groep2x2011-keuze-voet

= Motivering thema Europa: "We have made Europe, now we have to make Europeans" =

 " //Gisteren was het politieke circus op bezoek in Brasschaat. Daar had het Koninklijk Atheneum het aangedurfd om de vijfde- en zesdejaars van het ASO te onderwerpen aan een debat over de Europese verkiezingen. Moedig, want jongeren van nu zijn sowieso al niet erg bezig met politiek en van Europa liggen ze nog minder wakker...//

//Vooraf was een stemronde georganiseerd. Daaruit bleek dat deze ASO-jongeren overwegend links georiënteerd zijn. Maar de belangrijkste vaststelling was dat liefst een derde van de scholieren als kiesintentie “geen idee” had ingevuld. Dit debat was dus een uitgelezen kans om aan zo’n 120 jongeren uit te leggen waarom Europa zo belangrijk is en steeds belangrijker wordt.//

//Waarom leeft Europa niet? Veel politici wijten dat aan de geringe aandacht van de pers, die in het politieke milieu gemakshalve de schuld is van alles wat er op deze wereld fout loopt. Het échte antwoord luidt: Europa lijkt voor de meeste mensen ver weg, en de thema’s zijn vaak complex en technisch. Als we Europa beter willen laten doordringen in de hoofden van de volgende generaties, dan zal ons onderwijs er een thema van moeten maken. Gezien het belang ervan lijkt me dat geen overbodige luxe…//”

Uit [|Gazet van Antwerpen] (Lex Moolenaar)

Link met de VOETen
Weten Vlaamse jongeren effectief zo weinig over de Europese Unie en haar instellingen of maakt de auteur van dit artikel een veralgemening die in de praktijk niet opgaat? De zoektocht naar bruikbare wetenschappelijke informatie om het belang van het thema ‘Europa’ in het onderwijs te kaderen, was niet evident. De ‘vakoverschrijdende’ aandacht voor Europa is pas recentelijk ingevoerd, toen de eindtermen in 2010 geactualiseerd werden, om rekening te houden met de ontwikkelingen op Vlaams, Europees en mondiaal vlak. De aandacht voor Europa wordt ondergebracht onder context vijf, namelijk ‘Politiek-juridische samenleving’, aangezien actief burgerschap niet alleen belangrijk is op het lokale, regionale en nationale niveau, maar ook een Europese en mondiale dimensie kent. De leerlingen moeten dan ook “**van de Europese samenwerking, van het beleid en de instellingen van de Europese Unie de betekenis voor de eigen leefwereld kunnen toelichten**.”

Wetenschappelijke kadering van het thema
Wat weten jongeren over Europa? Voelen zij zich Europeaan? Zijn zij voldoende voorbereid op het opnemen van het Europees burgerschap? Welke rol moet het onderwijs daarbij spelen? Op deze vragen proberen wij onderstaand een antwoord te geven aan de hand van een aantal relevante wetenschappelijke bronnen die wij hieromtrent konden vinden. Onderstaand filmpje geeft alvast een 'voorsmaakje'. ﻿  media type="youtube" key="cyVWEZkv9ps" height="349" width="560" align="center" De [|ICCS](2009) stelde zich de vraag op welke manier jongeren in verschillende landen voorbereid worden op hun rol als burger in de samenleving. Daartoe vulden 14 000 veertien jarigen uit 38 landen een internationale cognitieve test en vragenlijst in, alsook een Europese module waarin kennis, houdingen en participatie, specifiek gericht op Europees burgerschap, bevraagd werden. Jammer genoeg werd dit Europees burgerschap niet expliciet beschreven in de brochure [|‘Vlaanderen in ICCS 2009’]. Toch blijkt dat Vlaanderen, in internationaal perspectief, laag tot zeer laag scoort met betrekking tot verschillende indicatoren van burgerzin. Meerdere factoren kunnen aan de basis liggen van dit teleurstellende resultaat: de aanpak in scholen, het onderwijssysteem, de verdeeldheid in het land, de invloed van de media,… Het is bijvoorbeeld opmerkelijk hoe weinig onze Vlaamse leerkrachten burgerschapsgerelateerde thema’s aanwenden in hun lessen. Een bevinding die ook uit de brochure [|'Leeft Europa wel']blijkt. In vergelijking met andere landen scoort Vlaanderen slecht wat de integratie van het thema Europa betreft in (geschiedenis)lessen.

Petra Huyst ging meer specifiek na op welke manier Vlaamse jongeren de Europese Unie percipiëren, of ze zichzelf ermee identificeren en of er een relatie is tussen het beeld dat ze hebben van de Europese Unie en hun gevoel ertoe te behoren. Zij vond dat de meeste jongeren op een vrij positieve manier naar Europa kijken. Diegenen die de Europese Unie als iets groot en machtig zien of die de Europese Unie prijzen omwille van haar samenwerkend karakter rapporteren de grootste mate van 'belonging'. Ongeveer 75 procenst van de Vlaamse jongeren gaf aan op zijn minst in beperkte mate een gevoel van 'behoren tot' te kennen, alhoewel dit (kwantitatief) resultaat volgens Petra Huyst een overschatting is, aangezien de meeste jongeren zich niet graag als Europeaan voorstellen wanneer hen dat op de man af gevraagd wordt. Andere wetenschappelijke bronnen die berichten over de kennis en houding van Vlaamse jongeren betreffende Europa vonden we niet, maar we beschrijven graag nog enkele resultaten uit twee Nederlandse onderzoeken. Het [|ICCS rapport]over de situatie in Nederland bracht aan de hand van meerkeuzevragen over de Europese Unie en haar instituties, over de rechten en plichten van de Europese burgers en de Euro als munteenheid, in kaart wat de Nederlandse jongeren weten over Europa. Uit dit onderzoek blijkt dat deze kennis beperkt is. Deze conclusie geldt niet enkel voor de Nederlandse jongeren, maar kan veralgemeend worden naar de andere Europese landen. De meeste Europese jongeren voelen zich volgens dit onderzoek wel Europeaan en zestig procent van de jongeren is positief over de harmonisering van de Europese politiek, het belang van de monetaire integratie en de uitbreiding van de Europese Unie. Ze hebben vertrouwen in nationale en Europese instellingen, maar niettegenstaande dat ontbreekt de belangstelling ervoor, een bevinding die ook door de auteur van bovenstaand krantenartikel beschreven werd. Wat wel hoog gewaardeerd wordt is het vrij verkeer van burgers. Door de Europese samenwerking kunnen Europese burgers nu vrij werken, wonen en reizen in Europa. Ook uit de brochure 'Leeft Europa wel' blijkt dat Europese jongeren positief zijn over de democratische, welvaarts- en vooral de mobiliteitsbeloften van Europa. Ze zijn niet bang voor het verlies aan nationale soevereiniteit, cultuur of identiteit, maar vrezen wel een verzwakking van slagvaardigheid van Europa door de uitbreiding met nieuwe lidstaten. Het onderzoeksverslag [|‘Jong in Europa’]bevroeg 676 Nederlandse jongeren, met een gemiddelde leeftijd van 15 jaar, omtrent hun kennis en houding ten opzichte van de Europese Unie. Onderstaand kan je lezen waar de Europese Unie zich volgens hen mee bezighoudt.

 Ook uit dit onderzoek blijkt dat de meerderheid van de bevraagde jongeren zich Europeaan voelt, maar dat dit gevoel weinig te maken heeft met de interesse voor de Europese Unie. Meer dan de helft vindt het namelijk niet interessant om te weten waarrond de Europese Unie werkt. Gelijkaardige resultaten worden gerapporteerd in de brochure 'Jong in Europa'. Deze beperkte belangstelling zou voor een deel te wijten zijn aan het gebrek aan kennis over de Europese Unie bij jongeren. Het is daarom belangrijk om hen hierover meer kennis bij te brengen. Een voorwaarde hierbij is wel dat de manier waarop ze geïnformeerd worden, aansluit bij hun belevingswereld. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif;">Dat de Europese Unie nog weinig leeft onder jongeren blijkt ook uit het feit dat slechts vier op tien Nederlandse jongeren de Europese Unie belangrijk vindt. Dat is twintig procent minder dan in het onderzoek van ICCS vermeld wordt. Niettegenstaande het gebrek aan interesse, vinden jongeren het wel essentieel dat de overheid hun mening hoort en hebben ze de behoefte om inhoudelijk over Europese thema’s van gedachten te wisselen. Het is daarom aan te raden om jongeren de mogelijkheid te geven mee te praten over Europese thema’s in plaats van hen uitsluitend aan de zijlijn te laten toekijken. Jongeren moeten een actieve bijdrage kunnen leveren als het gaat om thema’s die hen aanbelangen. Op dit moment is de afstand naar de Europese Unie vaak nog te groot… <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif;">De meerderheid zocht nog nooit naar informatie over de Europese Unie. Jongeren die dat wel deden, gebruikten vooral het internet. Wellicht sluit de huidige informatie over de Europese Unie niet aan bij wat voor jongeren persoonlijk het meest van belang is als het gaat om sport, cultuur, werkgelegenheid, mobiliteit en onderwijs. Als de Europese Unie zich duidelijk wil profileren onder jongeren is het belangrijk om deze thema’s veel meer toe te spitsen op hun belevingswereld. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif;">De bevindingen uit het onderzoeksverslag 'Jong in Europa' zijn vrij gelijklopend met deze uit het Nederlandse onderzoeksrapport van het ICCS. Aangezien daarin verondersteld werd dat de bevindingen niet enkel gelden voor Nederlandse jongeren, maar veralgemeend kunnen worden naar jongeren in de andere Europese landen, kunnen we ervan uitgaan dat de conclusies van ‘Jong in Europa’ waarschijnlijk ook voor Vlaamse jongeren zullen opgaan. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: small; margin: 0cm 0cm 0pt;">Besluitend kunnen we stellen dat jongeren weinig weten over Europa, hoewel Europa een immense invloed heeft op hun dagelijks leven. Ze horen vaak over de Europese Unie als een structuur die ver-van-hun-bed staat en die voor hen weinig directe betekenis heeft. Het onderwijs moet daarom meer aandacht besteden aan Europa, maar op een voor jongeren toegankelijke manier. Zo kunnen zij meer betrokken raken bij de Europese Unie. Enkele krantenartikels tonen aan dat deze idee meer en meer doorsijpelt naar scholen en buitenschoolse organisaties of instellingen, die verschillende initiatieven daaromtrent op poten zetten. Werken aan kennis over Europa, belangstelling voor Europa, Europees burgerschap,... heeft bovendien ook een maatschappelijk belang. Jongeren zijn immers de volwassenen van morgen...

<span style="color: #7979e6; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%; margin: 0cm 0cm 0pt;">Waarom werken rond 'Europa' in het Sint-Jozefinstituut te Hamme?
<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: small; margin: 0cm 0cm 0pt;">Uit de eindevaluatie van de vakoverschrijdende werking van het Sint-Jozefinstituut te Hamme bleek dat de meeste VOETen ruimschoots aan bod kwamen, met uitzondering van twee, namelijk context 5 – 2 "De leerlingen passen inspraak, participatie en besluitvorming toe in reële schoolse situaties" en context 5 – 11 "De leerlingen kunnen van Europese samenwerking, van het beleid en de instellingen van de Europese Unie de betekenis voor de eigen leefwereld toelichten". De directie besliste om dit schooljaar meer aandacht aan deze VOETen te besteden. Aangezien de werking die de school hieromtrent opgezet heeft nog maar recent is, vonden wij het interessant één van beide VOET-en onder de loep te nemen. Aan het project waarvoor de school zich ingeschreven heeft, namelijk ‘Your Europe, Your Say’, kunnen slechts drie leerlingen deelnemen. Dit is jammer. Sinds de VOETen in 2010 geactualiseerd werden, werd bepaald dat initiatieven of programma’s op alle leerlingen, doorheen hun schoolcarrière, van toepassing moeten zijn. Is er dan wel echt sprake van een vakoverschrijdend initiatief? De overige leerlingen zouden op school wel een projectdag rond Europa krijgen met tal van workshops. Aan de hand van bestaande pakketten willen we nagaan wat allemaal mogelijk is om in scholen rond de VOET Europa te werken. Op die manier willen we de huidige aanpak in deze school optimaliseren, zodat zij ook de komende jaren deze VOET in hun werking kunnen integreren.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: small; margin: 0cm 0cm 0pt;">Beginanalyse <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: small; margin: 0cm 0cm 0pt;">Overzichtspagina

Geraadpleegde literatuur
 * Dekker, P.; Schnabel, P.; Capel, C.; Van Dun, L. & Vinken H. (2003). Leeft Europa wel? Geraadpleegd op 8 april 2010, op []
 * Huyst, P. (2008). We have made Europe, now we have to make Europeans. Researching European identity among Flemish Youths. //Journal of Contamporary European Research, 4// (4), pag.286-302.
 * ICCS (2009). Vlaanderen in ICCS 2009. Geraadpleegd op 8 april 2011, op [].
 * Maslowski, R.; Naayer, H.M.; Isac, M.M.; Oonk, G.H. & van der Werf, M.P.C. (2010). //Eerste bevindingen International Civic and Citizenship Education Study//. Geraadpleegd op 8 april 2011, op [].
 * Nationale Jeugdraad (2008). //Jong in Europa//. Geraadpleegd op 8 april 2011, op [].