groep+072013-implementatie+algemeen-+klasniveau

= = (Terug naar start ) (Terug naar vorige) = = = Op klasniveau : tips en tricks voor genderbewust lesgeven =

__** I.Inleiding **__ Let u erop dat u zegt: "Wie het niet begrijpt, steekt de hand op" in plaats van "Wie het niet begrijpt, steekt zijn hand op"? Verdeelt u de aandacht gelijk over meisjes en jongens? Tolereert u vervelend gedrag van meisjes evenveel als dat van jongens? Moedigt u meisjes op dezelfde manier aan als jongens of corrigeert u hen sneller? Of zijn dit zaken waar u nooit eerder heeft bij stilgestaan? Om hieraan tegemoet te komen, hebben we enkele tips en tricks opgelijst die u vlot in de (klas)praktijk kan toepassen. Deze haalden we uit de drie geanalyseerde pakketten. Het educatief pakket "Gender in de blender" bevat op zich geen tips inzake gendersensitief lesgeven of genderbewuste interactie; de klemtoon ligt hoofdzakelijk op het bereiken van respect voor genderdiversiteit via de oefeningen, dus via de lesinhoud. Op de website daarentegen zijn wel enkele nuttige tips terug te vinden. Gen-BaSec (manual for genderbased teaching) is uiterst summier; slechts een aandachtig lezer zou enkele tips kunnen extraheren. De meeste zaken vonden we op de site van RoSa Documentatiecentrum onder de rubriek "gender in de klas". We combineerden alle tips van de drie pakketten met de tips opgenomen in het Klasse-dossier (24/12/2010) "De eerste lijn: meisjes/jongens" en werkten op basis daarvan zelf de volgende zaken uit: I. Tien geboden voor genderbewuste interactie, II. Genderbewust taalgebruik: omdat wat je zegt en hoe je iets zegt belangrijk is en III. Reflecteer steeds weer. Om deze zaken "tastbaar" en permanent raadpleegbaar te maken, creëerden we een 10 geboden-pamflet en -poster en een infobrochure waarin die aspecten terugkeren.

__** II. Tien geboden voor genderbewuste interactie **__ Aangezien we als uitgangspunt een katholieke school hebben genomen, creëerden we 10 geboden voor genderbewuste interactie. Hiermee trachten we zoveel mogelijk tegemoet te komen aan de eerder geschetste beginanalyse van de school:

> Wees je bewust van je eigen manier waarop je naar meisjes en jongens kijkt en reflecteer daarover. > >  Spreek op dezelfde manier tegen jongens en meisjes en zorg ervoor dat beiden evenveel worden aangesproken.Varieer voldoende tussen directe en indirecte gespreksstijl opdat iedereen zich aangesproken zou voelen. > > Schelden, pestgedrag, seksistische opmerkingen of andere incidenten gebaseerd op genderverwachtingen mogen nooit genegeerd worden! Treed op wanneer ze voorvallen en moedig administratief personeel en collega's aan om dit even streng aan te pakken als enige andere vorm van discriminatie. Naast afkomst, geslacht, seksuele voorkeur, religie,... kunnen genderexpressie en genderidentiteit mee opgenomen worden in het rijtje van anti-discriminatiegronden in het schoolreglement. > > Creëer geen groepen of ken geen taken toe naargelang gender. Jongensrijen en meisjesrijen, klastaken speciaal voor jongens of meisjes zijn niet meer van deze tijd. Gebruik liever creatieve methodes zoals namen trekken of maak een cirkel om een groep te maken en taken toe te kennen. > >  Spreek met beide ouders over de vrijheid in genderexpressie van leerlingen in je klaslokaal. Aangezien jongeren meer uren bij hun familie doorbrengen dan op school, is elke vorm van ondersteuning door de ouders mooi meegenomen. Ook qua ouderparticipatie spreek je beide ouders aan. > > Creëer een atmosfeer waarin je je leerlingen laat voelen dat je bereikbaar bent. Wees een model voor openheid en acceptatie en kom tussenbeide wanneer jongeren gendernormen opleggen aan elkaar zoals "meisjes kunnen dat niet" of "dat is niets voor jongens". > > Zorg voor een brede en gevarieerde genderkeuze zowel qua voorbeelden als qua didactische werkvormen. Zoek naar (roldoorbrekende) voorbeelden die zowel jongens als meisjes aanspreken, gebruik verhalen (zowel fictie alsnon-fictie) met uitdagende traditionele genderstereotypen en bespreek dit met de leerlingen. > > Laat jongeren zichzelf zijn en hou er rekening mee dat jongens en meisjes zich soms op andere manieren uitleven. Gebruik de naam en aanspreekvorm die de leerling verkiest wanneer je hem/haar aanspreekt en moedig de klasgenoten aan om hetzelfde te doen. > > Reageer niet negatief op keuzes van jongeren die niet overeenstemmen met genderverwachtingen. Zoals vb. een jongen die zich opmaakt of een meisje dat de ambitie heeft om brandweervrouw te worden. > > Jongens en meisjes zijn gelijk en verdienen het op dezelfde manier behandeld te worden. Gelijke prestaties vereisen gelijke feedback. > Verba volant scripta manent... Als geheugensteun krijgen de directie, de leerkrachten en de leden van het administratief en/of opvoedkundig personeel een "10-geboden"-pamflet dat ze ten alle tijde kunnen raadplegen en dat houvast kan bieden. Om te anticiperen op het feit dat bepaalde leerkrachten dit mogelijks naast zich neerleggen, zijn er posterversies van deze 10 geboden beschikbaar. Deze kunnen opgehangen worden o.a. in elke leraarskamer, in de toiletten van de leerkrachten,... Leerkrachten die hun leidraad niet lezen, worden zodoende op een andere wijze gesensibiliseerd oer de gender-thematiek. Benieuwd om het pamflet/de poster te zien? Klik hier. __**II. Genderbewust taalgebruik: omdat wat je zegt en hoe je iets zegt belangrijk is! **__ Het lijkt misschien banaal maar mits enige alertheid kan een kleine aanpassing qua woordkeuze al een groot verschil uitmaken. Communiceren impliceert woorden kiezen en juist die keuze beïnvloedt de aanhoorder en laat doorschemeren welk beeld en welke verwachtingen er geschapen wordt of worden tegenover jongens en meisjes. **Zo hoort het: **
 * 1) **Wees je bewust van je eigen kijk.[[image:10 geboden.png width="351" height="253" align="right"]] **
 * 1) **<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Praat tegen iedereen gelijk. **
 * 1) **<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Gendernormatief pestgedrag zult gij bestrijden. **
 * 1) **<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Taken toekennen op basis van gender zult gij vermijden. **
 * 1) **<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Spreek met beide ouders over genderexpressie. **
 * 1) **<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Creëer een sfeer van openheid en acceptatie. **
 * 1) **<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Wees creatief en vier diversiteit. **
 * 1) **<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Laat jongeren in hun eigenheid. **
 * 1) **<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;"> Steun elke interesse die jongeren tonen. **
 * 1) **<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Jongens en meisjes zult gij op gelijke wijze straffen en belonen. **
 * 1) <span style="background-color: #ffffff; font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Spreek de hele groep aan.
 * 2) <span style="background-color: #ffffff; font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Vermijd rolbevestiging.
 * 3) <span style="background-color: #ffffff; font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Gelijke prestaties vereisen gelijke feedback.
 * 4) <span style="background-color: #ffffff; font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Stel verschillende soorten vragen aan iedereen: herhalingsvragen, denkvragen, dieptevragen, reproductievragen, ... Waak erover dat je vb. herhalingsvragen niet louter aan meisjes stelt en dieptevragen aan jongens.
 * 5) <span style="background-color: #ffffff; font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Zijn je verwachtingen genderneutraal? Bij een groepswerk kan je zowel jongens als meisjes stimuleren om leidende en verzorgende/administratieve taken op zich te nemen. Dus niet louter de laatste categorie toekennen aan meisjes!
 * 6) <span style="background-color: #ffffff; font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Gebruik verschillende leermethodes: talige opdrachten, doe-activiteiten, creativiteit, groepswerk, hoekenwerk,...
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%;">Enkele voorbeelden: **
 * DON'T || DO ||
 * Wie het niet begrijpt, steekt zijn hand op. || Wie het niet begrijpt, steekt de hand op. ||
 * An, veeg jij het bord af? Thomas, wil jij de banken terug op hun plaats zetten? || Doorbreek rolbevestiging en keer de taken eens om. ||
 * Beste mama,... || Beste ouders,... ||
 * Fatma en Pieter scoren allebei goed op hun wiskunde test. "Dat verbaast me niets", krijgt Pieter te horen. "Goede inzet!", staat op de test van Fatma. || Gelijke prestaties vereisen gelijke feedback: op beide tests schrijf je vb. "goede inzet". ||
 * Janne en Tom hebben beiden moeilijkheden met het afstellen van hun microscoop. De leerkracht stelt de microscoop in voor Janne en geeft Tom aanwijzingen hoe hij het zelf kan doen. || Opnieuw dienen Janne en Tom gelijk behandeld te worden. ||

__** III. Reflecteer steeds weer... **__

<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">Op geregelde tijdstippen kan je jezelf de volgende vragen stellen:
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">Geef ik jongens en meisjes om dezelfde reden complimentjes?
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">Verwacht ik van jongens en meisjes dat ze zich in gelijke mate aan de afspraken houden?
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">Geven de beelden in het educatief materiaal dat ik gebruik een gelijke indruk van vrouwen en mannen?
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">Leer ik leerlingen kritisch kijken naar beelden op vlak van gelijkwaardigheid?
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">Apprecieer ik jongens en meisjes zowel om hun vrouwelijke als mannelijke eigenschappen?
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">Komt elke leerstijl (denker, doener, observeerder en toepasser) voldoende aan bod in mijn lessen?
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">Geef ik zowel jongens als meisjes de opdracht om op te ruimen/uit te delen/banken verzetten/...?
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">Vermijd ik "man-" als onderdeel van een woord vb. manhaftig? Doe ik hetzelfde met "vrouw-..."?
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">Werk ik roldoorbrekend bij het geven van voorbeelden?
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">...

**__IV. Info-brochure__** Bovenstaande informatie bundelden we in een brochure die vijf topics omvat:
 * 1) Enkele reflectievragen ter inleiding
 * 2) Het verschil tussen genderbewust en genderneutraal
 * 3) De tien geboden voor genderbewuste interactie
 * 4) Genderbewust taalgebruik
 * 5) Nuttige adressen

U kan de brochure hier raadplegen.