groep122013-verantwoordingthema

= Verantwoording vakoverschrijdend thema =

In wat volgt wordt de keuze voor het vakoverschrijdend thema 'leren leren' verantwoord. Deze keuze kwam er op basis van verschillende interviews met de directie en de drie graadcoördinatoren van de school. In deze grondige verantwoording wordt eerst meer uitleg gegeven over de VOET 'leren leren', zoals die door onderwijsmensen gedefinieerd wordt. Daarna wordt beschreven hoe men in de door ons gekozen school reeds inspanningen levert op vlak van deze vakoverschrijdende eindterm. In het stukje dat daarop volgt, zal blijken dat ondanks de inspanningen, de nood aan een project rond 'leren leren' toch zeer hoog is. Afsluitend kunnen ook de interviews waarop wij ons voor onze keuze baseerden op deze pagina teruggevonden worden.


 * ===__ De VOET 'leren leren' __===

Vakoverschrijdende eindtermen of VOET worden ondergebracht in zeven contexten of toepassingsgebieden. Daarnaast is er ook een gemeenschappelijke stam met generieke eindtermen, die vrij algemeen zijn geformuleerd. De VOET leren leren vormt hierbij, samen met de VOET technisch-technologische opvoeding, een buitenbeentje. Beiden worden geformuleerd als een apart pakket. Wanneer we dieper inzoomen op leren leren, dan zien we dat de te ontwikkelen kennis, vaardigheden en attitudes worden gegroepeerd in zes subthema's:
 * 1) **Opvattingen over leren
 * 2) ** Informatieverwerving
 * 3) ** Informatieverwerking
 * 4) ** Problemen oplossen
 * 5) ** Regulering van het leerproces
 * 6) ** Studie- en beroepsgerichte keuzebekwaamheid

Per graad wordt er ook in een gedifferentieerde invulling van deze subthema's voorzien. Dit kan u zien in het schema hieronder.

Bron: Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming, Agentschap voor Kwaliteitszorg in Onderwijs en Vorming. (2010). VOET@2010. Nieuwe vakoverschrijdende eindtermen voor het secundair onderwijs. Brussel: Ludy Van Buyten.

Meer informatie over de VOET 'leren leren' en over de VOETen in het algemeen kan u hier vinden.


 * ===__ De VOET 'leren leren' in de door ons gekozen school __===

De door ons gekozen school levert momenteel reeds enkele inspanningen om de VOET 'leren leren' tot leven te brengen. Zo gaf de directie aan dat men voor de **eerste graad** elk jaar een **spreker** uitnodigt om over dit thema een uiteenzetting te houden. Elk jaar trekt dit veel ouders en leerlingen aan. Er is dus veel interesse voor ‘leren leren’ van leerlingen en ouders uit. Het **eerste jaar moderne** heeft een **vak rond ‘leren leren’, 'sociale activiteit'**. Voor de **eerste Latijnse** hangt het ervan af of de **klastitularis bereid** is hier een aantal van zijn uren voor te gebruiken. De **cursus van ‘leren leren’** die men aan de leerlingen aanbiedt, is eerder een **theoretische cursus** zoals dit in alle andere vakken ook het geval is. Alle graadcoördinatoren zijn het er dan ook over eens dat dit de reden is waarom de **leerlingen** zich er **niet tot aangesproke**n voelen en het **niet gebruiken.** In elk jaar blijken de leerlingen problemen te hebben met planning, wat echter slechts een onderdeel van ‘leren leren’ is. Om daar iets aan te doen werd in de school een speciaal **planningsrooster** ingevoerd. Het planningsrooster is in elke klas aanwezig. Op dat rooster dient elke leerkracht voor zijn/haar vak de dag dat een taak of toets gemaakt moet worden, aan te kruisen. Op die manier kan men het werk van de leerlingen beter spreiden en zijn de verschillende vakleerkrachten ervan op de hoogte. Het blijkt echter dat het rooster niet goed ingevuld wordt door de leerkrachten. Daarenboven zijn de leerlingen bij het thuiskomen vaak al vergeten wat er op het planningsrooster stond. In de 3des start men met brochures 'studiehulp'. Daar gaat het voornamelijk over hoe ze best groepswerken doen, hoe ze toetsen en mondelinge examens moeten voorbereiden. Ook in het **vierde jaar** krijgen de leerlingen een **brochure,** namelijk over **‘hoe moet ik noteren tijdens de les?’.** Deze brochure heeft echter niet het gewenste effect. De meeste leerlingen gebruiken dit niet. Men tracht dit bij te sturen door **vanuit elk vak concrete tips** te geven voor dat vak: een aantal tips, een aantal modelvragen van vroegere examens,… **Vanaf volgend jaar** zou de school een **planningsagenda** invoeren voor alle leerlingen. In de planningsagenda dienen de leerlingen niet meer te noteren wat per lesuur gezien is zoals in de hedendaagse agenda. Enkel taken en toetsen dienen in de planningsagenda genoteerd te worden. Op het einde van het trimester/semester zal elke leraar een inventaris van de geziene en te kennen leerstof op de elektronische leeromgeving (ELO) plaatsen. De leerlingen kunnen dit steeds raadplegen. De planningsagenda is reeds uitgetest in het zesde jaar en bleek een handig middel te zijn.


 * ===__ Waarom een project rond 'leren leren'? __===

Ondanks bovengenoemde inspanningen, blijkt de nood aan meer uitgewerkte projecten op het gebied van 'leren leren' toch een noodzaak in deze school. Bepaalde leerkrachten erkennen dat de bestaande initiatieven rond de VOET momenteel nog te veel 'bewijzen' zijn aan de inspectie dat de VOET uitgewerkt worden. Het gaat nog te weinig om concrete zaken. Bovendien is er in elke graad een nood aan 'leren leren'. Afhankelijk van de graad zal men andere aspecten van 'leren leren' meer benaderen. Zowel de directie als de coördinatoren geven aan dat vooral in de tweede graad de nood hoog is om verdere stappen m.b.t. 'leren leren' te ondernemen. De aangehaalde verklaring hiervoor is dat de tweede graad een overgangsperiode is tussen de eerste graad, waarbij men het handje van de leerlingen vaak nog vasthoudt, en de derde graad, waarbij men een grote zelfstandigheid van de leerlingen verwacht. Vooral in deze graad is men nog 'zoekend' naar goede initiatieven omtrent 'leren leren'. Bovendien blijken leerkrachten enige zekerheid op het gebied van 'leren leren' te missen en kampen ze met twijfels over het huidige, gangbare systeem. Nieuwe ideeën om leerlingen, die hoofdzakelijk in de tweede graad zitten, duidelijk te maken 'hoe ze hun studies moeten aanpakken', zijn voor iedereen dus meer dan welkom. Er is minimaal nood aan een soort van studiegids 'leren leren' voor de tweede graad!

In voorgaand stuk werd reeds over het gebruik van een 'planningsrooster' gesproken. Dit rooster blijkt echter niet te werken. Het is geen eigen instrument van de leerlingen en zij zien hier ook het nut niet van in. Wanneer de leerling thuiskomt, weet deze namelijk niet meer wat er op het plan stond. Daarenboven vergeten veel leerkrachten dit rooster in te vullen. Ook merken leerkrachten dat de handeling van het 'leren plannen' nog helemaal niet bij de leerlingen ingebakken zit. Ofwel hebben ze superveel werk, ofwel hebben ze niets te doen. Ze blijken nooit een tussenweg te kunnen vinden, net omdat ze niet plannen. Veel leerlingen vertonen bovendien ook uitstelgedrag. Daarom zouden op dit vlak nieuwe inspanningen geleverd moeten worden onder de vorm van een 'planningsagenda', zodat leerlingen vooral vroeg genoeg beginnen leren en plannen. Vergelijk het met een werknemer die nu zijn eigen agenda zou kunnen raadplegen en niet meer de agenda van het werk. Er moet echter nog worden nagedacht over een concrete uitwerking en met betrekking tot deze planningsagenda zijn alle nieuwe ideeën dan ook meer dan welkom. Hier ligt aldus een eerste mogelijkheid voor onze groep om met het project 'leren leren' aan de slag te gaan.

Leren leren is echter meer dan 'leren plannen' alleen. Daarom zou dit slechts als een klein onderdeel gezien kunnen worden binnen het ruimere kader van 'leren leren'. Uit de interviews kwam verder dan ook de nood naar voor om iets uit te werken rond 'leren noteren'. Zoals reeds te lezen was, krijgen leerlingen in het vierde jaar een brochure over 'hoe moet ik noteren in de les'. Men merkt echter dat deze brochure, net als de andere ontwikkelde brochures rond studiemethode, te veel een 'dode letter' blijft. De brochure blijft in de boekentas zitten en er wordt niets mee gedaan. Ook omtrent dit systeem voelen de geïnterviewde leerkrachten aan dat er iets moet veranderen en aldus kunnen we ook op dit gebied een ingang vinden voor ons project: een alternatief voor het systeem van brochures, zodat de boodschap geen dode letter blijft, maar integendeel een levendig iets wordt waarmee alle leerlingen aan de slag kunnen gaan.

Tijdens het interview van één van de leerkrachten kwam naar door dat vooral voor het vak 'Geschiedenis' de nood aan leren leren hoog is. Uiteraard zijn ook andere vakken soms heikele punten voor enkele individuele leerlingen, maar 'Geschiedenis' is iets wat altijd lijkt terug te komen. Studenten moeten niet louter de leerstof vanbuiten blokken, maar ze moeten ook verbanden kunnen leggen. Ze dienen in dit vak ook de logica mee te hebben, en daaraan ontbreekt het veel leerlingen. Daarom zal er hoofdzakelijk voor geopteerd worden ons project rond 'leren leren' toe te spitsen op dit vakgebied.


 * ===__ De interviews __===


 * __//Gesprek met de directie//__

Om toestemming te vragen voor dit project, werd eerst contact gezocht met de directie van de school. Bij dit gesprek werd eveneens een eerste brainstorm gehouden omtrent mogelijke vakoverschrijdende thema's om rond te werken. Na dit eerste contact viel het thema 'leren leren' reeds uit de bus. Wat concreet uit dit gesprek naar voor kwam, is te lezen in onderstaand Word-document.


 * //__Interview met leerkracht wiskunde en graadcoördinator van de tweede graad__//

Dit was het eerste interview dat plaatsvond. We besloten hiervoor te vertrekken vanuit de informatie die ons werd aangereikt vanuit het gesprek met de directrice. Het interview handelt dus hoofdzakelijk over de VOET 'leren leren' en meer specifiek over de problemen met 'leren plannen'. In de loop van dit interview komt ook een nieuw probleem aan bod, met name 'leren noteren'. Het volledige interview, is te lezen in onderstaand Word-document.




 * __//Interview met leerkracht economie en graadcoördinator van de derde graad//__

Dit was het tweede interview in onze reeks. Ook hierin gingen we verder in op de VOET 'leren leren', en op 'leren plannen'. We vulden het interview verder aan met inzichten die tijdens het eerste interview naar boven kwamen. Specifiek leidde dit onder meer tot enkele concrete vragen over 'leren noteren'. Het volledige interview vindt u terug in onderstaand Word-document.


 * __//Interview met leerkracht Nederlands en graadcoördinator van de eerste graad//__

Het laatste interview in de reeks, omvat het interview met de graadcoördinator van de eerste graad. Dit interview omvat opnieuw vragen over inzichten die tijdens de vorige interviews werden gegenereerd. Het volledige interview is terug te vinden in het Word-document hieronder.



Terug naar de beginanalyse Terug naar de startpagina


 * __Bron tekst:__**

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming, Agentschap voor Kwaliteitszorg in Onderwijs en Vorming. (2010). //VOET@2010. Nieuwe vakoverschrijdende eindtermen voor het secundair onderwijs//. Brussel: Ludy Van Buyten.


 * __Bron figuur:__**

Middenschool Atheneum Dendermonde. (s.d.). // Leren leren //. Geraadpleegd op 22 april 2013 op het World Wide Web: []