Groep062013-+alternatief+programma+duurzame+ontwikkeling

Voor de invulling van wat de verschillende stappen inhouden verwijzen wij u graag het programma dat wij hebben ontwikkeld voor de school.

** Stap 1: Analyse van de beginsituatie en keuze van het thema / de thema(’s) **
De school kiest voor het thema 'duurzame ontwikkeling' en wil meer bepaald een focus leggen op het verbruik van energie en water. Wanneer de school dit thema gekozen heeft kan er een beroep gedaan worden op een MOS-begeleider en dit door te surfen naar volgende site: []. Het MOS-team staat immers klaar om scholen te helpen.


 * De MOS-begeleiders**
 * komen het project toelichten[[image:energieverbruik.jpg align="right"]]
 * bezorgen de school informatie en educatief materiaal
 * nodigen scholen uit op vormings- en trefmomenten
 * ondersteunen de werking van de milieuwerkgroep met raad en daad
 * zoeken mee naar oplossingen bij knelpunten
 * begeleiden scholen bij hun aanvraag van het logo
 * brengen scholen met elkaar in contact
 * ondersteunen lokale netwerken
 * bundelen reacties en ervaringen van scholen om het project te verbeteren.

Op bovengenoemde site kan de regio waar de school zich bevindt worden aangeklikt. Voor deze school gaat dit om de regio Oost-Vlaanderen en kan er contact opgenomen worden met één van de MOS-begeleiders, die actief zijn in deze regio.

De milieuwerkgroep van het MOS komt dan langs op de school en onderzoekt met de instrumenten van de energiekoffer een aantal aspecten van het energieverbruik op school. Onderzoeken i.v.m. ventilatie, sluipverbruik, verwarming zijn mogelijk. Aan de hand van dit instrument helpt het MOS de school bij het realiseren van een MOS-stappenplan. Het is belangrijk dat de resultaten hiervan gedeeld worden met de rest van de school. De mogelijks harde cijfers kunnen zorgen voor sensibilisatie en het overtuigen van leerlingen en personeel van het nut van bepaalde maatregelen. Het is ook mogelijk dat er in samenwerking met de milieuwerkgroep van het MOS, een milieuwerkgroep wordt opgericht op de school zelf.
 * Stap 2 Inventarisatie van de milieusituatie en opsporing van knelpunten **

Voor de verschillende milieuthema’s heeft MOS een aantal meetinstrumenten ontwikkeld, o.a. 'De waterenquête'. Dit is een instrument dat gebruikt wordt om alle activiteiten op school waarbij water wordt gebruikt te inventariseren en te meten. Aan de hand van deze enquête kan de school gegevens verzamelen over het water dat de school binnenkomt, over het watergebruik en de watervervuiling in de school. Het invullen van de tabellen die aan bod komen in deze enquête, kunnen de school helpen om duurzaam gebruik van te stimuleren en dit ook te realiseren. In de tabellen bevinden zich eveneens suggesties voor maatregelen die ervoor kunnen zorgen dat de resultaten bij een volgende meting een positieve wending krijgen. Dit instrument en ook nog een heleboel andere kan je eveneens terugvinden in het MOS-praktijkboek, 'Een goede cocktail is het lekkerst'; Dit is gratis te downloaden op de website.

Ook de cijfers die voortkomen uit de analyse van de milieuwerkgroep aan de hand van de energiekoffer en de waterenquête kunnen sensibilisering in de hand werken en leerlingen en personeel overtuigen van het belang van dit project. Het is van belang dat de cijfers die voortkomen uit de analyse en de enquête worden verspreid doorheen de school. Het is ook mogelijk dat de school deze cijfers uithangt op een bord dat zich bevindt op een zichtbare plaats, bijvoorbeeld in de inkom van de school, zodat leerlingen en personeel regelmatig worden gewezen op deze cijfers.
 * Stap 3: Sensibilisatie: het inleefmoment **

Het klimaatcasino leidt de leerlingen in in de wereld van het klimaat en energie. Het gaat om een interactieve en speelse tentoonstelling en verschillende doe-activiteiten die de leerlingen inzicht geven in thema's zoals consuminderen, alternatieve energiebronnen, versterkt broeikaseffect en anders omgaan met energie. De boodschap van het klimaatcasino is: 'De laatste kans om te gokken, met ons klimaat als inzet. Een wel zeer toepasselijke slogan.

Een andere tentoonstelling waaraan de school kan deelnemen en die kan leiden tot sensibilisatie van de leerlingen en het personeel is de tentoonstelling: 'Amai mijn voeten'. Deze tentoonstelling combineert leuke weetjes en duidelijke informatie omtrent ‘duurzame ontwikkeling’ tot een interactieve ervaring. Deze tentoonstelling is gebaseerd op het concept van de ‘ecologische voetafdruk’ en tracht een mentaliteitswijziging bij de leerlingen te realiseren.

Een educatieve boottocht kan de leerlingen sensibiliseren met betrekking tot het verbruik van water. De milieuboot neemt de leerlingen mee voor een boeiende en leerrijke verkenning van de waterloop in eigen streek. Deze tocht duurt 3 uur. De leerlingen varen mee met een binnenschip op een van de rivieren of kanalen in Vlaanderen. Ondertussen maken zij kennis met de rivier of het kanaal waarop de boot vaart en leren zij meer over het leven op en om het water. Tevens wordt er tijdens de boottocht gefocust op het belang van water en watersystemen. De leerlingen ondervinden 'al varend' waarom integraal waterbeheer, biodiversiteit en duurzaam omgaan met water en waterlopen van levensbelang zijn.

MOS biedt ook nascholingen aan aan scholen (Nascholing educatie voor duurzame ontwikkeling: een opstap naar burgerzin). De MOS-begeleiders bieden deze nascholingen aan in samenwerking met Kleur Bekennen en de pedagogische begeleiders van het G.O. Deze nascholingen zijn momenteel voor het schooljaar 2012-2013, maar ook volgend jaar is het mogelijk om zo een nascholingen te volgen. Meer informatie hieromtrent kan je vinden op volgende site: [|www.g-o.be/nascholing].

Met betrekking tot het thema energie biedt het MOS het Maatregelenpakket ECOS aan.
 * Stap 4: Maatregelen bepalen en plannen **

Op de site van het MOS ([]) zijn er tevens tal van leermiddelen te vinden met betrekking tot het thema energie die kunnen gebruikt worden. Het gaat hierbij om concrete tips om energie te besparen, werkboekjes, educatieve pakketten, brochures over energiebesparen, de energieboekhouding, een spel dat is opgebouwd rond het thema ecologische voetafdruk, ... Voor ieder wat wils dus!

Bij deze stap worden de concrete stappen ingevoerd. Hoe scholen dit kunnen doen met betrekking tot het thema energie wordt beschreven in de energiematrix. Dit is een hulpmiddel voor een meerjarenplan i.v.m. energiezorg op school. Deze energiematrix bestaat uit drie niveaus. Deze worden hieronder beschreven.
 * Stap 5: Maatregelen invoeren **

Niveau 1 : Energieproject organiseren[[image:spaardouchekop.jpg width="317" height="335" align="right"]]

 * werkgroep opstarten
 * energietoestand inventariseren
 * maatregelenpakket opstellen
 * energiemeetsysteem opstarten
 * energiezorg in enkele vakken integreren

Niveau 2 : Energiegebruik aanpakken

 * maatregelenpakket uitvoeren
 * huidig energiegebruik vergelijken met dat van andere jaren
 * energiezorgproject in de vakken integreren
 * energiezorgproject in de schoolwerkplannen integreren

Niveau 3 : Energiegebruik aanpakken

 * maatregelenpakket uitvoeren
 * huidig energiegebruik vergelijken met dat van andere jaren
 * energiezorgproject in de vakken integreren
 * energiezorgproject in de schoolwerkplannen integreren



Aan de hand van deze energiematrix kan de school ook tussentijds evalueren welke zaken reeds goed lopen.Tevens kan de milieuwerkgroep van het MOS na één semester opnieuw langskomen om aan de hand van de energiekoffer opnieuw het energieverbruik te meten. Hierdoor wordt duidelijk of de school op goede weg is of niet.
 * Stap 6: Tussentijds meten en registreren **

De school gaat herhaaldelijk na wat het effect is van de genomen maatregelen, zowel op educatief vlak als op het vlak van de concrete milieuwinst. De school controleert ook regelmatig of maatregelen worden nageleefd en of ze nog actueel zijn. Gaan we erop vooruit? Duidt de elektriciteitsmeter op minder verbruik? Hoe zit het met de meter die het verbruik van water nagaat? Hebben we onszelf onderschat of overschat? Dit alles kan bevraagd worden via een korte enquête die wordt ingevuld door leerlingen, leerkrachten en directie. Na deze enquête kan een debat volgen waarin de leerlingen debatteren over welke acties zij goed vonden, wat moeilijk was en wat beter kan.

Stap 7: Beoordeling en terugkoppeling.
Hoe verliep het werkjaar? Wat was goed en wat behouden we? Wat was niet zo goed en laten we beter los? Wat voegen we toe? Wat pakken we anders aan? Welk thema kunnen we er volgend schooljaar bijnemen? Hoe verdiepen we het thema/de thema’s dat/die we al behandelden? Dit zijn enkele vragen die dienen beantwoord te worden op het niveau van de directie. De directie kan hierbij echter worden bijgestaan door de visies van leerlingen en leerkrachten aan de hand van de hierboven besproken enquête en het debat. Dit zal immers eveneens op het einde van het schooljaar worden gevoerd. Concrete resultaten die de directie kan helpen bij deze beslissingen kunnen eveneens voortkomen uit de analyse van de milieuwerkgroep aan de hand van de milieukoffer, die ook op het einde van het schooljaar kan plaatsvinden. Deze resultaten kunnen dan teruggekoppeld worden aan de hand van het bord in de inkomhal, waarop de mogelijke positieve evolutie wordt geduid. Mogelijks kan er bij goede resultaten ook een beloning volgen voor de leerlingen en het personeel aan de hand van een uitstap.

Om terug te keren naar de vorige pagina, klik op deze link.