groep052012-beginsituatieleerlingen

== = = Terug naar Beginanalyse Home = = ** Resultaten kwantitatief onderzoek leerlingen **

**1. Beschrijving onderzoek**
Er werden __**130** **leerlingen**__ bevraagd naar pesten op school en welke acties de school hier tegen onderneemt. Er werd een enquête opgesteld gebaseerd op een reeds bestaande vragenlijst (opgesteld door Stevens & Van Oost en De Meyer, Heurckmans & Vanbilloen). Er werd een voorproef van de deze enquête gedaan bij een 15-jarige jongere. Deze bestaande enquête werd aangepast en geoptimaliseerd met een definitieve enquête als resultaat.

Om een representatieve steekproef te bekomen, moesten we 10 % van de 1200 leerlingen bevragen. Dit zorgt voor een totaal van 120 leerlingen. We vragen telkens een tweetal leerlingen uit elke klas (82 klassen): de eerste en de laatste leerling van de klas. Een aantal klassen zullen niet deelnemen omdat ze andere activiteiten hebben op dat moment. In totaal hebben we 130 enquêtes afgenomen op maandag 26 maart 2012 onder leiding van drie groepsleden. De leerlingen werden samen gebracht in een leszaal en er werd gevraagd om de vragenlijst zelfstandig in te vullen. Er werd tevens vermeld dat alle resultaten anoniem zouden worden verwerkt. Klik hier voor de __**blanco vragenlijst**__ van de leerlingen.

__2.1 Leerlingenkenmerken__


Van de **130 ondervraagde leerlingen** waren 77 leerlingen meisjes en 53 leerlingen jongens wat resulteert in 59% meisjes en 41% jongens. De jongste leerling is 14 jaar en de oudste is 20 jaar. De gemiddelde leeftijd van de ondervraagden bedraagt **16 jaar**. De betrokken onderwijsvormen in deze enquête zijn het technisch secundair onderwijs (TSO) en het beroepssecundair onderwijs (BSO). We hebben leerlingen bevraagd uit de **2e en 3e graad TSO en uit de 2e, 3e en 4e graad BSO**. De verdeling van de leerlingen over de onderwijsvormen heen kun je terug vinden in het taartdiagram.

__2.2 De gepeste leerlingen__
Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat **5.4% van de leerlingen dit schooljaar gepest werd of wordt**. Uit de frequenties van het pesten leiden we af dat 3.1% één of tweemaal gepest werd en 2.3% regelmatig gepest werd. Deze leerlingen werden **vooral gepest tijdens de pauzes (44.4%).** Daarnaast gaven de leerlingen ook aan dat ze gepest werden op de speelplaats (22.2%), tijdens de lessen (22.2%) en op weg van en naar de school (11.1%). Geen enkele van deze leerlingen gaf aan dat ze via hun gsm, internet of computer worden gepest. Wanneer we kijken naar de wijze waarop de leerlingen worden gepest kunnen we vast stellen dat **plagen (33.3%) en uitschelden, uitlachen en belachelijk maken (33.3%**) de meest voorkomende vormen zijn. Vervolgens zien we dat uitsluiting (16.7%) ook vaak voorkomt. Verder ervaren de gepeste leerlingen ook dat ze bedreigd worden (8.3%) of dat hun spullen gestolen of stuk gemaakt worden (8.3%). Ten slotte spreken de gepeste leerlingen niet van pesten in de vorm van fysiek pesten (schoppen, duwen, slaan) noch van pesten via sms & computer. De pester bevindt zich vooral binnen de eigen klas (85,7%) en minder tot bijna niet in hogere klassen. Uit de resultaten blijkt dat de gepesten over de pesterijen vooral gaan **praten met hun ouders (36.4%),** daarna volgen broers of zussen, leerkrachten of opvoeders en directie (9.1%). Ten slotte stellen we vast dat 36.4% van de gepesten er met niemand over praat.

__2.3 De pestende leerlingen__
Wanneer we kijken naar de resultaten van de pestende leerlingen stellen we vast dat **84.4% aangeeft dat hij/zij niet heeft gepest in het huidige schooljaar**, 13.1% één of tweemaal heeft gepest en 1.5% regelmatig pest.De pesterijen vinden vooral plaats **tijdens de lessen (47.4%),** de pauzes tussen de lessen (26,3%), op de speelplaats/tijdens de speeltijd (15.8%) en in de gangen (5,3%). De pester gaat vooral pesten door middel van **uitschelden, uitlachen en belachelijk maken (57,1%)**, uitsluiten (28,6%) en pest sms-en (4,8%). De gepeste leerlingen bevinden zich voornamelijk in de eigen klasgroep (47,4%) of in een andere klas van hetzelfde jaar (15,8%). Wat de __**motieven**__ van de pesterijen betreft, blijkt uit de resultaten dat de pestende leerlingen vooral pesten uit **wraak (23,1%)**, omdat ze flauwe leerlingen niet kunnen verdragen (19,2%), men vorige pesterijen niet opnieuw wil laten gebeuren (15,4%), uit verveling (15,4%) en omdat pesten voor aanzien in groep zorgt (11,5%). In mindere mate gaan pestende leerlingen pesten om respect af te dwingen (7,7%) en aan sympathie te winnen (3,8%).

__2.4 Kennis over gepeste leerlingen__
Uit de resultaten blijkt dat **41,5%** van de bevraagde leerlingen andere leerlingen van hun klas of leerjaar kennen die gepest worden. In 81,6% van deze gevallen gaat over **2 tot 4 leerlingen die kennis hebben over pesterijen**. De leerlingen die kennis hebben over de pesterijen stellen deze vooral vast tijdens de lessen (45,6%), tijdens de pauzes tussen de lessen (21,5%) en op de speelplaats (20,3%), Pesterijen in de gangen (5,1%), via de gsm (3,8%) en via internet of de computer (3,8%) worden minder vastgesteld. De manier waarop pesterijen plaats vinden is vooral **uitschelden en belachelijk maken (55,3%)** en uitsluiten (35,5%). De pesterijen komen in mindere mate voor in de vorm van pest sms-en (2,6%) en pesten via de computer (2,6%). Schoppen, duwen en slaan (1,3%), spullen stelen of stuk maken (1,3%) en afpersen (1,3%) komen zelden voor. Ten slotte vinden de pesterijen nooit plaats in de vorm van bedreigingen.

__2.5 Kennis over de pesters__
Uit de resultaten blijkt dat **30,8%** van de bevraagde leerlingen leerlingen kennen die regelmatig andere leerlingen pesten binnen en/of buiten de school.Uit het diagram komt naar voor hoeveel leerlingen pesters kennen. Hieruit kunnen we afleiden dat de meerderheid van de leerlingen gemiddeld **2-3 leerlingen (38,7%) kennen die pesten.**

De pesters die deze leerlingen kennen, bevinden zich voornamelijk in de **eigen klasgroep (58,1%)**. Uit de resultaten blijkt ook dat 14% van de pestende leerlingen zich bevinden in verschillende klassen,gevolgd door 9,3% in een andere klas van hetzelfde jaar, 7% in een hogere klas, 7% niet op de school, 2,3% in een van de lesgroepen en 2,3% in een lagere klas.

Bij de bevraging naar de **manier waarop leerlingen omgaan met vrienden die zelf pesten,** dan stellen we vast dat 53,5% van de leerlingen zou **praten met deze vriend/in**, 30,2% van de leerlingen zou doen alsof hij/zij de pesterijen niet opmerkt, 16,3% het opneemt voor diegene die gepest wordt. Geen enkele van de bevraagde leerlingen zou mee pesten met pestende vrienden.

[[image:dgm/Naamloos4.jpg width="425" height="379" align="left"]]
Uit de resultaten blijkt dat wanneer leerlingen op de hoogte zijn van situaties waarin er sprake is van pesten of geweld, ze in de eerste plaats hierover gaan **__praten__ met vrienden of leeftijdsgenoten (35,6%) en de ouders (23,2%)**. In de tweede plaats gaan ze hierover praten met broers en zussen (9,3%) en de klasleraars (7,2%). In derde instantie gaan leerlingen praten met directie, de interne leerlingenbegeleider of met niemand (5,2%). De laatste instanties die leerlingen zullen raadplegen om te praten over de pesterijen zijn andere leerkrachten of opvoeders (3,6%), medewerkers van het CLB (3,6%) en andere hulpverleners (1%). Bij de bevraging of het __**vermijden van of voorkomen van pesten reeds aan bod is gekomen in bepaalde vakken dit schooljaar,**__ blijkt dat **59,2%** van de leerlingen antwoordt dat dit **niet** het geval is. Van de 40% leerlingen die aangaven dit wel reeds hebben besproken in een bepaald vak, blijkt dat dit vooral het geval is in het vak **godsdienst** (51,9%), praktijkvakken (26,9%) en PAV (19,2%). Er werd ook gepeild naar de mate waarin het reageren op en omgaan met pesten aan bod komt in vakken. Hieruit blijkt dat dit vooral aan bod kwam in het vak godsdienst (55,3%), praktijkvakken (23,7%), PAV (18,4%) en Nederlands (2,6%).

De leerlingen werden bevraagd __**in welke mate zij op de hoogte zijn van de acties tegen pesten die de school onderneemt.**__ Uit de resultaten blijkt dat maar liefst **55,4% niet op de hoogte is** van de acties die de school onderneemt. Van de 33,8% leerlingen die hier wel van op de hoogte zijn, vindt **22,2% dat de school een onvoldoende aanpak heeft** **voor het tegengaan en aanpakken van pesten op school**. Echter, 51,1% van de leerlingen vindt de schoolaanpak wel voldoende en 26,7% van de leerlingen vindt dat er zelfs een goede aanpak is van de acties die school onderneemt om het pesten tegen te gaan en aan te pakken (zie diagram).



Vervolgens werd bij de leerlingen ook gepeild naar de __**aanpak van leerkrachten bij pestacties.**__ Uit deze resultaten bleek dat **44,5%** van de leerlingen vond dat leerkrachten een **onvoldoende aanpak** hanteerden bij pestgedrag; 35,9% van de leerlingen vond dat de leerkrachten een voldoende aanpak hanteerden en 19,5% van de leerlingen vond dat er een goede aanpak gehanteerd werd door de leerkrachten.



Verder werd er bij de leerlingen gepeild naar de __**aanpak van de interne leerlingenbegeleider bij pestgedrag**__.

Uit deze bevraging blijkt dat een **onvoldoende aanpak** door **26,6%** van de leerlingen werd aangeduid, een voldoende aanpak door 35,9% werd aangeduid, een goede aanpak tevens door 35,9% aangeduid en tot slot een uitstekende aanpak door 1,6% van de leerlingen werd aangeduid.

Tot slot werd gevraagd welke __**suggesties**__ de leerlingen hebben zodat het pesten op school beter kan worden aangepakt. Uit de resultaten blijkt dat de 35% van de leerlingen opteert voor een **strengere en hardere aanpak van de pesters** en 23% kiest voor **meer controle door de leerkrachten** op pesterijen en een sneller optreden van de leerkrachten bij pesterijen. Verder suggereert 18% van de leerlingen om pesten meer bespreekbaar te maken tijdens de lessen. Andere suggesties voor een betere aanpak tegen pesten op school zijn een permanente schorsing van de pesters (10%) en het organiseren van een herstelgesprek tussen de pester(s) en de gepeste(n) (10%). Ten slotte kiest 2% van de leerlingen voor meer acties op school tegen pesten.

3. Conclusie onderzoek
Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat __**5,4% van de bevraagde leerlingen werd of wordt gepest**__. Deze resultaten liggen in de lijn van het onderzoek van Deboutte (2008) waar gebleken is dat 3 tot 8% van de Vlaamse jongeren slachtoffer zijn van pesterijen. De pesterijen vinden volgens de gepesten vooral plaats **tijdens de pauzes tussen de lessen, maar ook tijdens de lessen.** De pesterijen uiten zich hoofdzakelijk in vorm van **plagen, uitschelden, uitlachen, belachelijk maken en uitsluiten.** Wanneer we deze resultaten vergelijken met de wijze waarop pesters te werk gaan, stellen we vast dit dat dit grotendeels overeenstemt. Opmerkelijk is dat gepeste leerlingen echter geen melding geven van pesterijen via digitale media zoals gsm, internet of computer in tegenstelling tot de pester zelf. De gepesten geven aan dat de pester zich voornamelijk in de eigen klas bevindt. Dit resultaat heeft implicaties naar leerkrachten toe. Een ander opvallend resultaat in het onderzoek is dat een derde van de gepeste leerlingen aangeeft dat zij er __**niet over praat met anderen**__. Gepeste leerlingen die er wel over praten, doen dit vooral met hun **ouders**. Ook broers en zussen, directie, leerkrachten en opvoeders zijn personen waarmee gepeste leerlingen willen praten. Van de ondervraagde leerlingen blijkt dat anderhalf procent regelmatig pest voornamelijk tijdens de lessen, tijdens de pauzes tussen de lessen, op de speelplaats en in de gangen. Onze resultaten stemmen niet overeen met de resultaten van Deboutte (2008) waar 75 % van de pesterijen plaats vindt buiten de echte klas- en lescontext, bv tijdens de speeltijd, in de middagpauze, op weg naar school of naar huis. De verschillende __**motieven voor pesten**__ die uit de resultaten van het onderzoek naar voor komen zijn **wraak, onverdraagzaam zijn ten opzichte van flauwe leerlingen, vermijden van nieuwe pesterijen, verveling en aanzien in groep verwerven.** Als we deze resultaten vergelijken met voorgaand onderzoek (Deboutte, 2008) dan blijkt dit gedeeltelijk overeen te stemmen. In het onderzoek van Deboutte (2008) vond men terug dat pesterijen vaak oorzaak zijn van een machtsspel tussen leerlingen. Het verwerven van sociaal aanzien en het vermijden van nieuwe pesterijen kunnen hierbij als een vorm van machtsvertoon geïnterpreteerd worden. De bevindingen over de __**observaties van leerlingen**__ liggen in dezelfde trend als de rapportages van de gepeste leerlingen zelf. De pesterijen vinden namelijk plaats tijdens de lessen en op de speelplaats. De manier waarop de pesterijen plaats vinden volgens de observaties van de leerlingen en de gepeste zelf zijn: uitschelden en belachelijk maken en uitsluiten. Uit het onderzoek stellen we ook vast dat de confrontatie met een vriend of vriendin die pest in de meeste gevallen leidt tot een gesprek met deze vriend of vriendin maar ook vaak tot het negeren van dat pestgedrag. Leerlingen die __**op de hoogte zijn van pestgedrag of geweld**__ gaan hiermee het vaakst gaan praten met vrienden of leeftijdsgenoten en de ouders. Opvallend hier is dat leerlingen minder geneigd zijn om met onderwijzend personeel te gaan praten. Indien ze dit wel doen, dan stellen we vast dat de klasleraar hiervoor het meest in aanmerking komt. Dan pas met directie en interne leerlingenbegeleider. Andere leerkrachten, opvoeders en medewerkers van het CLB vinden we terug onderaan de ladder. Deze resultaten geven een duidelijk signaal naar de school toe. Ongeveer 60% van de leerlingen geeft aan dat __**preventie van pesten nog niet in vakken aan bod is gekomen.**__ Als het wel al aan bod is gekomen, is dit vooral in het vak **godsdienst**. Verder blijken de meningen van de leerlingen over de **acties die de school onderneemt** om pesten te vermijden, in meer dan de helft van de gevallen over een voldoende tot goede aanpak te gaan. Echter op het niveau van de leerkrachten kunnen we een tegenovergestelde vaststelling doen. Bijna de helft van de leerlingen vindt de **aanpak van de leerkrachten onvoldoende.** Ook dit heeft implicaties voor de leerkrachten in de school. Over de **aanpak van de interne leerlingenbegeleiding** zijn de meningen verdeeld. Drie op vier van de leerlingen vindt de aanpak van de interne leerlingenbegeleiding voldoende tot goed. Slechts één op vier vindt de aanpak van de interne leerlingenbegeleiding onvoldoende. Ten slotte waren de meest voorkomende __**suggesties**__ van leerlingen voor een betere aanpak tegen pesten op school het **strenger optreden** tegen en **harder straffen** van de pesters, **meer controle** door en sneller optreden van leerkrachten en het **pesten meer bespreekbaar maken tijdens de lessen.**

4. Referenties
Deboutte, G. (2008). Pesten en geweld op school: Handreiking voor een daadkrachtig schoolbeleid. Uitgever: Vlaams ministerie van onderwijs en vorming. 203-207. Stevens, V. & Van Oost, P. (1994) Pesten op school. Een actie­plan. Antwerpen: Garant Uitgevers De Meyer, A., Heurckmans, N. & Vanbilloen, E. (1995³) Pesten. Een preventiepakket voor het onderwijs. Leuven: Uitg. Acco.

Terug naar Beginanalyse Home