Preventie

=Preventieplan voor leerlingen=

Voor de implementatie van het pakket in de school gebruiken we het //preventieplan voor leerlingen ter voorkoming van geweld, pesten en ongewenst seksueel gedrag// opgesteld door VZW Limits in opdracht van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming, Frank Vandenbroucke (2009). Het preventieplan voor leerlingen is niet los te koppelen van het interventieplan geweld, pesten en ongewenst seksueel gedrag ter bescherming van leerlingen.

Fase 1: Expliciteren van beleidskeuze(s) door de schoolleiding
Om tot een goed en duurzaam resultaat te komen is het noodzakelijk dat de schoolleiding haar keuze voor een (her)nieuw(d)e aanpak klaar en duidelijk toelicht en motiveert.

Uit beginanalyse bleek dat de leerkrachten bereid zijn om hun hun schouders onder dergelijk project te zetten. De school kent een zeer democratische structuur. Door het bewust geen gebruik te maken van middenkaderfuncties, is er een nauw contact en directe communicatie tussen de directie en haar team.

Door maatregelen of initiatieven te nemen die de gemaakte beleidskeuzes kracht bij zetten, wordt het voor de leerkrachten, de leerlingen en de ouders nog duidelijker waar de school naartoe wil.

Hierbij is de ‘preventiepiramide van Deklerck’ een geschikt instrument om tot een bredere, integrale kijk te komen. Op die wijze worden problemen grondig aangepakt en beperkt men zich niet tot symptoombestrijding.

Beleidskeuzes zijn verbonden met het beoogde schoolprofiel en de eigen pedagogische visie. Ze kunnen ook het gevolg zijn van een schooldoorlichting of zorgvuldige zelfevaluatie. Volgens het inspectieverslag van de doorlichting in 2010 is het college een kwaliteitsvolle school te noemen. Het welbevinden van zowel leerlingen als leraren is meer dan behoorlijk. Het recentste verslag geeft blijk van een gedreven en deskundig beleid en professionaliteit, teamspirit en leerlingenbetrokkenheid van het korps.

Fase 2: Werkgroep samenstellen
Eens de krachtlijnen van het schoolbeleid geformuleerd zijn en op een gemotiveerde manier aan de andere partners binnen de school werden voorgelegd, komt het er op aan een werkgroep samen te stellen. Veel scholen maken de fout gebruik te maken van een schoolinterne werkgroep. Het is echter noodzakelijk gebruik te maken van een ruimere werkgroep. Het is dan ook aangewezen om te kiezen voor een heterogeen samengestelde werkgroep. Dit komt er op neer dat de directie, de leerkrachten, de leerlingen, de ouders, het CLB en eventueel ook vertegenwoordigers uit de schoolomgeving in de werkgroep worden opgenomen. Afhankelijk van de opdracht of haar mandaat neemt de werkgroep volgende taken op zich:
 * de na te streven doelen zo concreet mogelijk omschrijft;
 * de aanwezige problemen zo goed mogelijk in kaart brengt en analyseert;
 * beleidsvoorstellen formuleert;
 * een werkplan met taakverdeling uittekent;
 * de timing bepaalt en bewaakt;
 * opdrachten of taken delegeert;
 * zelf bepaalde initiatieven neemt of actiepunten uitwerkt;
 * de uitvoering van de verschillende deeltaken (tussentijds) evalueert;
 * voorstellen formuleert voor de bijsturing of optimalisering van het werkplan.

Om tot een efficiënte werkwijze te komen, is het aangeraden de ‘actiecirkel’ te gebruiken als leidraad.

De school is reeds bekend met het gebruik van werkgroepen. Echter beschikt de school op dit moment niet over een thematische werkgroep.

Omtrent mentale gezondheid maakt de school uitsluitend gebruik van een groene leerkracht.

Fase 3: De beginsituatie van de school in kaart brengen
Het is aan te raden om gebruik te maken van bestaande vragenlijsten, rond deze thematiek, om tot analyse van de beginsituatie te komen. Naast leerlingen worden ook ouders en leerkrachten bij de enquête bevraagd over de situatie op school. De meeste peilingsinstrumenten onderscheiden drie tot meer niveaus: het schoolniveau, het klasniveau en het individuele niveau. Men mag niet blind zijn voor de problemen die zich stellen. Een positieve kijk op de situatie is een goed uitgangspunt. Na het in kaart brengen en analyseren van de beginsituatie dient de werkgroep open te communiceren met alle betrokkenen. Vanzelfsprekend moet erover gewaakt worden dat ieders privacy gerespecteerd blijft. Het informeren van de betrokkenen draagt brij tot het erkennen van het probleem en het vergroten van het draagvlak.

Met betrekking tot deze fase hinkt de school achterop en dien ze een inhaalbeweging te maken.

Fase 4: Preventieve maatregelen selecteren en uitwerken
Om ongewenst gedrag te voorkomen, is het aangewezen om een preventiebeleid uit te stippelen. Dit beleid en de te nemen maatregelen zijn afhankelijk van de geanalyseerde beginsituatie van de school.

Het al dan niet slagen van een maatregel of initiatief hangt niet enkel af van de kwaliteit er van maar ook van de aanwezige atmosfeer.

Het preventiebeleid bevat vier soorten initiatieven:

Het preventieplan van de overheid bevat nog verschillende andere initiatieven.
 * Leefklimaatbevorderende initiatieven > voorbeeld: Ruimte maken voor creativiteit en persoonlijk initiatief van leerlingen, ouders en leerkrachten
 * Algemeen preventieve of ‘breed spectrum’ initiatieven > voorbeeld: zinvol invullen van de recreatiemomenten (Ketnet Move)
 * Specifieke preventiemaatregelen > voorbeeld: schoolniveau: antipestweek of antipestflyer klasniveau: o Rollenspel met nabespreking
 * Remediërende of curatieve maatregelen > voorbeeld: interventieplan

Fase 5: Evaluatie
Een volledig implementatieproces kan een aantal jaren in beslag nemen. Het is daarom belangrijk dat er gekozen wordt voor doelstellingen die zich op korte termijn laten realiseren. Zoiets werkt stimulerend omdat daarmee kan worden aangetoond dat iedereen die bij de school betrokken is (leerlingen, leerkrachten, ouders, directie, enz.) daadwerkelijk invloed kan uitoefenen op een bestaande toestand binnen de school. De fasen die hogerop werden geschetst zijn niet altijd volledig van elkaar te scheiden en durven elkaar wel eens te overlappen. Dit betekent niet noodzakelijk dat men niet goed bezig is. Het bevestigt alleen dat werkprocessen niet altijd rechtlijnig verlopen. Bij de (tussentijdse) evaluaties gaat het er om dat het voorbije proces kritisch wordt belicht en er ook wordt nagegaan of de doelen werden bereikt en/of het werkproces zelf goed is verlopen. Door met een aantal collega’s en/of de werkgroep op geregelde tijdstippen rond de tafel te zitten en de bevindingen en aandachtspunten te bespreken, kunnen de verschillende fasen worden bijgestuurd.[1] **Een preventief beleid** **is een meerjarenplan** **dat pas gerealiseerd kan worden met de steun van iedereen.**

Terug naar hoofdmenu.