groep142012-beginanalyse

=TERUG= toc =Beginanalyse=

=1. Huidige situatie=

1.1 Schets van de school
Er werd gekozen om het programma te implementeren in het Onze-Lieve-Vrouwe-Instituut (kortweg OLVI) te Gent. In dit onderdeel vind je de beginanalyse van de school. We schetsen de school hoe ze momenteel functioneert en wat haar voornaamste kenmerken zijn. Hiermee moet rekening gehouden worden bij het ontwikkelen en het implementeren van ons programma. Een goede kennis van de school zorgt ervoor dat we beter kunnen inspelen op haar noden en dat het voorgestelde programma vlot kan ingezet worden.
 * media type="youtube" key="i_BZEKwF594" height="251" width="336" align="right" ||

** 1.1.1 Populatie van de school ** Het OLVI is een concentratieschool die BSO onderwijs aanbiedt. De school bestaat voornamelijk uit leerlingen van allochtone afkomst, en telt meer dan 20 verschillende nationaliteiten. Bovendien is het de grootste GOK-school in Gent, met maar liefst 91% GOK-leerlingen. Uit gesprekken met leerkrachten van deze school kon afgeleid worden dat de school ieder jaar een een enorm hoog percentage nieuwe leerlingen heeft en een laag percentage oud-leerlingen. In het schooljaar 2011-2012 was de populatie van de school met ongeveer 70% veranderd. Hiermee moet dus zeker rekening gehouden worden wanneer men wilt werken aan een duurzame opvoeding. De leerlingenpopulatie is samengesteld uit ongeveer 75% meisjes en 25% jongens.

De school is zich enorm bewust van zijn multiculturele aard en speelt hier dagelijks op in. Ze draagt intercultureel onderwijs hoog in het vaandel en legt een grote nadruk op respect voor mekaar en anderen. De school heeft een specifieke visie op het omgaan met verschillende culturen en verwacht van de leerkrachten dat ze hiermee rekening houden tijdens het lesgeven. Ook staan er vier voltijdse zorgcoördinatoren ter beschikking van de leerlingen, de leerkrachten én de ouders. De school heeft een zeer sterk ontwikkelde visie betreffende relationele vorming. Zo gelooft men hier sterk in herstelgericht werken, waarbij een sterke focus gelegd wordt op het herstellen wat je kapotgemaakt hebt, ook als dit een relatie met een medeleerling of leerkracht is.

**1.1.2 Hoe werkt de school aan VOET'en?** Na de doorlichting in maart 2007 bleek dat het OLVI nog te weinig aan de VOET'en werkte. Dit gold zowel voor de eerste als de tweede en de derde graad. Er was een gebrek aan visie-ontwikkeling en planning, maar ook op vlak van de uitvoering van de VOET'en liet de school te wensen over.

--> nu wel een beter ontwikkelde visie, zeker wat betreft de relationele vorming (nog uitwerken) Er wordt zeer sterk gewerkt aan: relationele vorming,... Er is nog veel werk aan: milieu, seksuele vorming,....

Vandaag kan men de school indelen onder het type B. De school is actief op het vlak van vakoverschrijdende thema's, maar nog niet alle thema's zijn even grondig uitgewerkt. Tot op heden is er slechts een beperkte aanzet gegeven in het voeren van een daadkrachtig beleid inzake vakoverschrijdende eindtermen: er is nog geen duidelijk gecommuniceerde planning, er is slechts beperkte ondersteuning voor leraren gerealiseerd en er wordt niet op regelmatige basis gereflecteerd omtrent de vakoverschrijdende eindtermen. Er is dus wel al duidelijk een discussie gaande over het meer systematisch aan bod brengen van de verschillende vakoverschrijdende thema's, maar de continue opbouw over de verschillende leerjaren ontbreekt nog. Dit betekent niet dat er geen vakoverschrijdende eindtermen bereikt worden, maar het beperkt zich tot leraargebonden initiatieven, een aantal deelprojecten en vormt geen dynamisch geheel. Om hier verandering in te brengen heeft de school een werkdocument opgesteld met als doel een planning uit te werken voor de komende jaren (2011-2014). Wanneer deze planning gevolgd wordt, zullen de leerkrachten steeds meer betrokken worden bij een procesmatige implementatie van de vakoverschrijdende eindtermen.

**1.1.3 De school en relationele en seksuele vorming** OLVI werkt momenteel niet echt aan de VOET'en rond seksuele vorming. Jaarlijks gaan ze met het tweede jaar naar een tentoonstelling van het project 'Goede minnaars' dat uitgaat van SENSOA. Ook wordt er in de derde graad les gegeven over anticonceptiemiddelen. Een uitgewerkt beleid rond seksuele vorming heeft de school echter nog niet en de invloed van hetgeen ze wel doen kan wegens de grote uit- en instroom ook niet echt nagegaan worden.

1.2.1 Cijfers en feiten
SENSOA (2011) publiceerde onlangs een rapport over jongeren en seksualiteit. Hieronder noteren we de belangrijkste bevindingen die op leerlingen uit het BSO en op allochtone scholieren van toepassing zijn.


 * in het BSO hebben meer leerlingen een lief dan in het TSO en in het ASO (Vettenburg, 2010). Eerder onderzoek wees ook al uit dat jongeren uit het beroeps- en technisch onderwijs veel meer gehecht zijn aan het ideaal van een vaste relatie dan jongeren uit het algemeen vormend onderwijs (Stevens, 2001).
 * Onderzoek geeft aan dat er verschillen zouden zijn tussen het seksueel gedrag van allochtone en autochtone jongeren. Bijvoorbeeld, jonge Marokkaanse moslim migranten moeten hun eigen weg vinden tussen de uitdagingen van de moderne Vlaamse maatschappij en de invloed van hun achtergrond. Onderzoek wijst uit dat er een specifieke invloed uitgaat van familie, religie en traditie, en de dubbele standaard van het belang van maagdelijkheid: waar meisjes maagd dienen te blijven en jongens wel verondersteld worden voorhuwelijkse seks te hebben (Hendrickx et al, 2002; Verhetsel, 2004). Toch zou er geen groot verschil zijn tussen het seksueel gedrag van allochtone en autochtone jongens (Hendrickx et al, 2008). We hebben geen gegevens over de seksuele ervaring van allochtone meisjes.
 * Ook zien we verschillen naar opleidingsniveau betreffende ervaring met geslachtsgemeenschap. Verschillende onderzoeken spreken elkaar hierin echter tegen. Het HBSC-onderzoek (Hublet, 2011) geeft aan dat jongeren uit het BSO meer ervaring met geslachtsgemeenschap hebben dan jongeren uit het TSO. Deze laatste hebben dan weer meer ervaring dan jongeren uit het ASO. Het onderzoek van Beyers (2009) geeft echter aan dat jongeren uit het TSO meer ervaring hebben dan jongeren uit het ASO en BSO.
 * >  ||> jongens ||> meisjes ||
 * > ASO ||> 20.5 ||> 27,5 ||
 * > TSO ||> 43,8 ||> 47,1 ||
 * > BSO ||> 58,5 ||> 56,6 ||
 * 'Percentage jongeren van de tweede en derde graad met ervaring met coïtus naar onderwijsvorm, uit HBSC 2010 (Hublet, 2011).'**

> Bijna alle jongeren weten dat een condoom voldoende bescherming biedt tegen hiv-overdracht, toch zien we ook daar een verschil in opleidingsniveau. Opvallend minder laag- dan hoog- opgeleiden weet dat het gebruik van een condoom beschermt tegen hiv. Een groot deel jongeren beschouwt verschillende niet-efficiënte beschermingsmiddelen als efficiënt. Zo geloven jongeren nog vaak dat een partner kiezen die gezond lijkt, hen zal beschermen tegen hiv. Een vaste, trouwe en niet-besmette partner is de best gekende methode om zich tegen hiv te beschermen. Over het algemeen hebben jongeren een minder goede kennis over hoe zich te beschermen tegen hiv. Wel hebben jongeren een tolerantere houding dan volwassenen tegenover seropositieve personen (Gezondheidsenquête 2008). > - Algemeen: Recent thesisonderzoek wijst uit dat gelovige en/of allochtone meisjes vaker risicogedrag stellen dan niet-gelovige meisjes (De Ruelle, 2011). > - Abortus: Uit het onderzoek bij cliënten van abortuscentra in Vlaanderen en Brussel (S. Vissers, 2004) blijkt dat 40% van de vrouwen die een abortus laten uitvoeren van allochtone afkomst zijn. Van deze groep zijn 80% nieuwkomers (Vissers, 2004). Wat de abortuscijfers bij -20 jarigen betreft, zien we een zeer groot verschil tussen Vlaanderen en Brussel: Vlaanderen 4/1000, Brussel 11/1000. Dit verschil is toe te schrijven aan het percentage niet-Belgen dat hoger is in Brussel dan in Vlaanderen (Nationale commissie voor de evaluatie van de wet, 2010). > - Tienerzwangerschappen: In Vlaanderen wordt 7 op de 1000 meisjes jonger dan 20 jaar zwanger (van deze meisjes heeft 30% niet de Belgische nationaliteit). In Brussel is dit cijfer 19 op 1000, waarbij 62% niet-Belg is (Kind en Gezin, 2010; ONE, 2009). > - HIV: bij 58 % nieuwe diagnoses heeft men niet de Belgische Nationaliteit. 66% van deze groep is afkomstig uit Subsaharaans Afrika. Belgen van allochtone afkomst die dus als „Belg‟ geregistreerd worden, moeten hier nog bijgeteld worden (WIV, 2010). > - Soa: Volgens het Soa-Peilnetwerk is 25 % van de patiënten met een soa niet-Belgisch. De vraag is wel of dit een accurate indicator is. Veel „allochtonen‟ gaan niet naar een huisarts voor soa-behandeling maar veeleer naar de spoeddienst van een ziekenhuis. Bovendien worden Belgen van allochtone afkomst als Belg > geregistreerd (Defraye, 2009). > Dat er meer nood is aan seksuele voorlichting blijkt ook uit [|een artikel] van klasse uit 2008. Dit artikel toonde aan dat 1/10 leerlingen nooit les kreeg hierover en dat 62% van de leerlingen wenst dat er meer tijd wordt vrijgemaakt om over seks te praten in de klas. Voornamelijk BSO en TSO-studenten ondervinden deze nood.
 * Ook het aantal partners waarmee men seks heeft gehad verschilt van onderwijsvorm. Het zijn vooral jongeren uit het ASO die slechts met 1 persoon seks hadden, terwijl het vooral BSO jongens zijn die reeds met minstens 5 verschillende partners seks hadden (Maes & Vereecken, 2000).
 * 18% van de jongeren die ervaring hebben met coïtus blijken een niet-lineair verloop te hebben in hun seksuele carrière. Dit wil zeggen dat ze sommige ervaringen overslaan of in een andere volgorde meemaken (Beyers, 2009). Het gaat hierbij waarschijnlijk om een groep kwetsbare jongeren. Kwetsbare jongeren noemen we jongeren van ethnische minderheden, met een laag opleidingsniveau, met een problematische gezinsachtergrond, met ervaring met seksueel misbruik en met psychische problemen. Deze jongeren stellen ook vaker risicogedrag (alcohol, geweld, drugs, spijbelen) (Symons, 2011).
 * De kennis en houding van jongeren tegenover hiv/aids hangt sterk samen met hun opleidingsniveau. Jongeren met een hoger opleidingsniveau hebben een betere kennis over aids (Gezondheidsenquête 2008, Van Rossem 2010) en een meer positieve houding tegenover seropositieve personen. Ook het uitvoeren van een hiv-test hangt sterk samen met het opleidingsniveau (Gezondheidsenquête 2008).
 * Bijna alle jongeren kennen de pil en het condoom als voorbehoedsmiddel. De nieuwere middelen (vaginale ring, pleister) (De Gendt, 2005), de noodpil (Peremans e.a.., 2002) en middelen zoals de spiraal zijn nog onvoldoende gekend (De Gendt, 2005; Peremans e.a.., 2002). Bovendien is de specifieke kennis over de werking van de methoden onvoldoende en onjuist. Uit een onderzoek bij 300 meisjes tussen 15 en 20 jaar blijkt dat jongeren een gebrekkige kennis hebben over vruchtbaarheid en de werking van de pil (Medistrat, 2002). Zo denkt 12% van de meisjes dat ze van een eerste seksueel contact niet zwanger kunnen worden. 35% tot 75% van de meisjes geven verkeerde antwoorden wanneer het gaat om een aantal praktijksituaties met betrekking tot het gebruik van de pil (vb. vergeten van een pil & invloed braken en buikloop). Nochtans vindt 80% van de meisjes zichzelf goed geïnformeerd. Dit onderzoek bevestigde ook het bestaan van enkele hardnekkige mythes omtrent de pil bij jongeren. Zo gelooft 8% dat men van de pil onvruchtbaar wordt, 70% denkt dat men van de pil verdikt en bovendien blijkt dat 8% denkt dat de pil ook beschermt tegen aids. Recent onderzoek en onderzoek naar de kennis over de werking van de andere anticonceptiemiddelen ontbreekt.
 * In België is het niet de gewoonte om etnische achtergrond van mensen te registreren. Hierdoor hebben we slechts een onvolledig zicht op de omvang van seksuele gezondheidsproblemen bij „allochtonen‟. Aangezien het niet altijd mogelijk is om deze cijfers enkel op jongeren te betrekken, geven we in dat geval hieronder de cijfers voor de volledige allochtone populatie:
 * Onderzoek wijst uit dat ook bij allochtone jongeren de kennis over anticonceptiemiddelen en vruchtbaarheid onvolledig is en hun behoefte aan informatie over seksualiteit groot is (Hendrickx, 2002, 2004). Recent thesisonderzoek wijst uit dat gelovige en allochtone meisjes slechtere kennis vertonen dan hun Belgische en niet-gelovige leeftijdsgenoten. Vooral de praktische kennis van het gebruik van de pil en de noodpil blijkt slecht (De Ruelle, 2011).
 * Jongeren met een lager opleidingsniveau (BSO, TSO) gebruiken minder consequent het condoom (Gezondheidsenquête 2004; Hublet, 2011), hebben minder kennis over hiv/aids (Gezondheidsenquête 2008; Van Rossem, 2010), maar beginnen ook op jongere leeftijd met seks (Hublet, 2011; Beyers, 2009) en zijn vaker seksueel actief zonder in een relatie te zijn (Gezondheidsenquête 2004). Daarnaast doorlopen ze vaker een niet-lineaire seksuele carrière (Beyers, 2009). Dit betekent dat deze jongeren kwetsbaarder zijn voor een mogelijke ongewenste zwangerschap en besmetting met hiv/aids. Daarnaast zijn deze jongeren vaker slachtoffer of dader van seksueel grensoverschrijdend gedrag (Kuyper, 2010)."
 * Verschillende onderzoeken geven aan dat laag opgeleide allochtone jongeren een groter risico lopen op soa. Anderzijds toont onderzoek aan dat jonge Marokkaanse jongens een positieve attitude tegenover condoomgebruik hebben (Hendrickx et al, 2008). Over allochtone meisjes hebben we geen gegevens.
 * De realiteit geeft aan dat jongeren systematisch eerst samenwonen vooraleer te trouwen. Meestal komt dit huwelijk er na de geboorte van het eerste kind. Jongeren die niet eerst willen samenwonen zijn vaak gelovige moslimjongeren en leerlingen in het BSO-onderwijs (Corijn, 2011).
 * Het ziet er ook naar uit dat de jongeren vandaag een halt willen toeroepen aan het uitstel van het huwelijk. Deze geschatte huwelijkskans hangt vooral met de levensbeschouwelijke achtergrond samen. Vooral de zeer gelovige moslimjongeren zijn zeker van hun trouwplannen. De keuze om te trouwen ligt niet samen met opvattingen over voordelen van een huwelijk, slechts 10% vindt gehuwden gelukkiger. Jongeren blijken behoorlijk realistisch over het huwelijk. Ook gaan zij ervan uit dat hun huwelijk kan mislukken, vooral meisjes, BSO-leerlingen en kinderen van gescheiden ouders (Corijn, 2011). Jongeren van Marrokkaanse afkomst schatten hun scheidingskansen veel lager in, maar jammer genoeg scheiden zij uiteindelijk sneller en vaker dan bijvoorbeeld jongeren van Turkse afkomst (Corijn & Lodewijckx, 2009).

1.2.2 Enkele aandachtspunten voor de praktijk
Vooraleer men tot seksuele voorlichting overgaat is het noodzakelijk om **een vertrouwde en veilige sfeer** te creëren in de klas. Het op voorhand stellen van grenzen en regels draagt hier zeker aan bij. Door af te spreken dat er niet gelachen wordt en heldere afspraken te maken over vertrouwelijkheid wordt een positieve sfeer ontwikkeld, waarin leerlingen zich ten volle kunnen uiten/ontwikkelen.Ook is het nuttig om vooraf de **problemen** bij bepaalde leerlingen te **signaliseren**. Wanneer een leerling reeds problemen ondervond met bepaalde topics (bijvoorbeeld een leerling die seksueel misbruikt werd) is een voorzichtere aanpak aanbevolen.

Ten tweede is het bij seksuele voorlichting niet mogelijk om één kader van normen te hanteren. Het is immers noodzakelijk om rekening te houden met de **diversiteit** in de klasgroep. Jongeren hebben een verschillende achtergrond en karakter en hierdoor ook verschillende noden met betrekking tot seksuele voorlichting. Deze diversiteit situeert zich op meerdere vlakken: > Bepaalde studenten zijn meer terughouden van karakter dan andere studenten. Zij durven geen vragen te stellen en durven hun mening ook niet te ventileren in de klas. > Bepaalde kinderen krijgen van hun ouders reeds veel mee over seksualteit, terwijl dit onderwerp in andere gezinnen nog altijd een taboe is. Vaak hangt dit thuisstandpunt samen met de cultuur en het geloof waarin jongeren opgroeien (zie later) > Uit onderzoek blijkt dat jongens 2 jaar achterlopen met betrekking tot seksuele ontwikkeling en tevens worden zij met andere vragen geconfronteerd als meisjes. Zij zijn voornamelijk bezig met homoseksualiteit, pornografie en seksuele ontwikkeling. Tot slot wordt ook minder snel hulp gezocht door jongens > Uit onderzoek blijkt dat allochtone jongeren vaak niet goed bereikt worden door seksuele voorlichting. Deze voorlichting sluit vaak weinig aan bij hun leefwereld, behoeften en problemen. Religie maakt het soms ook moeilijk om in te gaan op seksualiteit. Onderwerpen zoals uithuwelijking en maagdelijkheid zijn ‘hot topics’ die in een (multiculturele) klas zeker niet genegeerd mogen worden.
 * Het karakter van de leerling
 * Verschillende kennis
 * Verschillende ervaringsgraad
 * Verschillen die ingegeven zijn door het geslacht
 * Verschillen die ingegeven zijn door de cultuur, religie en afkomst

We kunnen ons de vraag stellen of het nuttig zou zijn om deze diverse groepen voor bepaalde onderwerpen af te zonderen Dit kan zeker voordelen hebben, maar er zijn ook nadelen aan verbonden. In ieder geval is het nodig om voldoende aandacht te besteden aan deze groepen, doch niet te stigmatiseren.

Een derde uitdaging bestaat erin dat een leerkacht zich ervan moet weerhouden om zijn/haar ideologie door te drukken. Seksuele voorlichting dient **neutraal** te zijn, zonder een uiting van voorkeur. Indien een leerkracht zijn/haar mening toch zou uiten is het belangrijk te vermelden dat dit ‘zijn’ mening is, zodat de leerlingen de ruimte krijgen om het niet eens te zijn. Een leerkracht heeft bij een groepsgesprek een pedagogische rol, eerder dan de rol zijn/haar mening te uiten.

Het dient centraal te staan dat de leerling **zelf keuzes** kan maken en verantwoordelijkheid kan nemen voor zijn/haar seksuele gezondheid. Leerlingen moeten leren omgaan met groepsdruk en invloeden vanuit de omgeving en de media.

Een vierde uitdaging voor scholen betreft de **globale aanpak**, vanuit de school zelf. Uit de praktijk blijkt dat teveel scholen de bespreking van seksualiteit overlaten voor de leerkrachten biologie of godsdienst.

Literatuuronderzoek
SEKS EN SEKSUELE RISICO’S BIJ VMBO-SCHOLIEREN ANNO 2002 []

CIJFERS SENSOA []

CIJFERS KLASSE []

SEKSUELE VORMING VANUIT EEN CULTUURSENSITIEF PERSPECTIEF VOOR ALLOCHTONE GROEPEN: Probleemschets

JONGENS EN SEKS [|Lees de volledige publicatie hier]

De link van Silke staat hier.

De link van Margot staat hier.