan. Seks zit ook in je hoofd en gaat gepaard met allerlei gevoelens. We hebben het dus over alle vormen van seks, en iedereen kan erover meepraten. Er zijn grote verschillen tussen culturen en mensen (mannen en vrouwen, jong en oud) in de wijze waarop we met seks omgaan. Mensen kunnen heteroseksueel, homoseksueel, lesbisch of biseksueel zijn. Er zijn grote verschillen, maar welke seksuele oriëntatie je ook hebt, iedereen is uniek en verdient respect. Luisteren naar elkaar zorgt voor een goed gesprek. Humor is belangrijk, het is soms goed geladen onderwerpen te ontmijnen. Uitlachen kan niet.
 * Privacy **
 * Ik-vorm **
 * Kies **
 * Actief **
 * Seksualiteit **
 * Oriëntatie **
 * Luisteren **
 * Lachen **

//2) Lessen//

Aan de hand van een brainstormsessie vertellen leerlingen wat zij weten over het internet. De opgesomde termen kunnen daarna samen in categorieën onderverdeeld worden zoals ‘Contact leggen’ (chat, e-mail…); ‘Opzoeken’ (Google, Wikipedia…); ‘Ontspanning’ (downloaden, gamen…); ‘Risico’s’ (cyberpesten…); ‘Algemene termen’ (browser, avatar…)…
 * Les 1: Do U internet 2? **

De leerkracht kan voor deze les beroep doen op een aantal getuigenissen die als startpunt genomen kunnen worden voor een klasdiscussie: - Wat vind je van dit verhaal? - Heb je dit ook al ervaren/meegemaakt?
 * Les 2: Ervaringen van jongeren **

In deze les krijgen de leerlingen 2 bestaande profielpagina’s van jongeren te zien. Ze worden in groepjes verdeeld en krijgen de opdracht om de twee profielen onderling te bespreken: Wat maakt het profiel al dan niet aantrekkelijk? Lijkt alles op het profiel realistisch? Zijn er zaken die je beter niet op je profiel zet? … Daarna worden de 2 profielen klassikaal besproken.
 * Les 3: Mijn online imago **

Er worden foto’s uit het werkblad Foto’s geprojecteerd en deze worden klassikaal besproken: Wat vind je van deze foto? Welke indruk heb je van deze persoon? Was het de bedoeling/intentie van de persoon om deze indruk te wekken, denk je? Zou jij deze foto online plaatsen? Waarom (niet)?... Nadien wordt hetzelfde gedaan met verschillende nicknames
 * Les 4: Foto’s en nicknames **



Leerlingen krijgen de opdracht om hun naam en eventueel die van hun familieleden/vrienden te googlen. Daarna wordt klassikaal besproken wat ze gevonden hebben: Wisten ze dat deze zaken op internet stonden? Vinden ze dit oké? Kan je hier iets aan doen?...
 * Les 5: Privacy **

De leerlingen worden verdeeld in groepjes en krijgen 7 opeenvolgende chatgesprekjes te lezen tussen een jongen en een meisje die elkaar via internet leren kennen. Elk groepje bespreekt de kaartjes: welke informatie zouden zij prijsgeven? Zouden zij foto’s doorsturen? Zouden ze afspreken met iemand die via het internet hebben leren kennen?... De belangrijkste conclusies en tips van elke groepjes worden op bord geschreven.
 * Les 6: Chatgesprek **



Voor deze les beschikt de leerkracht over een werkblad dat stellingen bevat over verschillende thema’s zoals ‘Invloed van nieuwe media op relaties en seksualiteit’, ‘Ouders en internet’ ... De leerlingen discussiëren klassikaal over de verschillende stellingen door zich op een bepaalde plaats in de klas op te stellen. Links gaan staan betekent bv ‘niet akkoord’, rechts betekent ‘akkoord’ en het midden van de klas betekent ‘ik twijfel’. Een andere mogelijkheid is dat de klas in 2 groepen verdeeld wordt: één groep die de stellingen moet verdedigen en één groep die tegenargumenten moet verzinnen.
 * Les 7: Stellingenspel **



Leerlingen vullen eerst individueel het werkblad ‘moeilijk of makkelijk’ in. Daarin bepalen ze voor zichzelf hoe moeilijk of makkelijk ze het vinden om bepaalde handelingen face-to-face, telefonisch, via sms of chat te stellen. Daarna worden onderlinge verschillen besproken.
 * Les 8: moeilijk of makkelijk? **



Leerlingen krijgen een Engelstalig artikel te lezen over een onderzoek naar leugens op het internet over gewicht, grootte en leeftijd. Na het lezen van het artikel lossen ze bijhorende vragen op.
 * Les 9: tall, dark and dishonest **



Leerlingen brainstormen over hoe ze kunnen beoordelen dat seksuele informatie op het internet betrouwbaar is of niet. De leerkracht kan enkele tips meegeven over het gebruik van zoekmachines die bij het lessenpakket zitten zoals “Geef als zoekopdracht niet het woord ‘sex’ maar ‘seks’”. Ook geeft ze de leerlingen een lijst mee met websites waarop veilige informatie over seks te vinden is. Daarna krijgen de leerlingen de opdracht om met behulp van zoekmachines op het internet te zoeken naar het antwoord op een door de leerkracht of leerling opgegeven vraag.
 * Les 10: Informatie over seks **

Leerlingen krijgen een werkblad met verschillende situaties op en krijgen de taak die in groep te rangschikken van (weinig risico) tot 10 (veel risico). De leerlingen moeten tot een consensus komen en kunnen beargumenteren waarom ze een situatie al dan niet als risicovol bestempelden.
 * Les 11: Risico-inschatting **

Leerlingen worden in kleine groepjes verdeeld en krijgen een krantenartikel te lezen. Samen beantwoorden ze bijhorende vragen die nadien klassikaal besproken worden: Wat zijn de gevolgen voor dader en slachtoffer? Is de dader op de hoogte van de mogelijke gevolgen van zijn/haar gedrag? Voor welke andere personen heeft de situatie nog gevolgen? Hoe kan je dit voorkomen?,…
 * Les 12: impact en verantwoordelijkheid **



De leerlingen worden in groepjes verdeeld (jongens bij jongens, meisjes bij meisjes). Elk groepje krijgt verschillende situaties te lezen waarvan ze moeten aangeven of deze over hun grens gaan of niet. Ze kunnen kiezen tussen “ dit is over mijn grens”, “ik twijfel of ik dat oké vind” en “dit is oké voor mij”. Elk groepje overloopt zowel de jongens- als de meisjessituaties en dienen zich dus ook in te leven in de andere sekse. De beoordelingen worden klassikaal vergeleken en beargumenteerd.
 * Les 13: Over mijn grens **



Leerlingen krijgen 5 tekeningen te zien die specifieke situaties voorstellen. Klassikaal wordt er besproken of de leerlingen vinden dat de situaties al dan niet door de beugel kunnen. Daarna overloopt de leerkracht 6 criteria waaraan gewenst seksueel gedrag moet voldoen: wederzijdse toestemming, vrijwilligheid, gelijkwaardigheid, leeftijdsadequaat, contextadequaat en niet-zelfbeschadigend. A.d.h.v. deze criteria wordt benoemd welke situaties al dan niet oké zijn.
 * Les 14: Mag dat? **



// Een 14-jarige jongen surft naar erotische websites en hij masturbeert zich. //

De leerlingen staan in een kring met hun ogen dicht. De leerkracht leest een situatie voor en vraagt leerlingen hoe ze zouden reageren. Leerlingen kunnen reageren met gebaren: vuisten ballen = vechten (Vb: schelden, boos worden, uitlachen…), omdraaien = vluchten/ontwijken. (Vb: over iets anders beginnen praten, blokkeren, negeren, er een grapje over maken…) en handen in de zij = ‘stop’ zeggen (Vb: zeggen dat het hem/haar niets aangaat, dat hij/zij normaal moet doen, dat je het niet wil doen of zeggen…). Wanneer elke leerling een houding heeft gekozen, mogen ze terug de ogen openen en worden de voor- en nadelen van elke reactie besproken.
 * Les 15: Hoe reageren? **

Leerlingen lezen individueel en tekst over hoe kinderlokkers te werk gaan op het internet. Ook wordt in de tekst geïllustreerd hoe eenvoudig mensen hun adres prijsgeven. De tekst besluit met enkele tips om verdachte chatters te ontmaskeren. Na het lezen van de tekst volgt een klassikale bespreking: Klopt het beeld dat je van “kinderlokkers” hebt met de beschrijving in dit artikel? Wie zijn de meest kwetsbare internetgebruikers? Welke strategieën gebruiken de daders?...
 * Les 16: je mooi lijfje **

De leerkracht selecteert op voorhand een aantal mediabeelden die mannen en vrouwen op een geïdealiseerde en stereotiepe wijze in beeld brengen (reclamebeelden van kledingmerken, parfum en auto’s; videoclips op muziekzenders…). Leerlingen bespreken klassikaal welke boodschap de media geven over mannen, vrouwen en seksualiteit: welke stereotypes doen er zoal de ronde? Kloppen deze met de werkelijkheid?... Daarna worden de leerlingen gevraagd enkele mythes over mannen, vrouwen en seksualiteit op te noemen en ook deze worden klassikaal besproken.
 * Les 17: Beeldvorming **

Leerlingen lezen een artikel over de cijfers van de porno-industrie en bespreken dit klassikaal: Wat vinden jullie van dit artikel? Komen jullie veel in contact met pornobeelden? Wat vinden jullie daarvan?... Daarna lezen ze een tekst die het verband illustreert tussen porno en vrouwbeeld en discussiëren ze klassikaal over volgende items: Door internet is porno heel toegankelijk geworden, Door naar porno te kijken, word je minder tevreden over je eigen seksleven, Pornografie is niet schadelijk, aangezien niemand directe hinder ondervindt,…
 * Les 18: Generatie porno? **

De klas wordt in groepjes verdeeld en elk groepje krijgt 3 situaties te lezen over 3 verschillende koppels. De leerlingen bespreken in groep de situaties en formuleren tips over hoe de koppels de situatie het best kunnen aanpakken. Daarna worden alle tips klassikaal besproken.
 * Les 19: scripts **



Leerlingen krijgen een zelftest die ze individueel invullen door een kruisje te zetten bij de vakjes die op hen van toepassing zijn. Daarna overloopt de leerkracht de verschillende items en schrijft voor elk item de score op het bord. Eén betekent dat dit item niet erg risicovol is, vier betekent dat er een groot risico aan het item verbonden is. Leerlingen tellen alle scores op van de items die ze aangekruist hebben en berekenen zo hun totaalscore. Daarna lezen ze het advies dat bij hun scoreresultaat hoort.
 * Les 20: Zelftest **



Leerlingen stellen samen een gedragscode voor internetgebruikers op. Wat zijn volgens hen regels waaraan een internetgebruiker zich moet houden? De antwoorden komen van de leerlingen zelf en kunnen door de leerkracht aangevuld worden met de tips uit het lessenpakket. Een andere mogelijkheid is dat de leerlingen de PIKASOLL regels toepassen op respectvol en veilig internetgebruik.
 * Les 21: Netiquette **