groep2x2012-beginanalyse

**Beginanalyse**



=Inleiding =

In het kader van deze opdracht hebben wij een samenwerkingsverband opgestart met het **Sint-Lievenscollege te Gent**. Deze beginanalyse is het resultaat van interviews met twee schoolmedewerkers, een analyse van projecten uit het verleden en een raadpleging van de informatie die beschikbaar is op de [|schoolwebsite]. Het eerste interview werd afgenomen van de graadcoördinator, die ook dienst doet als coördinator van de vakoverschrijdende eindtermen. Het tweede interview werd afgenomen bij een leerkracht Geschiedenis die zich engageert voor projecten waarin vakoverschrijdende eindtermen aan bod komen.

=Beginsituatie =

**De school**
Het Sint-Lievenscollege is een humanioraschool in het centrum van Gent, die algemeen secundair onderwijs voorziet voor ongeveer 930 leerlingen. De school biedt 27 studierichtingen aan, gaande van economie tot Grieks-Latijn. Het Sint-Lievenscollege heeft een duidelijke visie met volgende peilers: het leren, het verwerven van vaardigheden en attitudes en de christelijke inspiratie. Gezien de school heel wat belang hecht aan traditie en evolutie, wordt aan bovenvermelde drie aspecten vorm gegeven door deze steeds te toetsen aan de evoluerende samenleving. Dit gebeurt door middel van overleg met alle betrokkenen zoals de directieraad, de leerlingenraad, de ouderraad en de schoolraad.

**De leerlingen**
De leerlingen van het Sint-Lievenscollege behoren voornamelijk tot de middenklasse. De overgrote meerderheid is van Belgische origine.

=Werken rond de vakoverschrijdende eindtermen =

In het Sint-Lievenscollege wordt actief gewerkt rond de vakoverschrijdende eindtermen. Ze worden geïntegreerd in tal van projecten en activiteiten die binnen het lessenrooster vallen. In tegenstelling tot de vrijwillige en naschoolse activiteiten, daarbij wordt er geen bewuste aandacht aan de vakoverschrijdende eindtermen besteed. De meeste van de projecten blijven een aantal jaren lopen, als ze door alle betrokken partijen als positief geëvalueerd worden. De manier waarop ze georganiseerd worden was echter niet altijd gelijk. In het verleden werden eerst activiteiten gepland om pas nadien te kijken op welke manier men hier de vakoverschrijdende eindtermen aan kon koppelen. Sinds de school in 2007 een doorlichting kreeg en negatief geëvalueerd werd op vlak van de vakoverschrijdende eindtermen, worden deze eerst onder de loep genomen om er daarna een activiteit rond op te zetten. Na de doorlichting werden ook meer leerkrachten betrokken bij de vakoverschrijdende eindtermen. De school kreeg intussen ook een positieve evaluatie na een tussentijdse doorlichting. Sindsdien lijkt het echter opnieuw wat stiller te zijn geworden op vlak van de vakoverschrijdende eindtermen. Leerkrachten aanzien het werken hier rond vaak als een last, doordat er nieuwe vergaderingen en extra administratie bij komen kijken. Wel krijgen zij de kans om bijscholing hieromtrent te volgen.

De school organiseert verschillende projecten waarmee de hele school bezig is, bijvoorbeeld een sportdag, een filmforum, een feest met opendeurdag, gezondheid, enz.). In de verschillende jaren worden echter telkens andere accenten gelegd. In de eerste graad wordt aandacht besteed aan preventie, terwijl in de tweede graag gewerkt wordt rond mondiale vorming. de leerlingen van het derde jaar zijn actief bezig rond problematieken zoals echtscheidingen, pesten en verslavingen en de vierdejaars hebben het over alcoholverslavingen en seksuele vorming. De vijfdes werken rond gezondheid en de zesdes focussen zich op hoger onderwijs. De leerlingen van het zesde jaar maken ook jaarlijks een uitstap naar Normandië om de kerkhoven van oorlogssoldaten te bezoeken. Op deze uitstap komen tal van vakoverschrijdende eindtermen aan bod, zoals socio-relationele ontwikkeling, omgeving en duurzame ontwikkeling, enz.

Het initiatief om een project te lanceren komt van de verschillende werkgroepen, zo is er bijvoorbeeld een werkgroep Gezond Leven. In deze werkgroepen wordt de 'stam' van een activiteit vastgelegd, terwijl de uitwerking van de 'takken' dan wordt verdeeld onder een aantal verantwoordelijken. Voor elke activiteit wordt ook een draaiboek opgesteld en na elk project volgt een bespreking met de leerlingen waarin zij de kans krijgen om hun mening te geven. Ook wordt de impact van projecten gewoonlijk geëvalueerd door middel van toetsen of taken, bijvoorbeeld het maken van een creatief werk. Aan de leerkrachten wordt gevraagd om het project en de inbreng van gastsprekers te beoordelen. Op die manier gaat de school na of er aanpassingen dienen te gebeuren naar volgende jaren toe. Ouders lijken niet te worden betrokken bij de projecten op de school. Op een ouderavond werd reeds uitleg gegeven over de vakoverschrijdende eindtermen, maar de ouders bleken weinig geïnteresseerd te zijn om een actieve rol te spelen in de projecten. De organisatorische kant van de projecten wordt geregeld door de coördinatrice die wij interviewden. De school heeft hier geen specifiek budget voor. Kosten van projecten, sprekers, enz. worden betaald van de middelen van de school zelf.

Motivatie voor het thema Bij het opstellen van de projecten wordt ook gekeken naar precedenten binnen de school. Recent werd een ernstig geval van pesten via Facebook vastgesteld in het vierde middelbaar. De aanpak van dit incident binnen de school omvatte onder meer een debat rond cyberpesten, waaruit bleek dat de leerlingen geen vat hebben op de impact van het internet en de consequenties die internetprofielen met zich kunnen brengen. Ook werd duidelijk dat leerkrachten hier zelf onvoldoende zicht op hebben. Bovengenoemd incident vormde voor de school een signaal om rond dit thema te werken. Er zijn hier immers nog geen echte regels over en er worden vaak grenzen overschreden. Zo zijn er bijvoorbeeld leerkrachten die hun huidige leerlingen als vriend hebben toegevoegd op Facebook. De directie maant aan om voorzichtig te zijn met de diverse sociale media en voorziet vanuit de school een persoonlijk e-mailadres voor alle leerkrachten en leerlingen om met elkaar te communiceren binnen de schoolomgeving, zonder daarbij het privéleven te raken. Dit blijkt echter onvoldoende te zijn en daarom wil de school volgend jaar voor de tweede graad een project lanceren rond pesten en cyberpesten.

=Evaluatie = <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Onderstaande analyse gaat over projecten die reeds plaatsvonden op het Sint-Lievenscollege. Dit is gebaseerd op informatie meegekregen door de VOETen-coördinator van de school, de observaties bij het bijwonen van een project rond mondiale vorming, alsook de ervaringen van één van de groepsleden tijdens haar schoolcarrière op deze school. De evaluatie van de VOETen tijdens de lessen zijn minder uitgebreid uitgewerkt, ondermeer door gebrek aan informatie hierover.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Op het einde zullen ook enkele suggesties gegeven worden om de evaluatie te verbeteren, zowel binnen het Sint-Lievenscollege, alsook voor het project dat uitgewerkt wordt door onze groep.

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 80%;">1. Evaluatie van de organisatie van het project
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Iedere leerkracht die meewerkt aan het project rond de VOETen krijgt een evaluatieformulier. Een deel hiervan dient op voorhand ingevuld te worden. Hierbij wordt onder andere bevraagd waar het doorgaat, wie men dient te contacteren en op welke manier dit zal gebeuren. Gebeurt dit binnen de school of buiten? Indien buiten de school, is er nood aan transport? Ook de kostprijs en het benodigde materiaal wordt op voorhand bevraagd. En natuurlijk ook de datum en een korte omschrijving. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Aan het einde wordt dan ook bevraagd of de organisatie van het project vlot verlopen is, en met welke problemen men eventueel rekening moet houden bij een volgende keer.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De ervaring van zowel de VOETen-coördinator als leerkrachten op de school leert ons dat dit voornamelijk achteraf ingevuld wordt. Er wordt wel op voorhand hierover vergaderd, en de nodige afspraken gemaakt, maar dit vinden we niet terug in de evaluaties van de projecten.

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 80%;">2. Evaluatie van de VOETen
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Ook dit wordt nagegaan via het formulier via een aantal vragen over het mogelijk laten vallen van stammen en contexten naar een volgende editie toe, en, of er bepaalde VOETen zijn die toegevoegd moeten worden. Dit onderdeel werd pas toegevoegd na 2010. Dit is nog niet bijgevoegd bij de evaluaties ontvangen van de VOETen-coördinator.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Bij bevraging van de leerkrachten van de school werd al snel duidelijk dat men vaak niet genoeg opgeleid is om dit juist in te schatten. Er zijn reeds initiatieven ondernomen om dit te verbeteren, zoals nascholing, maar vanuit het leerkrachtenkorps zelf is er weinig participatie. Vaak genoeg worden de VOETen ook pas achteraf geëvalueerd. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Bij de projecten van 2009-2010 ontvangen van de VOETen-coördinator werd vastgesteld dat een groot deel van de VOETen geïntegreerd is via deze projecten. Er is echter geen informatie over de VOETen die in de lessen zelf geïmplementeerd worden. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Naast de vaststelling dat veel van de VOETen via projecten worden behaald, dient ook te worden opgemerkt dat het grootste deel van deze projecten (3 van de 5) optioneel zijn. Niet alle leerlingen zijn verplicht hieraan deel te nemen, doordat ze buiten de lesuren liggen.

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 80%;">3. De procesevaluaties
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Het proces wordt vaak pas na het uitvoeren van het project geëvalueerd. Voornamelijk bij de evaluaties door de leerlingen is er zelden sprake van tussentijdse evaluatie. Indien dit bij de leerkrachten die dit organiseren gebeurt, wordt dit niet op papier genoteerd. Het merendeel van de projectprogramma's wordt op voorhand bepaald, aanpassingen zijn hierdoor vaak onmogelijk. Dit is onder andere te wijten aan gastsprekers die maar op een beperkt aantal momenten aanwezig kunnen zijn op de dag van het project. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De evaluatie achteraf kan uit verschillende delen bestaan, afhankelijk van het vak dat betrokken is bij het project, alsook de leerkracht zelf. Vanwege het jaarplan dat opgesteld is is het niet steeds mogelijk uitgebreid te evalueren tijdens de les zelf. De leerkrachten kiezen zelf hoe ze dit achteraf wensen te evalueren. Dit kan aan de hand van een groepswerk zijn, een discussie in de klas, een toets of het maken van een verslag. Afhankelijk van het vak zal één van deze werkvormen primeren. Zo werd ons aangegeven dat de discussies vaak plaatsvinden in de taalvakken, waarbij dan leerplandoelstellingen van het vak zelf geïntegreerd kunnen worden. Dit bijvoorbeeld door de leerlingen te verplichten de discussie in een andere taal te doen, of kort een interview voor te bereiden in het Frans. Ook in het vak godsdienst zal dit vaker gebeuren, ondermeer bij maatschappelijke of religieuze discussies. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Indien de klastitularis betrokken is bij het project zal er kort een klasgesprek plaatsvinden (afhankelijk van het project). Bij onze doelgroep, de vierdejaars, zal dit wel zijn na de klasdagen die elk jaar plaatsvinden, maar niet bij de poëziedag. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Er is ook de mogelijkheid om vragenlijsten te gebruiken, de ervaring van één van de leden is dat dit op deze school weinig frequent is. Er wordt eerder gebruik gemaakt van mondelinge evaluaties onder de vorm van discussies en klasgesprekken, naast de productevaluaties.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Dit wordt nog steeds minder frequent toegepast dan de productevaluaties. Ondermeer doordat de ervaringen van de begeleidende leerkrachten de voornaamste bron van input zullen zijn over hoe het project verlopen is. Zo werd ook geobserveerd bij de projectdag die bijgewoond werd door enkele leden. In de namiddag vond hierbij een stadswandeling plaats, waarbij de leerlingen verschillende foto’s moesten vinden, verspreid doorheen de stad die ze zouden tegenkomen indien ze de instructies over hoe te wandelen juist zouden volgen. Aan het einde was de schooldag reeds voorbij, en dienden de leerlingen enkel hun bevindingen nog kort te presenteren. De klastitularis van de klas waar we mee meewandelden (tevens VOETen-coördinator van de school) gaf aan dat ze het een geslaagd project vond. Ondermeer door de input die ze kreeg van de leerlingen, alsook hun medewerking en enthousiasme. Men kan hierbij wel stellen dat dit gebaseerd is op input van de leerlingen, maar de leerlingen zijn zich er hierbij niet van bewust dat ze input hebben. Het is voornamelijk de interpretatie die de begeleidende leerkracht geeft aan deze input, die van doorslaggevend belang zal zijn.

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 80%;">4. De productevaluaties
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Dit wordt zowel bij leerlingen als leerkrachten getoetst en geëvalueerd. De leerkrachten zullen dit (afhankelijk van de begeleiders/organisatoren en de verbonden vakken) integreren in de lessen. Dit gebeurt niet steeds op dezelfde manier, en hierin bestaat wel meer variatie. Zo gaan de zesdejaars elk jaar naar Normandië, ondermeer om te leren over de geschiedenis van WOII. Dit wordt geëvalueerd aan de hand van een project of toets. De leerkracht geschiedenis werd geïnterviewd een geeft zelf ook aan hierbij niet steeds dezelfde methode te gebruiken. Één van de leden van de groep diende hierbij na dezelfde reis gemaakt te hebben een project te maken, waarbij een bepaald deel van de reis die echt blijven hangen was, visueel moest worden voorgesteld. Dit werd hierna ingediend bij de leerkracht geschiedenis. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Andere doelen zijn moeilijker te evalueren. Zo staat bij de klasdagen van de vierdes genoteerd dat het doel is om sociale vaardigheden in een natuurlijke omgeving te ontwikkelen. De evaluatie van dit onderdeel werd dan ook niet genoteerd, waardoor hier geen verdere informatie over is.

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 80%;">5. De meest frequent gebruikte methodes
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">In de informatiemap verkregen via de VOETen-coördinator wordt niet gesproken over de evaluatiemethode bij leerlingen of leerkrachten. De nodige informatie wordt mogelijks verkregen door een tweede bevraging alsook het opvragen van recentere evaluatieformulieren. Een lege versie hiervan hebben we wel gekregen, waarop wel expliciet bevraagd wordt hoe men dit gaat evalueren. Dit is pas geïmplementeerd na 2010.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Op basis van de interviews hebben we wel volgende informatie verkregen: <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Afhankelijk van het onderwerp en doel van het project zal er een klasgesprek plaatsvinden. Dit gebeurt met de klastitularis en/of met de leerkracht godsdienst (afhankelijk van de mogelijkheden om hiervoor tijd vrij te maken). <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De procesevaluatie zal voornamelijk gebeuren op een vergadering met de begeleiders en organisatoren, waarbij besproken wordt wat wel/niet nodig is voor een volgende versie van het project. Vaak zal dit over de meer praktische en organisatorische kant van de zaak gaan. Dit werd wel bevraagd bij de evaluatieformulieren van 2009-2010. Al te vaak gaat het om gebrek aan begeleiding, of een onderdeel van het programma dat naast de kwestie is. Zo was de evaluatie bij een milieudag dat een bezoek aan IVAGO in volgende jaren vervangen zal worden, doordat dit een zeer theoretische uiteenzetting was over wat met afval gebeurt. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Ook toetsen, groepswerken individuele taken zoals een creatieve opdracht of een essay worden regelmatig gebruikt. Dit vooral als doel om de productevaluatie te toetsen. Zoals eerder aangegeven hebben de leerlingen weinig inspraak over de procesevaluatie, behalve op indirecte wijze.

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 80%;">6. Evaluatie van het onderwerp van het project
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De evaluatie van het project zelf zal nooit gebeuren op basis van slechts één editie. Pas na enkele jaren zal geoordeeld worden of het project echt nuttig is. Dit ondermeer doordat een eerste versie steeds beginproblemen heeft, en verschillende aanpassingen, alsook doordat de groep zelf elk jaar verschillend is. De projecten zijn namelijk steeds jaar en/of graadgebonden. Bij gebrek aan medewerking in een eerste versie zal men wel herzien hoe dit aangepast kan worden naar een volgend jaar toe, maar anderzijds kan dit ook erg afhankelijk zijn van de banden binnen de groep, alsook de klassfeer en dergelijke meer. Omgekeerd is een goede medewerking van leerlingen nog steeds geen teken dat alles goed in elkaar zit, of dat het onderwerp relevant is.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Het invoeren van een nieuw project zal gebeuren door het initiatief van één of meerdere leerkrachten. Zo zou er nood zijn aan alcoholpreventie bij vierdejaars. Dit effect kan ook niet geëvalueerd worden in dat jaar zelf, maar zal vooral duidelijk worden in de twee jaar die daarop volgen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Ook door de nieuwe media en het fout gebruiken hiervan is er nood aan educatie van zowel leerkrachten als leerlingen over hoe men hiermee kan omgaan. Één van de negatieve gevolgen hiervan is cyberpesten. Leerlingen weten vaak niet hoe ze hiermee om kunnen gaan, zowel preventief als na de feiten. Ook bij de invoering van zo’n nieuw project kan dit niet op basis van één evaluatie afgeschaft worden.

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 80%;">7. Suggesties bij volgende projecten
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Uit de interviews werd vooral duidelijk dat de evaluatie zelden verder doorgetrokken wordt dan de lessen van de betrokken begeleiders en organisatoren. Het is ook voor veel leerkrachten niet vanzelfsprekend hiervoor tijd vrij te maken tijdens de lessen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Alternatieven van hoe dit geëvalueerd kan worden buiten de lessen, bijvoorbeeld aan de hand van taken en essays worden wel vaker toegepast, maar nog steeds vooral door de betrokken begeleiders.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen worden weinig betrokken bij de procesevaluatie, alweer door dezelfde redenen. De leerkrachten worden wel bevraagd, maar input van mensen die minder betrokken waren bij het project zijn vaak moeilijker te verkrijgen. Ook de evaluaties van leerkrachten worden pas gepland na het project, en zelden wordt vooraf bekeken hoe men zou willen evalueren (of dit wordt niet op voorhand vermeld).

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Tenslotte wordt ook opgemerkt dat het gebruik van vragenlijsten slechts weinig wordt toegepast. Dit vooral op basis van ervaringen van één van de leden. Ook bij de interviews werden vragenlijsten niet vermeldt.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Het evaluatieformulier is zeker een stap vooruit, maar de manier waarop dit wordt gebruikt door de leerkrachten zelf is sterk afhankelijk van leerkracht tot leerkracht. Duidelijke instructies hierover, alsook opvolging zouden zeker een plus zijn om te weten hoe geëvalueerd wordt. Dit wordt echter vaak genoeg gezien als een bijkomende administratieve last.

=<span style="color: #2f0b6a; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 80%;">Bronnen =

Onderzoek Vlaanderen (2008). //Inspectieverslag over de doorlichting van Sint-LievensCollege.// Geraadpleegd op [|www.ond.vlaanderen.be] op 16 maart 2012.

=<span style="color: #000080; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 80%;">Ga naar =
 * Startpagina
 * Deelnemers
 * Logboek
 * Vragenlijst
 * Programma