C)+RSV+in+multiculturele+setting

toc Goede relationele en seksuele vorming kan zelden op een neutrale, waardevrije en puur biologische manier worden gegeven. Gesprekken over seksualiteit raken ieders persoonlijke opvattingen, denkbeelden, waarden en normen en er moet rekening gehouden worden met de diversiteit van de jongeren. Jongeren verschillen onderling sterk in hun kennis over seksualiteit, hun seksuele gedrag en ervaring. In de klas praten over relaties en seksualiteit is dan ook niet eenvoudig. Bij leerkrachten die RSV belangrijk vinden, leven vooral veel vragen over het bespreken van relaties en seksualiteit in klassen met veel allochtone leerlingen.Tijdens deze lessen worden de leerkrachten bijvoorbeeld geconfronteerd met jongeren die niet willen praten over seksualiteit en zich terugtrekken vanwege hun geloof of culturele achtergrond. RSV wil leerlingen echter ondersteunen bij het ontwikkelen van een eigen leefstijl. Vooral allochtone leerlingen krijgen daarbij niet altijd de steun van thuis die ze nodig hebben. Ze willen eigen keuzes maken, maar vaak ook loyaal blijven aan de cultuur van hun ouders, die een àppel doet op heel andere waarden en normen rond seksualiteit. De vraag is hoe leerkrachten hiermee rekening kunnen houden en jongeren toch voldoende kunnen voorbereiden op hun relationeel en seksueel leven?

**De samenhang tussen religie, cultuur en seksualiteit**
Religie en cultuur zijn van grote invloed op denkbeelden, opvattingen, waarden en normen over seksualiteit en kleuren de ervaringen en de belevingen van ieder mens persoonlijk. Omdat cultuur en religie zo nauw met elkaar verweven zijn, hebben veel jongeren moeite religie en cultuur uit elkaar te halen. In de discussies over seksualiteit domineert vaak het geloof terwijl in werkelijkheid de cultuur doorslaggevend is. Soms wordt het behoud van maagdelijkheid of uithuwelijking gelegitimeerd vanuit het geloof, terwijl dergelijke opvattingen vooral geworteld zijn in traditionele culturen. In sommige culturen gaan seksualiteit en religie niet samen. Praten over seksualiteit suggereert dat je seksueel actief bent. Terwijl seksueel contact voor het huwelijk in bepaalde religies en culturen niet is toegestaan. Niet alleen het seksuele gedrag wordt beïnvloed door religie en cultuur, maar ook de eigen gedachten, denkbeelden, waarden, normen, fantasieën, verlangens en wijze waarop over seksualiteit wordt gesproken en hoe seksualiteit wordt beleefd. Kinderen krijgen al op jonge leeftijd impliciete en expliciete boodschappen, normen en waarden mee over seksualiteit via de opvoeding van de ouders, de school en de omgeving.

**Interculturele dialoog**
Vele expertisecentra voor seksuele gezondheid waaronder Sensoa in Vlaanderen en RuthersWPF in Nederland kiezen voor een model van interculturele dialoog om RSV in een multiculturele setting te benaderen. Dit model staat tegenover het cultuurrelativisme en het cultuur universalisme.

Cultureel relativisme plaatst culturen naast elkaar en binnen deze visie mogen culturen niet met elkaar vergeleken worden. Het gevolg hiervan is dat er binnen dit model geen plaats is voor een debat over samenlevingsproblemen. Zo ontstaat er een schijntolerantie van aspecten zoals ongelijkwaardigheid op het vlak van gender en seksuele identiteit. Cultuurrelativisme laat op deze manier weinig ruimte voor interactie of wederzijdse beïnvloeding.

Als een soort tegenbeweging hierop wint het cultureel universalisme aan populariteit. Dit model gaat uit van universeel geldende waarden die in de ene cultuur beter gewaarborgd zouden zijn dan in de andere. In die zin wordt met name de Westerse cultuur gezien als meer ontwikkeld dan andere culturen en wordt deze beschouwd als een model voor andere samenlevingen. Van de nieuwkomers en andere allochtonen wordt verwacht dat ze de cultuur van het land waar ze verblijven over nemen. Integratie wordt dus gelijkgesteld aan assimilatie.

Het model van interculturele dialoog moet leiden tot een echte integratie van etnisch- culturele minderheden en uiteindelijk tot een nieuwe ‘nationale’ identiteit waarin diversiteit een plaats heeft. Aan de ene kant wordt erkent dat samenleven met verschillende culturen niet onproblematisch is en dat in het verleden te weinig aandacht werd besteed aan de integratie van immigranten. Aan de andere kant wordt ook erkend dat niet alle verantwoordelijkheid bij allochtonen kan gelegd worden en dat de maatschappelijke evoluties ook gevolgen hebben en aanpassingen vereisen van autochtone Belgen. Van hen wordt ook verwacht dat hun interculturele competentie toeneemt en dat ze dus vaardigheden ontwikkelen om met verschillende culturen een samenleving te vormen.De nadruk wordt gelegd op dialoog en de bereidheid om te leren van andere culturen. Als we deze visie toepassen op RSV dan is het belangrijk dat leerlingen in dialoog leren gaan met klasgenoten die een andere culturele achtergrond hebben.

**Intercultureel onderwijs**
Het model van interculturele dialoog heeft echter weinig zin als het selectief wordt gehanteerd. Bij veel meer aspecten dan enkel RSV is een interculturele aanpak aangewezen. Dit model moet in de hele school, tijdens elk vak en ook in de dagdagelijkse interactie tussen onderwijzend personeel, verzorgers, ouders en leerlingen worden toegepast. Alleen zo vergroten leerlingen hun vaardigheden om om te gaan met cultuurverschillen. Dit wordt intercultureel onderwijs genoemd. Het uitgangspunt is dat culturele diversiteit culturele rijkdom betekent, mits je bereid bent je daarvoor open te stellen.

Wat is intercultureel onderwijs?- Intercultureel onderwijs beantwoordt aan de multiculturele maatschappelijke werkelijkheid; leerkrachten dienen zich daartoe af te stemmen op alle individuele leerlingen en niet op een fictieve gemiddelde leerling- Het biedt gelijke kansen aan alle leerlingen- Het baseert zich mede op de waarden als rechtvaardigheid, eerlijkheid, verdraagzaamheid en werpt een dam op tegen vooroordelen en discriminatie- Het richt zich op het (toekomstig) functioneren in een multiculturele samenleving

De ontwikkelingen in het onderwijs sluiten uitstekend aan op de uitgangspunten van intercultureel onderwijs. Zo zeggen de eindtermen niet alleen iets over de inhoud van een vak, maar ook over de manier waarop dat vak gegeven moet worden. Leerlingen moeten bijvoorbeeld leren samenwerken, actief kunnen luisteren en communiceren. Communicatieve vaardigheden worden expliciet als onderwijsdoel genoemd. De basisvorming wil leerlingen een brede ontwikkeling geven die van belang is voor hun maatschappelijke functioneren en hun persoonlijke ontwikkeling.

**Interculturele communicatie**
Interculturele communicatie is een centraal onderdeel van de visie die hierboven werd beschreven. Het is de methode die bij het model van interculturele dialoog hoort. Bij interculturele communicatie is het van belang te weten vanuit welke context en vanuit welke interpretatieschema’s de ander boodschappen geeft en boodschappen ontvangt.

Sensoa rijkt 2 modellen uit de academische wereld aan die interculturele communicatie ondersteunen:

1) Het TOPOI- model Hoffman en Arts
TOPOI verwijst naar de verschillende onderdelen van het complexe systeem waarbinnen communicatie plaatsvindt en die bepalen of en hoe me, elkaar begrijpt. Het model vertrekt vanuit communicatie tussen personen, waarbij aandacht wordt geschonken aan de culturele factoren die deze communicatie beïnvloeden. Deze factoren hangen niet alleen samen met de nationale of etnische achtergrond, maar evenzeer met sekse, leeftijd, sociale klasse, opleiding, seksuele voorkeur, beroep, religie en sociaal- geografische herkomst. Hoffmann onderscheidt vijf niveau’s waarop zich in de communicatie cultuurverschillen kunnen voordoen: taal, ordening, perspectieven, organisatie, inzet/invloed.

2) Het drie- stappenmodel van David Pinto
Met het drie- stappenmodel van Pinto kan je efficiënt omgaan met sociale, culturele, religieuze en individuele verschillen. Het besteedt daarnaast aandacht aan de normen en waarden van elke gesprekspartner.

Drie- stappenmethode:

- Stap 1: de eigen normen, waarden en gedragscodes leren kennen. Welke regels en codes beïnvloeden de eigen denk-, doe- en communicatiewijzen.- Stap 2: de normen, waarden en gedragscodes van de andere partij leren kennen. Het is belangrijk om hierbij de meningen te scheiden van de feiten. Wat is de betekenis achter het “ongebruikelijke” gedrag van de andere?- Stap 3: bepalen hoe men omgaat met de geobserveerde verschillen in normen, waarden en gedragscodes in deze bepaalde situatie. Elke partij zou er zich van bewust moeten zijn hoe ver hij zich wil aanpassen en het gedrag van anderen wil accepteren.

Het doel van interculturele communicatie is om inzicht te krijgen in de referentiekaders van waaruit je zelf en je gesprekpartner communiceert. Uiteindelijk is het ook de bedoeling om te komen tot wat je gemeenschappelijk hebt en dus niet alleen stil blijft staan bij de verschillen. Interculturele communicatie is een proces waarbij gesprekspartners een kans krijgen om te groeien, zich bewust te worden van hun eigen referentiekaders en waarbij bestaande opvattingen of overtuigingen kunnen evolueren.

Klik hier om terug te keren.