groep032011Verantwoording+thema

= **__5. Verantwoording thema__ ** =

__**1. Een actueel thema met onderschatte gevolgen...**__
//I////eder jaar sterven over de hele wereld 320.000 jongeren tussen de 15 en de 29 jaar aan alcoholmisbruik. Dat is 9 procent van alle doden in deze leeftijdcategorie, zo blijkt uit een rapport van de World Health Organisation (WHO//).

//Inspecteurs van de politiezone Geel-Laakdal-Meerhout controleerden op 15 februari 2011 schoolgaande jongeren op het bezit van drugs. Drie van de gecontroleerde scholieren waren in het bezit van een gebruikershoeveelheid weed. Na onderzoek bleek dat de weed gekocht werd bij dezelfde dealer. De politie kon die persoon snel identificeren en oppakken. Het betrof een minderjarige van buiten de zone Geel. Bij een huiszoeking in de woning van de jonge verdachte vonden de speurders een kleine hennepplantage met vijftig planten. Waarschijnlijk handelde de minderjarige niet alleen en diende hij als tussenschakel om de drugs in de omgeving van scholen en jongerenmiddens aan de man te brengen. // ( [] )

//Emma (15): Joris heeft ook breezers gekocht, maar ik drink liever the real stuff. Breezers zijn zo out. Echte alcohol, dat is in. Bier vind ik degoutant, dat is voor jongens, maar wijn, ça va. Bacardi cola is lekker. Gelukkig heb ik een sterke maag, daar kan ik liters alcohol in gieten. De nieuwste trend heet 'bingedrinking': in een noodvaart bier, wijn, wodka, rum en wat nog al niet achteroverslaan tot je stomdronken bent. Nog een stapje verder gaat 'comazuipen': drinken tot je door je bewusteloos bent en door een ambulance wordt afgevoerd. // ( [] )

//Drugsgebruik heeft een grote invloed op het functioneren van jongeren. Afgezien van de directe effecten die de middelen kunnen hebben (zoals geheugenverlies, angstaanvallen, slapeloosheid, psychose of zelfs overlijden), heeft overmatig gebruik van drugs en alcohol ook direct negatief effect op schoolresultaten. Daarnaast brengt middelengebruik een groter risico op onveilig vrijen met zich mee, bestaat er een groter risico op suïcide en op de ontwikkeling van crimineel en gewelddadig gedrag.Uit onderzoek komt naar voren dat alcoholgebruik vooral samenhangt met gewelddadig crimineel gedrag. Jongeren die overmatig alcohol nuttigen, gebruiken daarnaast vaak ook andere middelen, zoals marihuana. Gewelddadig crimineel gedrag lijkt niet alleen afhankelijk te zijn van het soort middel dat een jongere gebruikt, maar ook van de hoeveelheid verschillende soorten. // ( Groenhuijsen M.S., Capita selecta van de forensische psychiatrie anno 2006.)

//Meerdere onderzoekers vonden een duidelijke omgekeerd evenredige relatie tussen de schoolresultaten die men behaalt en het gebruik van middelen (Bryant et al., 2000; Dewey, 1999). Dit werd bevestigd in eigen analyses: leerlingen die weergeven dat ze onder het gemiddelde scoren zijn vaker jongeren die roken, cannabis gebruiken en meerdere keren dronken zijn geweest, dan jongeren die matig of hoog scoren. Een verklaring werd gegeven door Beman (1995), die aangaf dat leerlingen met slechte resultaten zich mislukt kunnen voelen en zich kunnen richten op gebruik van middelen om met deze negatieve gevoelens om te gaan. // (Masterproef Ellen De Pauw: Master in de Gezondheidsvoorlichting en –Bevordering: academiejaar 2008-2009; //Invloed van school en woonbuurt op het middelengebruik door jongeren//.) [|Invloed van school en woonbuurt op het middelengebruik van jongeren.pdf]

// De grootschalige politieactie van deze voormiddag op het KTA van Kapellen kwam er op vraag van de schooldirectie. "We stellen alles in het werk om een drugsvrije leeromgeving te garanderen", zegt directeur Axel Lynen. De school merkt op dat drugs een groeiend probleem vormen in de samenleving en dat veel jongeren er dus vroeg of laat mee in contact zullen komen. Het KTA van Kapellen wil haar leerlingen bewust maken van het probleem en organiseerde daarom in samenwerking met de politie deze preventieve actie. // (De morgen, 25/10/2011)

Dit zijn slechts enkele voorbeelden die aantonen dat alcohol- en drugsmisbruik een actuele problematiek is onze maatschappij. Jongeren maken steeds vroeger kennis met alcohol en drugs. Bovendien lijdt hun alcohol- ﻿en drugsmisbruik soms tot extreem gedrag, zoals geweld, of tot gezondheidsproblemen. Scholen kunnen een steentje bijdragen door een preventiebeleid in te richten en leerlingen te informeren over de gevolgen van alcohol- en drugsmisbruik.

= =

** __2. Inspiratie voor onze aanpak__ **
Gezien ons programma kadert in een preventieve aanpak, richten we ons voornamelijk naar leerlingen van de 2e graad secundair onderwijs. Uit 10 jaar leerlingenbevraging door VAD (Vereniging voor alcohol- en andere drugproblemen) blijkt immers dat vanaf de leeftijd van 15-16 jaar de stijging van het aantal rokers het grootst is, evenals de stijging van het aantal cannabisgebruikers. Die leeftijd is dan ook het moment bij uitstek om zowel cannabisgebruik als roken op de preventie-agenda te plaatsen. ( [] )

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">In april 2003 werd in de **Gentse regio**, op vraag van de toenmalige schepen van onderwijs, Freya Van den Bossche, een onderzoek uitgevoerd naar de **perceptie van leerlingen over het drugbeleid op school**. Door vooral de **leerlingen aan het woord** te laten, wilde men met dit onderzoek een levendig en actueel beeld geven van de vragen en ideeën van leerlingen van het secundair onderwijs van de Gentse scholen met betrekking tot het drugfenomeen in en rond de school en het drugbeleid op school. Hiertoe werden leerlingen bevraagd in 7 scholen, waarbij een goede spreiding werd gerespecteerd over de verschillende netten, verschillende onderwijsvormen en waarbij zowel scholen in het centrum van Gent als de rand werden geselecteerd.

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Idee achter dit onderzoek is dat het eerst en vooral belangrijk is om te weten wat leerlingen bezighoudt, wat zij belangrijk vinden, wat hun verwachtingen zijn met betrekking tot het drugbeleid op hun school en wat zij als problemen definiëren. **Dit leidt tot een grondige kennis van de doelgroep: wat is de aard en de omvang van de problemen, wat is de kennis van leerlingen over drugs en de drugproblematiek, wat zijn de attitudes van leerlingen, wat zijn de bestaande percepties over drugproblemen, …**

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">De leerlingenbevraging steunde anderzijds ook op het idee dat **leerlingen ook moeten betrokken** worden bij het formuleren van de oplossingen en bij de planning, uitvoering en evaluatie van het drugbeleid op school. Daardoor kan een drugbeleid ontwikkeld worden dat is afgestemd op wat leerlingen nodig hebben en op wat zij belangrijk vinden. Hierdoor wordt vermeden dat leerlingen een oplossing of model krijgen aangeboden waar zij zichzelf niet in herkennen.

**<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Wij overlopen hier de belangrijkste bevindingen. **

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Voor verdere info verwijzen we naar het volledige rapport (een aanrader !): <span style="color: #ff0000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;"> [|Rapport_perceptie_drugbeleid%20op%20school.pdf]

__**<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Onderzoeksbevindingen **__

__**//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">1. //****<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;"> //Drugs maken deel uit van de leefwereld van leerlingen.// Drug//gebruik// is een realiteit, maar niet op school. **__

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">In alle focusgroepen geven leerlingen aan dat er **drugsbezit is op school**. Voor de meeste leerlingen is dit een **vanzelfsprekendheid**. Dit betekent echter niet dat leerlingen ook drugs //gebruiken// op school zelf /binnen de schoolmuren. Zes van de zeven focusgroepen stellen dat er geen gebruik is op school zelf. Heel wat leerlingen komen echter op plaatsen waar drugs worden gebruikt (fuiven, het station, bushokjes, …). Ongeveer de helft van de leerlingen kent mensen in zijn omgeving die drugs gebruiken (klasgenoten, vrienden, familie). De meeste leerlingen vinden het dan ook logisch en normaal dat ook op de school drugs aanwezig zijn. Bijna alle leerlingen zijn er zich van bewust dat er drugs zijn op school. Leerlingen zien dat andere leerlingen drugs bij zich hebben op school. Leerlingen zien (andere (oudere) leerlingen) drugs gebruiken. Drugs zijn een gespreksonderwerp tussen de meeste jongeren en dus ook tussen de meeste leerlingen. Dit betekent echter **niet dat er //gebruikt// wordt op school**. Druggebruik op school zelf blijkt immers slechts sporadisch voor te komen. Er wordt wel gebruikt na schooltijd, in de omgeving van de school en op weg van en naar de school.

__**//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">2. //**//**<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;"> Welke drugs? **//__ <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">In alle focusgroepen geven de leerlingen aan dat er geëxperimenteerd wordt met **cannabis**. Dit betekent niet dat “iedereen” zelf experimenteert met cannabis, maar wel dat de meeste leerlingen zien dat andere (oudere) leerlingen drugs mee hebben op school, dat andere leerlingen gebruiken (zij het daarom niet op school zelf), dat leerlingen praten over druggebruik en dat leerlingen nadenken over druggebruik.Cannabis blijkt de **meest gebruikte illegale drug**. Cannabis wordt door deze leerlingen, in vergelijking met alcohol en tabak, **minder schadelijk voor de gezondheid gevonden.** De leerlingen vinden cannabis “niet zo erg” in vergelijking met andere illegale drugs en in vergelijking met alcohol en tabak. Leerlingen zijn er zich van bewust dat cannabis maatschappelijk minder aanvaard is dan alcohol of tabak. De algemene teneur van de leerlingen als **reactie op experimenteren is er één van aanvaarding**. Wanneer leerlingen het hebben over experimenteren met cannabis lijkt het motto: doe maar normaal, want het is normaal. Het experimenteren met cannabis en cannabisgebruik wordt door het merendeel van de leerlingen aanvaard en als normaal beschouwd. Cannabisgebruik bij jongeren blijkt in ieder geval “genormaliseerd". Uit de focusgroepen blijkt dat nieuwsgierigheid, het willen weten en voelen wat het effect is van cannabis, de belangrijkste reden is om te experimenteren

__**//<span style="font-family: Arial,sans-serif;">3. De aankoop van drugs //**__

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Leerlingen kopen cannabis meestal via vrienden en kennissen of bij vrienden en kennissen. Leerlingen beschouwen dit niet als dealen. **“Dealen” is een begrip dat zij ook niet gebruiken** wanneer zij praten over hun eigen koopgedrag. Daarnaast kopen leerlingen ook cannabis op plaatsen waar jongeren samen komen. **Leerlingen blijken weinig moeite te ondervinden om cannabis te kopen.**

__//**<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">4. **//__<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;"> __//**… Maar wat is problematisch gebruik?**//__

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Leerlingen halen twee redenen aan waarom drugs problematisch kunnen zijn of worden. De meest aangehaalde reden houdt verband met de **aard en de frequentie van het druggebruik**. Een tweede cluster van problemen houdt verband met **druggerelateerde criminaliteit**. De leerlingen hebben geen uitgesproken beeld over wat de gevolgen van “**problematisch gebruik**” kunnen zijn of wat ‘verslaving’ kan betekenen. “Verslaving” en “problematisch gebruik” zijn concepten die zij wel kennen, maar die zij **niet goed kunnen invullen / concretiseren**. Leerlingen identificeren zichzelf en experimenteergedrag duidelijk niet met (deze) vormen van problematisch gebruik. Voor hen wegen de voordelen (de nieuwsgierigheid, de kick) nog teveel op tegen eventuele negatieve gevolgen. De meeste leerlingen vinden dat er geen drugprobleem is op school. De twee groepen waarbij een drugprobleem op school wordt erkend, hebben hierover geen kritiek op de school.

__//**<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">5. ****<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;"> Het drugbeleid op school : nood aan informatie en een open beleid **//__

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Uit het onderzoek blijkt dat **drugpreventie op school niet blijft “hangen”.** De meeste leerlingen geven aan dat zij geen specifieke vorm van drugpreventie hebben gekregen op school. Leerlingen willen ook correcte en geloofwaardige informatie over drugs. Heel wat leerlingen geven de voorkeur aan **drugpreventie door mensen die persoonlijke ervaring hebben met drugs**. Zij vinden drugpreventie door een ervaringsdeskundige en persoonlijke getuigenissen geloofwaardiger dan drugpreventie door iemand die zelf niet te maken heeft (gehad) met drugs en druggebruik. Leerlingen willen realistische en goede informatie over drugs.

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Drugs zijn nog geen gespreksthema op alle scholen, hoewel hierbij een onderscheid moet gemaakt worden tussen drugs als maatschappelijk fenomeen en druggebruik bij individuele leerlingen. Drugs als **maatschappelijk fenomeen blijkt in de meeste scholen aan bod te kunnen komen. Effectief gebruik door leerlingen blijkt in de meeste scholen nog steeds een taboe te zijn**. <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Opvallend is dat leerlingen het drugbeleid op school onmiddellijk **associëren met het sanctiebeleid** van de school, en niet met preventie of begeleiding. Toch kent geen van de leerlingen persoonlijk een leerling die bestraft werd naar aanleiding van druggebruik of drugbezit.De meeste leerlingen **weten niet wat er in het schoolreglement**staat over het drugbeleid op school of kunnen het zich niet herinneren (voor die leerlingen die in het begin van het schooljaar een toelichting hebben gekregen bij het schoolreglement).

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Globaal genomen zijn leerlingen **best tevreden met het drugbeleid** van hun school. Zij vinden het normaal en redelijk dat er geen illegale drugs mogen gebruikt worden op school en dat de school optreedt wanneer toch wordt gebruikt. Leerlingen vinden wel dat de school zich niet moet bemoeien met hun gebruik buiten de school, zolang dat gebruik geen invloed heeft op school.

**<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Leerlingen hebben wel heel wat kritiek op de leerlingenparticipatie **<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">. De leerlingenraden worden negatief door leerlingen geëvalueerd omdat leerlingen sterk de mate van inspraak relativeren die ze via dit kanaal kunnen bereiken. De grootste zorg van leerlingen blijkt de communicatie te zijn, en vooral de manier waarop de communicatie tussen leerkrachten en leerlingen verloopt. Leerlingen hebben een uitgesproken mening over de manier waarop zij willen dat de communicatie verloopt wanneer er een vermoeden is van druggebruik of wanneer druggebruik of bezit wordt vastgesteld. **Leerlingen willen dat leerkrachten naar hun verhaal luisteren, dat zij luisteren naar het waarom van het gebruik. Leerlingen hechten veel belang aan een open en respectvolle communicatie**. Zij willen ook dat leerkrachten hen nog een kans geven wanneer gebruik wordt vastgesteld. Zij willen dat leerkrachten rechtstreeks met hen praten. Zij vinden het zeer belangrijk dat leerkrachten eerst met hen praten en niet – eerst en vooral – met de ouders of andere leerkrachten. Zij vinden het daarbij ook erg belangrijk dat niet wordt “over-gereageerd”, zoals nu wel het geval is. Leerlingen willen liever niet dat hun ouders onmiddellijk gecontacteerd worden, bij het eerste vermoeden of vaststelling van gebruik, hoewel een aantal leerlingen wel begrijpt dat de scholen de ouders contacteren.

**<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Leerlingen ervaren dat binnen de school leerkrachten op een verschillende manier omgaan met de drugproblematiek en reageren op druggebruik **<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">. Sommige leerkrachten staan open voor vragen en problemen van leerlingen, andere veel minder of helemaal niet. Het **systeem van vertrouwensleerkrachten of speciaal aangestelde leerkrachten blijkt daarbij op zich niet zo populair**. Leerlingen praten met leerkrachten die ze kennen en vertrouwen, of dat nu een vertrouwensleerkracht is of niet. Vertrouwen blijkt het sleutelwoord voor leerlingen. Zij vinden het erg belangrijk dat wat zij onder vier ogen vertellen, ook onder vier ogen blijft. Wanneer de ervaring hun leert dat dat niet zo is, haken zij af.

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Wanneer leerlingen vragen hebben over of problemen hebben met drugs geven leerlingen vooral aan naar vrienden te gaan. Maar ook broers en zussen (en bij uitbreiding neven) zijn vertrouwensfiguren waarbij leerlingen terecht kunnen, zij het dat zij iets minder vaak vernoemd worden. Ouders worden in veel mindere mate vernoemd. Opvallend is dat in zes van de zeven focusgroepen een aantal leerlingen één (of meer) specifieke leerkracht(en) of opvoeders benoemt, zelfs //voor// vrienden of ouders.

**<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">In de communicatie tussen leerlingen en hun ouders moet, net als bij de communicatie met de scholen, een onderscheid gemaakt worden tussen de communicatie over drugs als maatschappelijk fenomeen en de communicatie over het individuele druggebruik **<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">. De overgrote meerderheid van de leerlingen blijkt met zijn ouders te kunnen praten over drugs als maatschappelijk fenomeen. Wanneer het gaat om eigen gebruik, dan blijkt die openheid minder aanwezig te zijn. Toch blijkt dat 24 van 68 leerlingen, dus meer dan drie op tien leerlingen, aangeven hun ouders of één van beide ouders te kunnen vertellen dat zij zelf experimenteren / gebruiken en een aantal leerlingen stelt dat ook effectief te doen. Leerlingen geven aan hun ouders niet over eigen gebruik te vertellen omdat hun ouders niet goed geïnformeerd zijn, omdat ze een negatieve reactie van hun ouders verwachten of omdat ze hun ouders niet ongerust willen maken of ontgoochelen.

__//**<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">6. ****<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;"> De wijziging in de strafrechtelijke reactie op druggebruik: ‘En leerlingen, zij weten…’ **//__

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Naar aanleiding van de wijzigingen in de drugwetgeving die in januari 2001werden aangekondigd en die in juni 2003 van kracht werden,werd bij leerlingen gepeild naar hun kennis en perceptie van die vernieuwde wetgeving, Uit de focusgroepen blijkt dat leerlingen beter geïnformeerd zijn over de voorziene wijzigingen in de drugwetgeving dan algemeen wordt aangenomen.

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Leerlingen stellen zich vragen bij de consequente toepassing van de wetgeving in de praktijk. Zij stellen vast dat er een discrepantie is tussen wat strikt juridisch is voorzien en de reactie van de politie op gebruik. Een aantal leerlingen stelt zich ook vragen bij de toepasbaarheid van de nieuwe wetgeving. Zij vinden het inconsequent dat cannabis wel mag gebruikt worden, maar dat het moeilijk is om cannabis te verwerven.

**__//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">7. //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;"> //Informatiebronnen: de beeldcultuur bevestigd// __**

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">In alle focusgroepen halen de meeste leerlingen hun informatie over wat kan en niet kan in de **eerste plaats op televisie**. Daarbij wordt in drie focusgroepen verwezen naar het nieuws; in drie focusgroepen worden een aantal zogenaamde ‘human interest’ programma’s genoemd. In een aantal focusgroepen wordt de radio en de krant als tweede of als derde bron van informatie aangehaald. Internet wordt vreemd genoeg maar in twee focusgroepen genoemd als informatiebron. **Opvallend is dat de school en externe bronnen van informatie telkens maar drie keer als bron van informatie worden genoemd**.

__ **<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Discussie en aanbevelingen, gebaseerd op het onderzoek ** __

**__<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Een geloofwaardige en aanvaardbare boodschap: __** <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Drugs zijn een deel van de leefwereld van jongeren en dus ook van leerlingen. Vroeg of laat komen zij in contact met drugs, of zij nu zelf experimenteren of niet. Aangezien het experimenteren met cannabis vaker voorkomt en **cannabisgebruik bij jongeren “genormaliseerd” is, heeft een houding ten aanzien van cannabis die** **cannabisgebruik eenvoudig af- of goedkeurt (louter positieve of negatieve reacties) weinig zin**. De meeste leerlingen informeren zichzelf en elkaar over drugs, over de effecten van drugs, over wat strafbaar is,…. Leerlingen weten, uit eigen ervaring of via vrienden, dat druggebruik ook positieve effecten heeft. Het is dan ook van belang om deze positieve effecten te erkennen en een onderscheid te maken tussen gebruik en misbruik, om ervoor te zorgen dat de boodschap voor leerlingen geloofwaardig en aanvaardbaar blijft en om te vermijden dat zij afhaken.

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Toch is het ook van belang dit overwegend positieve beeld in vraag te stellen en de mogelijke mindere positieve en prettige gevolgen aan bod te laten komen. Leerlingen zijn niet altijd goed geïnformeerd over de **mogelijke gevolgen van overmatig (cannabis)gebruik of over de lange termijn effecten van (cannabis)gebruik. Leerlingen geven zelf aan hier meer informatie over te willen. Leerlingen willen goede, objectieve en geloofwaardige informatie.** Ze geloven onrealistische of overtrokken boodschappen over drugs niet. Leerlingen zijn niet naïef. Ze weten dat er drugs zijn op school. Leerlingen weten dat medeleerlingen en leeftijdsgenoten cannabis gebruiken, ook al experimenteren zij zelf niet. **Ze willen niet dat scholen deze realiteit ontkennen of negeren**. Ze willen dat de school dit erkent.

**__<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Kritisch leren omgaan met informatiebronnen … __**

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Leerlingen zijn vrij goed geïnformeerd over de vernieuwing in de strafrechtelijke reactie op druggebruik.Leerlingen blijken hun informatie vooral te halen op televisie (en in mindere mate bij de radio en uit de kranten). Men kan zich afvragen of dat de bronnen zijn waar leerlingen de meest objectieve en betrouwbare informatie kunnen halen.**Misschien is hier een taak voor de school weggelegd, zeker omdat, met de proliferatie van informatiebronnen, het kritisch leren omgaan met informatiebronnen een steeds belangrijker onderdeel wordt van de opleiding (en de eindtermen)?**

**__<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Veel meer dan een sanctiebeleid … __**

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Opvallend is dat heel wat leerlingen het “drugbeleid” op school in de eerste plaats identificeren met het sanctiebeleid van de school, als reactie op individueel druggebruik door leerlingen. **Hier is een taak voor de school weggelegd om actief met de leerlingen te communiceren dat een drugbeleid op school veel meer is dan een sanctiebeleid, én de laatste stap is in een drugbeleid op school. Het sanctiebeleid is slechts één element van het totale drugbeleid op school, naast en vooral na preventie en vroeginterventie.**

**__<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Duidelijke en consequente regels … __**

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Leerlingen zijn onvoldoende op de hoogte van de regels die gelden rond drugs op school. Zelfs al weten leerlingen waar ze die regels kunnen vinden en ook al communiceren een aantal scholen die regels in het begin van het schooljaar. Omdat leerlingen de regels niet goed kennen, gaan individuele voorvallen met een leerling een eigen leven leiden. **De regels op school zouden meer geëxpliciteerd en bekend moeten worden gemaakt. Wanneer leerlingen bovendien betrokken worden bij de opstelling of de aanpassing van het schoolreglement, blijkt ook dat zij meer bereid zijn die regels na te leven.**

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Leerlingen zien dat leerkrachten een verschillende invulling geven aan het drugbeleid op school en dat er geen uniformiteit is in de manier waarop leerkrachten met de drugproblematiek omgaan. Ook zien leerlingen dat het drugbeleid verschilt van school tot school. Nochtans is **duidelijkheid en een consequente manier van optreden één van de basisregels in de pedagogie**

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Het **stimuleren van leerkrachten om samen te werken aan het drugbeleid** **op school** kan

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">- door informatie over drugs(gebruik) te verspreiden naar //alle// leerkrachten <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">- door drugbeleid op school een punt op de agenda te maken van bijvoorbeeld de klassenraad <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">- door een open debat te voeren over drugs(gebruik), de reactie op drugs(gebruik) en de sancties bij – herhaald – druggebruik en dealen tijdens bijvoorbeeld een pedagogische studiedag <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">- door de inspanningen van gemotiveerde leerkrachten te honoreren <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">- door leerkrachten van elkaar te laten leren op school

**__<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Open communicatie, inspraak en participatie is essentieel. __** <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Leerlingen hebben een **uitgesproken mening over de manier waarop zij willen dat de communicatie tussen leerkrachten en leerlingen verloopt.**

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Leerlingen willen:

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">-een open en respectvolle communicatie <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">-dat er echt naar hen geluisterd wordt <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">-dat wat ze in vertrouwen vertellen, ook vertrouwelijk wordt behandeld; <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">-dat ze de verantwoordelijkheid krijgen om hun gedrag aan te passen; <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">-dat hun actieve betrokkenheid op school wordt gevalideerd.

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">De meeste leerlingen vinden het echter belangrijk dat de drugproblematiek kan besproken worden op school. Effectief gebruik door individuele leerlingen blijkt in de meeste scholen nog steeds een taboe te zijn. Dit wordt door een aantal leerlingen sterk bekritiseerd. Een aantal leerlingen geeft hierbij aan dat de negatieve houding van de school tegenover drug(gebruik) en de verwachting van een afkeurende reactie door de school en/of de leerkrachten ervoor zorgt dat leerlingen niet met hun problemen naar buiten komen. Andere leerlingen bekritiseren het feit dat, bij een effectieve vaststelling van gebruik, negatief of angstig wordt over-gereageerd door leerkrachten.

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Een drugbeleid op school veronderstelt dat de verschillende partners betrokken worden bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van dat drugbeleid. Ook leerlingen zijn een **volwaardige partner in dit proces**. Leerlingen moeten niet alleen de ruimte krijgen om mee de problemen te formuleren en te benoemen waar zij vooral mee te maken hebben, maar moeten ook actief betrokken worden bij de beslissingen om deze problemen op te lossen en bij de uitvoering van het drugbeleid op school. Dit zal de **effectiviteit** van het drugbeleid op school alleen maar ten goede komen.

**__<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Informeren van de ouders __**

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Ook ouders hebben, naast vrienden, een belangrijke plaats in het leven van heel wat leerlingen. Leerlingen die aangeven niet naar hun ouders te stappen met concrete vragen en problemen doen dit niet enkel omwille van een (verwachtte) afkeurende of negatieve reactie van de ouders, maar ook omdat zij vinden dat hun ouders onvoldoende weten of geïnformeerd zijn over drugs(gebruik) om hen te kunnen helpen. In het informeren van ouders kan een taak voor de school zijn weggelegd.

**__<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Het betrekken van ouders bij het drugbeleid op school kan __**

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">- door het betrekken van de ouders niet te beperken tot de ouderraad <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">- door een duidelijke communicatie over de regels en afspraken op school (de manier waarop de school reageert op druggebruik, de manier waarop de school – herhaald – druggebruik sanctioneert, de verwachtingen van de school naar de ouders en de verwachtingen van de ouders naar de school) <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">- door een open en eerlijke communicatie over de realiteit van drugs(gebruik) op school, tijdens bijvoorbeeld opendeurdagen en ouderavonden <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">- door correcte en volledige informatie over drugs(gebruik) tijdens een <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">informatie- en debatavond <span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">- …

**__<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Info verstrekken in verband met externe hulpverlening __**

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">De meeste leerlingen kennen de externe drugspreventie en hulpverleningsdiensten niet. Maar ook de algemene diensten voor jongeren (JAC’s JIP’s, jeugddienst, …) worden weinig of niet vernoemd, noch als bron van informatie, noch als onderdeel van het netwerk bij vragen en problemen, noch als aanbieder van (drug)preventieprojecten. Leerlingen maken er (dan) ook geen gebruik van wanneer ze vragen of problemen hebben, waarbij hun eigen netwerk niet langer toereikend is.

<span style="color: black; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 14.25pt; margin-bottom: 0cm;">Beginanalyse Startpagina