groep052012-beginsituatieleerkrachten

Terug naar Beginanalyse Home

** Kwalitatief onderzoek bij de leerkrachten **

=1. Interview=



Na het afnemen van een interview bij een aantal leerkrachten, bood de directie aan om de vragenlijst via het intranet van de school aan alle leerkrachten van de 2de en 3de graad TSO en BSO beschikbaar te stellen. De antwoorden werden rechtstreeks doorgestuurd naar het mailadres van Annick. In totaal hebben __**19 leerkrachten**__ onze interviewvragen beantwoord. De gegevens verwerkten we via Maxqda.


 * Klik hier voor een voorbeeld van de interviewvragen **

=2. Resultaten van het kwalitatief onderzoek=

De negentien leerkrachten die onze interviewvragen beantwoordden, hebben een __**diverse anciënniteit**__. Het gaat om jonge leerkrachten die nog maar pas of enkele jaren in het onderwijs staan, tot meer ervaren leerkrachten met een anciënniteit van 16 tot 36 jaar. De leerkrachten spreken van gemiddeld __**2 à 4 zware pestsituaties per jaar**__ die moeilijk op te lossen zijn. Kleine pesterijen komen volgens enkele leerkrachten frequenter voor nl. wekelijks. Het gaat dan om situaties die snel op te lossen zijn. Enkele leerkrachten benadrukken dat het aantal pestsituaties moeilijk in kaart te brengen is. Leerkrachten zien niet alles. Het pesten gebeurt ook bijvoorbeeld na school bv. via sociale media o.a. msn, facebook. De meeste __**pestsituaties**__ worden door de leerkrachten waargenomen __**in de klas**__, tijdens de lessen, tijdens de pauze of leswisseling. Enkele leerkrachten merken het ook op in de gangen en enkelen hebben weet van pestsituaties van en naar school, bv. pesten aan bushalte. Eén leerkracht die al meerdere jaren in het onderwijs staat, heeft zelf nog geen pestsituaties waargenomen tijdens de les. Daarnaast vermelden twee leerkrachten expliciet dat leerlingen pestsituaties komen melden. Volgens bijna alle leerkrachten (18 van de 19) gaat het bij pesten om __**uitlachen, uitschelden, roddelen en buitensluiten**__. Daarnaast vermelden negen leerkrachten het sturen van pest-smsjes/mails en zeven leerkrachten het schoppen, duwen en slaan. De leerkrachten hebben geen weet van afpersing. Enkele leerkrachten verduidelijken dat meisjes eerder zullen uitlachen, uitschelden, roddelen, buitensluiten en pest-smsjes/mails versturen. Jongens zullen eerder schoppen, duwen, slaan, bedreigen. De manier waarop er gepest wordt, verschilt dus van geslacht. Twee leerkrachten merken op dat het __**voor pubers belangrijk is om bij de groep te horen**__. Er moet voldaan worden aan bepaalde eisen bv. kledijstijl om erbij te horen. De profilering in groep gebeurt ten koste van anderen die de dupe zijn. Een leerkracht stelt zich de vraag of er voldoende gebeurt voor de gepeste vanuit de directie, de leerlingenbegeleiding, de leerkrachten. Als een slachtoffer van pesten uiteindelijk kiest voor het veranderen van school of zich ziek meldt, voelt het voor deze leerkracht als een nederlaag omdat het niet lukte om het probleem op te lossen. __**Hoe reageren de leerkrachten op pestsituaties?**__ Bijna alle leerkrachten spreken de pester aan, sommigen vermelden uitdrukkelijk dat dit direct en kordaat gebeurt. Tien van de negentien leerkrachten spreekt ook het slachtoffer aan. Vijf leerkrachten vermelden dat ze de pestsituatie doorgeven aan de leerlingenbegeleiding als ze het probleem zelf niet kunnen oplossen. Twee leerkrachten geven aan dat ze pestsituaties onmiddellijk doorgeven aan de leerlingenbegeleiding. Twee leerkrachten vinden dat ook de directie een rol te vervullen heeft. Vijf leerkrachten geven expliciet aan dat ze __**niet weten hoe het anti-pestbeleid eruit ziet**__ in de TSO en BSO afdeling. Een paar van hen werkt al een aantal jaren in het onderwijs. Drie leerkrachten, die allemaal al meer dan 10 jaar in dienst zijn, hebben weet van een soort stappenplan bij pesten. De meerderheid van de bevraagde leerkrachten geeft uitdrukkelijk een pluim aan de interne leerlingenbegeleiding waar ze pestsituaties aan doorverwijzen. Slechts 4 leerkrachten geven aan zich betrokken te voelen bij het preventie-en stappenplan van de school. Bij een concreet voorval wordt hun betrokkenheid versterkt. Negen leerkrachten voelen zich weinig tot niet betrokken en zien ook geen signalen vanuit de school die de betrokkenheid versterken. Deze leerkrachten zitten verspreid over de verschillende anciënniteitsjaren. Bij twee leerkrachten hangt de betrokkenheid af van het al dan niet klasleerkracht zijn. Eén leerkracht wijst op het remmend karakter van de administratieve beslommeringen die met het melden van pesten gepaard gaan. __**Kadert de huidige aanpak binnen bestraffende, herstelgerichte, onverschillige, beschermende aanpak ?**__ Bijna alle leerkrachten beschouwen de huidige aanpak als herstelgericht. Zes leerkrachten vinden de aanpak tegelijkertijd bestraffend. Eén leerkracht ziet de huidige aanpak als louter bestraffend. Twee leerkrachten vermelden naast de herstelgerichte aanpak ook een beschermende aanpak waarbij de pester in bescherming wordt genomen. Slechts de helft van de leerkrachten heeft geantwoord op de vraag of ze __**problemen ondervinden bij de huidige aanpak**__. Twee geven aan geen problemen te hebben. Anderen vinden dat de aanpak niet altijd effect heeft, te weinig structureel of te weinig preventief is. Bovendien is het pesten op zich niet altijd zichtbaar. Op de vraag of de leerlingen betrokken worden bij de huidige aanpak stellen bijna alle leerkrachten dat dit inderdaad zo is. Ook hier geven sommigen aan dat dit echter te weinig of te oppervlakkig gebeurt. Een aantal leerkrachten weet ook niet goed hoe het verder loopt eenmaal de situatie verder opgevolgd wordt door leerlingenbegeleiding. Eén leerkracht weet niet of de ouders betrokken worden bij de huidige aanpak. Vier leerkrachten vermoeden dat dit wel gebeurt. Twaalf leerkrachten geven aan dat de ouders van de pesters en/of gepesten betrokken worden bij de huidige aanpak. Wel gebeurt dit volgens vier leerkrachten enkel bij ernstige situaties. De grote meerderheid van de leerkrachten vindt dat de school __**alle beschikbare middelen zou moeten inzetten om pestgedrag te voorkomen en aan te pakken**__. Bovendien moet de menselijke en materiële schade hersteld worden. Zeven leerkrachten kiezen voor een strenge, bestraffende aanpak, meestal in combinatie met preventie en een herstelgerichte aanpak. Meer dan de helft van de leerkrachten geeft ook een rol aan de gepeste leerling. Ze vinden dat de gepeste leerling moet aangespoord worden om te reageren of zelf hulp moet zoeken. Geen enkele leerkracht vindt dat er zo weinig mogelijk aandacht moet worden besteed aan een pestsituatie. Als gevraagd wordt om drie maatregelen te kiezen die het best bijdragen bij het oplossen van het pestgedrag op school benadrukt de meerderheid __**de rol van de leerkracht**__. De helft van de leerkrachten staat achter een preventieve aanpak en kiest voor maatregelen waarin ook de andere leerlingen een rol krijgen zowel bij de opsporing als de oplossing van het pestgedrag. De leerlingenbegeleiding draagt, volgens acht leerkrachten bij tot een oplossing. De ouders, de directie en het CLB dragen slechts voor een beperkt aantal leerkrachten het meest bij tot het oplossen van het pestgedrag. Leerkrachten geven ook __**suggesties om de pestaanpak op school te verbeteren**__: het anti-pestbeleid van de school grondig toelichten bij de leerkrachten, bv. via een pedagogische studiedag, het beleid bekendmaken bij de leerlingen, meer transparantie over leerlingen die in een probleemsituatie zitten, meer doen rond preventie van pestsituaties, meer structurele maatregelen nemen, het aanleren van sociale vaardigheden bij leerlingen met een zwakke sociale intelligentie. Veertien leerkrachten hebben nog niet gehoord van de __**anti-pestkoffers van het CLB**__. Twaalf leerkrachten kennen de no-blame aanpak niet.

Terug naar Beginanalyse Home