groep2x2012-programma

**Programma**

media type="youtube" key="aVT-HKZn_uI" height="315" width="420" align="center"

Onderstaande lessenpakketten werden besproken en geëvalueerd:

Lessenpakket 1: Child Focus 'Stop cyberpesten"

Lessenpakket 2: 'Who cares?'

Lessenpakket 3: Informatief spel 'Vlindernet'

=**Lessenpakket 1: Child Focus 'S****top Cyberpesten'** =

[|Lessenpakket Child Focus: 'Stop Cyberpesten]

Beschrijving
Internet is alomtegenwoordig geworden en maakt onlosmakelijk deel uit van de leefwereld van kinderen. Dit brengt heel wat positieve elementen naar boven, maar brengt ook valkuilen met zich mee. En de problemen zijn legio bij 1 van die valkuilen: het cyberpesten. Slachtoffers weten niet goed hoe te reageren, ouders kunnen de vaak gesloten online communicatie van hun kind niet opvolgen,…

Ook de scholen zitten hier in een lastig parket. Hoe kunnen zij dit fenomeen aanpakken dat zich deels binnen, maar wel voor het grootste stuk buiten de schoolpoorten bevind? Scholen zijn zich dus bewust geworden van de rol die zij kunnen en moeten spelen inzake preventie en aanpak van deze problematiek. Childfocus heeft daarvoor dit lespakket ontwikkeld. Het biedt leerkrachten, directies, CLB-medewerkers en anderen betrokken informatie hierover, maar ook hoe een school hier op zowel een beleids- als klasniveau mee kan omgaan. Er zijn 10 concrete methodieken gemaakt, die men kan aanwenden in de eerste en tweede graad van het secundair onderwijs om leerlingen te doen nadenken over cyberpesten en hun actieve rol hierin. Onder cyberpesten verstaan we alle vormen van pesterijen die een beroep doen op nieuwe informatie- en communicatietechnologieën om slachtoffers opzettelijk en herhaaldelijk lastig te vallen, te bedreigen, te beledigen,...met de bedoeling om te kwetsen.Deze definitie bevat een aantal elementen die belangrijk zijn om een onderscheid te maken met andere fenomenen die wel eens onder jongeren voorkomen 6 : > herhaaldelijk voorkomt.
 * ‘//cyber plagen’//: waarbij er geen bedoeling is om de ander te kwetsen of te schaden.
 * //‘cyber ruzie maken’//: waarbij er een gelijke machtsverhouding is tussen beide partijen en we dus niet kunnen spreken van een dader en een slachtoffer.
 * ‘//cyber aanvallen’//: waarbij we spreken van een éénmalig incident, dat dus niet

Doelgroep
Zowel voor leerkrachten, schooldirectie als CLB-medewerkers (informerend) als voor leerlingen (actief participerend) en op klas- en schoolniveau

Doel van het lespakket
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Enerzijds informerend voor leerkrachten maar ook hulp om hieromtrent effectief aan de slag te gaan met de leerlingen. De nadruk van dit pakket ligt op de actieve inbreng die jongeren hieromtrent hebben. Jongeren zelf moeten de keuze maken om niet over te gaan tot handelingen die anderen kunnen kwetsen, zij kunnen opteren om in een geval van cyberpesten de kant te kiezen van het slachtoffer, zij moeten weten dat wanneer ze zelf het slachtoffer zijn ze hulp moeten zoeken. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Bij elke methodiek in het pakket staan gesprek en uitwisseling centraal. Door samen te werken en te reflecteren, leren jongeren van elkaar en zullen ze tot nieuwe inzichten komen. De rol voor de leerkracht is vooral ondersteunend: een platform bieden aan de leerlingen om samen te reflecteren, denkpistes aan te rijken en hen te stimuleren om de juiste vragen te stellen.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Bij het uitwerken van een pestbeleid (zowel op klasniveau als schoolniveau) zou men een antwoord moeten vinden op volgende vragen:
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Wat zien we als pesten? Wat zien we als cyberpesten? Wat is de rol van de GSM?
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Welke houding willen we innemen als school?
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Wat zijn onze regels rond geweld?
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Wat zijn onze concrete regels rond cyberpesten?
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Wat zijn onze maatregelen als de regels overtreden worden?

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 19.2px;">Inhoud van het lespakket
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De 10 methodieken uit het lespakket zijn complementair. De leerkracht moet ze dus niet in een bepaalde volgorde afwerken, maar kan zelf, in functie van de beschikbare tijd, de methodieken kiezen die het best bij de klas liggen en deze behandelen.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Als afsluiter kan er na een les/lessenreeks een samenvattende oefening maken, waarbij de leerlingen al hun, in deze lessenreeks opgedane kennis, moeten bundelen in een brochure voor hun eigen ouders. Dit werkt zeer motiverend voor de leerlingen en informeert op een correcte manier de ouders, en is dus belangrijk in dit lespakket. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Bij de start van een les of lessenreeks, moeten er een aantal afspraken worden gemaakt in de klas:
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Wat tijdens de les verteld wordt, blijft tussen de 4 muren van het klaslokaal
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">We zijn eerlijk
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">We verplichten niemand om iets te delen dat hij/zij niet wil
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">We luisteren naar elkaar
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">We hebben respect voor elkaar en lachen elkaar niet uit

===<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**<span style="background-color: #ffffff; color: #008eff; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 16.85px;">Thema 1: Cyber-wat? ** ===

====<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">__** 1. What about us? **__ ====

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">- Leerkracht: krijgt zicht op de ervaringen van leerlingen omtrent cyberpesten <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">- Leerlingen: zicht op ervaringen van medeleerlingen omtrent cyberpesten en worden zich bewust van het feit dat cyberpesten een ernstig probleem is.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doel **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Deel 1: Enquête (zit in het pakket, kan zowel in de klas als thuis worden ingevuld) <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Deel 2: klasbespreking: overlopen van de antwoorden op de enquete, reacties van leerlingen nagaan en vergelijking maken tussen de algemene onderzoeksresultaten over cyberpesten en de resultaten binnen de klas
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkvorm **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Enquete (zit in het pakket)
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Materiaal **

====<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 14.4px;">__**2. Een stukje van de puzzel**__ ====

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen: Cyberpesten en de impact ervan herkennen <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen: Strategieën ontwikkelen om met dergelijke situaties om te gaan
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doel **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Groepswerk: <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Deel 1: De leerlingen worden verdeeld in groepjes en moeten per groep een werkblad invullen. Dit werkblad bestaat uit 4 puzzelstukjes (WAT, GEVOLGEN, WAAROM en wat kan je er aan DOEN) <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Deel 2: klassikale bespreking
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkvorm **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">werkblad puzzel (zit in het pakket)
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Materiaal **

====<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 14.4px;">__**3. Akkoord of niet?**__ ====

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen: zien de link tussen persoonlijke informatie en cyberpesten <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen: snappen het verschil tussen pesten en plagen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen: beseffen dat cyberpesten een ernstige zaak is.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doel **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Stellingenspel op basis van hoeken. In 3 hoeken van de klas wordt een houding gehangen: AKKOORD, NIET AKKOORD of NEUTRAAL. Je leest een aantal stellingen voor en de leerlingen moeten dan plaats nemen in de hoek van hun mening.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkvorm **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Indien te weinig plaats in het lokaal kunnen de leerlingen ook blijven zitten en werken met verschillende kleurkaarten (groen = akkoord, rood = niet akkoord, oranje = neutraal,..)

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">A4- bladen om in de hoeken te hangen. Kleurkaarten
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Materiaal **

===<span style="color: #008eff; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 16.85px;">**Thema 2: wat kan en wat niet?** ===

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 14.4px;">__**1. Het slechtste van twee werelden**__

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Doel** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen zien de link tussen cyberpesten en ‘klassiek pesten’. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen leren de ernst inschatten van pestsituaties. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen leren de ernst inschatten van cyberpestsituaties.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Werkvorm** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen krijgen verschillende hypothetische situaties die ze elk moeten evalueren gaande van ‘helemaal niet erg’ naar ‘heel erg’. Zo positioneren zij zich op een denkbeeldige lijn. Elke leerling beoordeelt deze situatie en gaan links of rechts van de vorige leerling staan (afhankelijk wat hun mening is over de situatie). Doorgaan tot alle situaties op een continuüm gepositioneerd zijn.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Materiaal** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkbladen met pestsituaties (materiaal lespakket)

====<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 14.4px;">**__2. Plagen, pesten, plagen, pesten, plagen…__** ====

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Doel** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen leren een onderscheid maken tussen plagen en pesten en zien dat dit voor <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">iedereen verschillend kan zijn. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">• Leerlingen worden zich bewust van hun eigen grenzen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">• Leerlingen worden zich bewust van de grenzen van anderen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">• Leerlingen leren de ernst van een cyberpestprobleem inschatten. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">• Leerlingen denken na over oplossingsstrategieën.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Werkvorm** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen maken een grote kring (zodanig dat iedereen elkaar kan zien) <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Elke leerlingen krijgt vier ‘grenzen kaarten’: <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Deze situatie vind ik OK <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Hier voel ik me wat ongemakkelijk bij maar ook niet meer dan dat. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Dit vind ik eigenlijk te ver gaan, maar ik reageer niet omdat… <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Dit is echt pesten ! Ik reageer door… <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Er worden enkele situaties geschetst en de leerlingen steken elk hun grenskaart op die voor hen op deze situatie van toepassing is. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Wanneer iedereen grenskaart gekozen heeft, vragen aan aantal leerlingen om argumenten/motivaties waarom dat kaartje. Leerkracht geeft ook argumenten. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Na de argumenten gehoord te hebben mogen leerlingen hun mening herzien (en dus kaart wisselen).

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Materiaal** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">4 grenzenkaarten voor elke leerling. Om het geheel meer visueel te maken, kan men de <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">kaarten eventueel op verschillende gekleurde papieren afdrukken. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">• Ok = groen <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">• Ongemakkelijk = geel <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">• Dit gaat eigenlijk te ver = oranje <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">• Dit is echt pesten = rood <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Kaartjes zijn in het lessenpakket inbegrepen.

====<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 14.4px;">**__3. Risky Business__** ====

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Doel** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen beseffen dat ze zelf een actieve rol kunnen spelen in het voorkomen van <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">cyberpesten. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen kunnen inschatten welke gedragingen het meeste risico inhouden. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen beseffen dat ze zelf een actieve rol kunnen spelen in het stoppen van een <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">cyberpestsituatie.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Werkvorm** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen worden ingedeeld in kleine groepjes (3-4), elk groepje krijgt een werkblad waarop (potentiële) cyberpestsituaties geschetst worden. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">In elke situatie speelt één persoon de hoofdrol. De leerlingen knippen de situaties uit en rangschikken ze naar gelang het risico op misbruik, dat deze situatie volgens hen inhoudt, vanuit het standpunt van de hoofrolspeler. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Tot slot wordt de inschatting van de groepjes klassikaal besproken. Hebben ze dezelfde rangschikking <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">gemaakt of niet? Waar zitten de verschillen? Waarom? Het is belangrijk dat in deze oefening veel aandacht besteed wordt aan de argumenten die de leerlingen zelf naar voren schuiven. Bij deze oefening is er geen goed of fout antwoord. Alles hangt af van hoe ernstig de leerlingen een situatie vinden.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Materiaal** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkblad (in lessenpakket)

===<span style="color: #008eff; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 16.85px;">**Thema 3: Help… I need somebody** ===

===<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 16.85px;">**__1. Ik ga een hulplijn bellen__** ===

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Doel** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen denken na over verschillende oplossingsstrategieën <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen denken na over de beste vertrouwenspersoon om hulp te vragen en ontdekken <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">nieuwe pistes <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Peer-support wordt gestimuleerd

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Werkvorm** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Elke leerling krijgt het werkblad ‘ik ga een hulplijn bellen’. De leerlingen vullen blad individueel in. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Per probleemsituatie zijn meerdere antwoorden mogelijk. Eenzelfde ‘hulpbron’ <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">mag ook meerdere keren gebruikt worden. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De klas wordt opgedeeld in groepjes van vijf leerlingen. Per groepje vergelijken de leerlingen hun antwoorden en debatteren ze hierover. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ We doen dit in kleine groep om te confronterende situaties te vermijden. Misschien kunnen leerlingen helemaal niet bij hun ouders terecht en is het voor hen heel moeilijk om dit in een grote groep toe te geven.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Eventueel kan er nog een klasgesprek aan gekoppeld worden, thema’s zoals : <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Ben je door het groepsgesprek anders gaan nadenken over een aantal dingen? <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Bij wie zoeken we het vaakst hulp? Is dit een goede strategie? <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Bij wie zoeken we het minst vaak hulp? <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Welke andere hulpverleningsmogelijkheden stonden niet in de keuzelijst?

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Materiaal** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkblad (bij lessenpakket)

====<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 14.4px;">**__2. Lights, camera, action!__** ====

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Doel** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen ervaren hoe het voelt om in de rol van dader / slachtoffer / bjistaander of <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">hulpbron te staan <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen leren dat hulp vragen helpt <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen ervaren dat het belangrijk is om, als men getuige is van een situatie van cyberpesten, <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">het slachtoffer bij te staan en de situatie te (helpen) stoppen

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**werkvorm** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Een vrijwillige leerling komt naar voren. Hij of zij wordt de speler-producer van het mini-toneelstukje. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Deze leerling trekt een ‘rollenspel-kaartje’. De ‘producer’ krijgt even de tijd om na te denken hoeveel mensen hij of zij wil betrekken in het rollenspel. Op de kaartjes staat aangeduid wie er zeker moet meespelen en welke mogelijke andere rollen er zijn. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">(Men is niet verplicht om de rollen uit deze laatste categorie te betrekken. Indien de producer <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">nog een andere rol nodig acht, mag hij of zij deze toevoegen. Vervolgens kiest hij <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">of zij de acteurs uit en geeft hen een naam.) <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De producer leest het kaartje voor en wijst elke acteurs een rol toe. Ook de producer zelf zal meespelen. Het rollenspel vindt plaats onder de vorm van improvisatie. Laat de improvisatie zolang <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">duren als de leerlingen zelf aangeven. Stimuleer hen om de situatie uit te breiden met verschillende scènes. Zo kan er na de situatieschets bijvoorbeeld een gesprek met een leerkracht plaatsvinden die er dan voor kan kiezen om samen met het slachtoffer naar de ouders te gaan. Indien nodig kan de producer nog tijdens het stuk acteurs toevoegen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Indien een situatie aan de computer gespeeld wordt, kan je de betrokken acteur het best met de rug naar de andere spelers zetten, om de fysieke afstand die er is in gevallen van cyberpesten, te simuleren. Als dader zowel als slachtoffer aan de computer zitten, is het belangrijk dat zij met hun rug naar elkaar toe zitten. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">• Na het rollenspel bevraag je de verschillende partijen: <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Hoe voelde de dader zich? Wat stimuleerde hem /haar om er verder in te gaan? <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Hoe voelde het slachtoffer zich? <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Is hulp vragen makkelijk? <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Hoe voelt het om (geen) hulp te krijgen? <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Hoe voelt het om (geen) hulp te geven? <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Hoe moeilijk is het om te weerstaan aan groepsdruk? <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">• Ook de toeschouwers kunnen bevraagd worden: wat zouden zij anders gedaan hebben? Eventueel <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">kan u de situatie opnieuw spelen met andere acteurs.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Materiaal** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Rollenspelkaartjes (zie lessenpakket)

====<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 14.4px;">**__3. Deal!__** ====

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Doel** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen worden zich bewust van hun eigen gedrag en dat van hun klasgenoten. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen corrigeren en steunen elkaar bij het opstellen van een gezamenlijk ‘cyberpestplan’. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen nemen een duidelijk standpunt in tegen cyberpesten waardoor de groepsdruk <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">anti-cyberpesten werkt.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Werkvorm** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De klas wordt in duo’s verdeeld. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Aan elk duo wordt gevraagd om een mini-verhaaltje over een cyberpestprobleem neer te schrijven. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Dit verhaal hoeft niet uitgebreid te zijn maar moet wel bestaan uit een situatieschets, een mogelijk goede en een mogelijk slechte afloop van het verhaal. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen worden gevraagd om, op basis van hun verhaal, twee belangrijke anti-cyberpestregels te bedenken die de situatie hadden kunnen voorkomen of oplossen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Daarna wordt het geheel klassikaal besproken. Elk duo doet kort hun verhaal en vertelt hun anti-cyberpestregels. Zij vragen dan feedback van de klasgroep. Vinden zij dit goede regels? <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Zouden zijn naar aanleiding van dit verhaal een andere regel bedenken? <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Als de klasgroep akkoord is, worden de regels op het bord geschreven. De regels worden in de wij-vorm geformuleerd, zo hebben de leerlingen meer het gevoel dat het HUN contract is. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Zo staat er op het einde een klassikaal opgesteld cyberpestplan op het bord. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen nemen alles over in hun cursus of schrift.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Materiaal** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Cursusbladeren

====<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 14.4px;">**__4. Samenvattende oefening__** ====

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Doel** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen verwerven inzicht in de problematiek van cyberpesten. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen denken na over coping strategieën om met dit probleem om te gaan. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen verwoorden hun opgedane kennis. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Ouders worden geïnformeerd over de problematiek van cyberpesten. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De communicatie tussen leerlingen – ouders – school wordt op gang gebracht.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Werkvorm** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Deze oefening heeft als uiteindelijk doel om een folder te maken voor de ouders van de leerlingen over het thema cyberpesten. Doordat er aan het einde van de rit een product is dat effectief gebruikt zal worden, werkt dit zeer motiverend en validerend voor de leerlingen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">• De klas wordt in twee groepen verdeeld: <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Groep 1 zijn de journalisten van dienst. Zij zullen een interview van hun eigen ouders afnemen om te checken hoeveel zij weten over cyberpesten. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Groep 2 zijn de schooldirecteurs van dienst.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">• Deze oefening zal over een aantal lessen verlopen: <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Les 1: De voorbereiding. Geef de groepen voldoende tijd om te brainstormen over <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">- welke vragen de journalisten willen stellen aan hun eigen ouders en een <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">vragenlijst op te stellen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">- welke verschillende hoofdstukken de folder moet bevatten en hoe deze <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">er moet uitzien. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Les 2: De uitwerking <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">- De journalisten komen samen en leggen de antwoorden van hun ouders naast elkaar om zo tot een aantal bevindingen te komen die als suggesties voor de schooldirecteurs kunnen dienen. Laat hen een korte presentatie (al dan niet met Power Point) hierover voorbereiden. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">- De schooldirecteurs maken hun folder voor ouders zodat deze informatief en aantrekkelijk is. Laat hen voor dit laatste aspect gebruik maken van een computer en/of beeldmateriaal uit kranten en tijdschriften. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Les 3: de uitwisseling <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">- De journalisten presenteren hun rapport aan de schooldirecteurs. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">- De schooldirecteurs stellen hun folder voor aan de journalisten. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">- Eventuele aanpassingen op basis van het interviewrapport kunnen doorgevoerd worden. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ Laat de leerlingen deze folder voorleggen aan de werkelijke schooldirecteur <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">met de vraag of deze het ok vindt dat deze folder verspreid wordt onder de <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">ouders. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">✒ de folder wordt in een x-aantal exemplaren gekopieerd en uitgedeeld.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Materiaal** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Eventueel computer <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Eventueel tijdschriften, kranten,…

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 21.6px;">**Evaluatie**
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Voordelen** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Zeer interactieve werkvormen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen zijn verplicht om na te denken zowel in de dader- als slachtofferrol. Zij maken de situatie eigen en worden zo ook geconfronteerd met mogelijke oplossingen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Het lespakket voorziet ook in al het materiaal, wat de les voor de leerkracht makkelijk maakt. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De samenvattende oefening geeft de leerlingen ook een goed inzicht hoe zowel scholen als de media dit thema benaderen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Kortom: Het lessenpakket ‘cyberpesten’ bevat een verscheidenheid aan werkvormen. Het geeft verschillende invalshoeken weer hoe men met cyberpesten kan omgaan: school, publieke opinie, dader, slachtoffer, ouders… <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De verschillende werkvormen zijn ook voor alle graden geschikt, de ene werkvorm komt beter tot zijn recht in de lagere graden en omgekeerd.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Nadelen** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Sommige werkvormen vereisen een enthousiaste leerlingengroep, wanneer de leerlingen niet echt gemotiveerd zijn, kunnen dergelijke werkvormen eindigen op een flop. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Sommige werkvormen vereisen ook een hechte leerlingengroep. Een topic als cyberpesten ligt gevoelig, want als leerkracht ben je je soms niet bewust of er een leerlingen in je klassengroep zit die misschien wel geconfronteerd werd/wordt met cyberpesten. Als men zo’n thema ter sprake wil brengen moet men zeker zijn dat als iemand uit ‘eigen ervaring’ vertelt dit niet kan worden misbruikt buiten de klassengroep.

=<span style="color: #2f0b6a; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Lessenpakket 2: Cyberpesten, who cares? =

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">[|Lessenpakket: Cyberpesten, who cares?]

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 21.6px;">Algemene informatie
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Lespakket voor het eerste en tweede jaar van het voortgezet onderwijs. Aangezien dit pakket is ontwikkeld voor het Nederlandse onderwijs moet de vergelijking gemaakt worden met het Vlaams onderwijs. Dit pakket is dus ontwikkeld voor de eerste graad van het secundair onderwijs in Vlaanderen.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doelgroep **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Heel kort informerend voor de leerkrachten en directies. Hierin bespreekt men in het begin van het pakket kort de problematiek rond cyberpesten: wat is het, wat zijn voorbeelden van cyberpesten, cijfergegevens,… (pagina 1 – 5)
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doel van het lespakket **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Vanaf pagina 6 gaat het over actief gebruik van dit pakket in de lessen.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Er zijn negen lesonderdelen opgenomen in het pakket. Deze onderdelen zijn complementair en nemen geen volledige les in beslag. Er kunnen dus in 1 les meerdere onderdelen worden behandeld.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Inhoud van het lespakket **

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 21.6px;">In de praktijk
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Korte casestudy waar de leerlingen hun mening moeten over geven. Een meisje op je school heeft een naaktfoto laten nemen door haar vriendje. Wanneer ze uit elkaar gaan post haar ex deze foto op internet. Er komen drie vrienden aan het woord: twee vrienden die de kant van het meisje kiezen en één vriend die niet de kant van het meisje kiest. De leerlingen moeten dan hun eigen mening hierover opschrijven: wie is in fout en waarom?
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doel **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Korte casestudy
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkvorm **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Casestudy, zit in het pakket.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Materiaal **

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 21.6px;">**CyberQuiz**
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen krijgen zeven meerkeuzevragen die ze moeten oplossen. Achteraf zoeken ze zelf naar de oplossingen via enkele voorgestelde sites. Het maakt leerlingen bewust over deze problematiek: wat is het, hoe wordt het gedaan, hoeveel jongeren doen er aan mee, wat kunnen de slachtoffers doen…
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doel **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Zelfstandige werkvorm: leerlingen vullen de enquête in en moeten dan via internet de juiste oplossingen zoeken.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkvorm **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Quiz (zit in het pakket), computer met internetaansluiting
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Materiaal **

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 21.6px;">Chatbox: who cares?
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Leerlingen worden bewust gemaakt van de problematiek rond cyberpesten door een film te zien: ‘Chatbox, who cares?’. Na deze film moeten leerlingen vraagjes oplossen en word er een klasdiscussie opgestart.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doel **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Film + vraagjes <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Klasdiscussie
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkvorm **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Film (zit niet in het pakket)
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Materiaal **

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 21.6px;">**Keuzeopdrachten**
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Er zijn vijf keuzeopdrachten waaraan de leerlingen kunnen werken. De klas wordt in vijf groepjes verdeeld en ieder groepje maakt één keuzeopdracht. Het resultaat van die opdrachten dienen de leerlingen aan elkaar voor te stellen d.m.v. een presentatie.

===<span style="color: #008eff; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 16.85px;">Keuzeopdracht 1: Parents are watching ===

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen nemen een interview af met vijf ouders. Ze leren op basis van deze samenwerking en groepswerk de gevaren en problemen omtrent cyberpesten kennen.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doel **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Bespreking van het werk: de leerlingen krijgen zeven vragen en moeten er nog minimaal drie zelf verzinnen. Dan moeten ze met deze vragen allemaal een interview afnemen bij één van hun ouders en deze antwoorden verwerken. Achteraf presenteren ze de gevonden resultaten aan de klas.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkvorm **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Blad met zeven vragen (zit in het pakket)
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Materiaal **

===<span style="color: #008eff; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 16.85px;">Keuzeopdracht 2: What about school? ===

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen zoeken uit wat vijf mensen van op hun school (afdelingsleider, conciërge, directeur, docent, zorgcoördinator,...) vinden van internet, MSN en cyberpesten.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doel **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen nemen een interview af van deze vijf mensen, te kiezen uit een lijst die in het pakket zit. Dit interview bestaat uit minstens tien vragen: er zijn zeven vragen voorzien in een vragenlijst en de leerlingen moeten nog minstens drie vragen zelf verzinnen. De leerlingen dienen de uitgeschreven interviews in bij hun docent. Ook maken ze een samenvatting en een conclusie van alle interviews en presenteren ze dit aan hun klasgenoten.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkvorm **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Lijst met mogelijke personen en vragenlijst met zeven vaste vragen (beide werden voorzien in het pakket).
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Materiaal **

===<span style="color: #008eff; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Keuzeopdracht 3: Cyberpesten strafbaar? ===

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen gaan na of pesten via het internet strafbaar is door de mening van klasgenoten te vragen en een aantal wetsartikelen onder de loep te nemen.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doel **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen dienen een enquête te houden onder hun klasgenoten door hen te vragen of ze denken dat er in de vier voorbeeldcasussen sprake is van een strafbaar feit. De casussen betreffen dreigementen via MSN, ongewenste e-mails en seksuele handelingen via een webcam tijdens een MSN-gesprek. Daarna zoeken de leerlingen zelf per casus uit of er sprake is van een strafbaar feit en welk strafbaar feit dit is. Hiervoor kunnen ze gebruik maken van de wetsartikelen in de bijlage.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkvorm **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Vier casussen over cyberpesten (staan in het pakket) en enkele wetsartikelen (staan in de bijlagen van het pakket).
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Materiaal **

===<span style="color: #008eff; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Keuzeopdracht 4: Cyberpesten, forget it! ===

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen gaan actief op zoek naar tips om met cyberpesten om te gaan, bijvoorbeeld om hun computer te beschermen of om zichzelf te beschermen.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doel **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen dienen op het internet op zoek te gaan naar tips die ze kunnen gebruiken om zichzelf te beschermen tegen cyberpesten. Ze moeten de tips selecteren die ze zelf het beste vinden. Ze krijgen hiervoor richtlijnen: het is de bedoeling dat ze komen tot vijf anti-cyberpestregels waaraan alle kinderen van de klas zich moeten houden, tien tips om te voorkomen dat je wordt gepest en vijf goede tips die ouders kunnen gebruiken om cyberpesten te voorkomen.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkvorm **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Een computer met internet en de drie richtlijnen die voorzien werden in het pakket.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Materiaal **

<span style="color: #008eff; display: block; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; text-align: justify;">Keuzeopdracht 5: Cyberpesten, in de media <span style="display: block; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; text-align: justify;">DoelDe leerlingen krijgen zicht op de manier waarop cyberpesten in de media aandacht krijgt.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen dienen op zoek te gaan naar krantenartikelen, foto's, nieuwsberichten,... die over cyberpesten gaan. Om te verduidelijken wat hiermee precies bedoeld wordt, staat in het pakket een voorbeeldartikel over de gevolgen van een ruzie tijdens een chatsessie. Er wordt verwacht dat de leerlingen minstens vijf verschillende berichten verzamelen en hiervan een collage maken.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkvorm **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Het krantenartikel dat in het pakket wordt vermeld en andere media (kranten, internet, tv,...).
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Materiaal **

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 21.6px;">Help, ik word gecyberpest!
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen weten hoe ze moeten handelen wanneer ze zelf gepest worden via internet, MSN of GSM.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Doel **

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen krijgen verschillende tips mee. Er wordt hen bijvoorbeeld aangeraden om hulp te vragen aan bekenden (ouders, vrienden of leerkrachten), om de kindertelefoon te bellen of te chatten op de website van de kindertelefoon, om aangifte te doen bij de politie wanneer er sprake is van een (vermoedelijk) strafbaar feit of om dit (al dan niet anoniem) te melden bij de politie of op [|www.pestenislaf.nl].
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Werkvorm **

__**<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Materiaal **__ <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Een lijst met tips en gegevens (bijvoorbeeld het nummer en de website van de kindertelefoon en een website of cyberpesten anoniem te melden). Deze maakt deel uit van het pakket.

<span style="color: #163bc0; display: block; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 21.6px; text-align: justify;">**Bronnen** <span style="display: block; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; text-align: justify;">Een lijst van bronnen waarop de inhoud van het lesprogramma mede gebaseerd en geïnspireerd is.

<span style="color: #163bc0; display: block; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 21.6px; text-align: justify;">Bijlagen <span style="display: block; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; text-align: justify;">Er worden een aantal wetsartikelen vermeld die betrekking hebben op cyberpesten. Elk van de artikelen wordt uitgelegd. Er wordt dieper ingegaan op begrippen als discriminatie, geweld, belediging, bedreiging, schennis van de eerbaarheid, stalking en mishandeling. Aan elk van deze termen worden de passende wetsartikelen gelinkt.

** Evaluatie **
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Voordelen**
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Het pakket biedt heel wat concrete handvaten aan leerkrachten om met dit thema in de klas aan de slag te gaan.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Er worden tal van verschillende, activerende werkvormen gebruikt waardoor het pakket verder gaat dan louter informatieoverdracht.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen worden d.m.v. de verschillende opdrachten gestimuleerd om na te denken over hun eigen visie op cyberpesten.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen worden aangespoord om zelf op zoek te gaan naar informatie (bijvoorbeeld bij personeel op school in de keuzeopdracht 'what about school?', op het internet inde keuzeopdracht 'cyberpesten, forget it!',...).
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">De leerlingen krijgen concrete tips mee die ze kunnen toepassen wanneer ze zelf geconfronteerd zouden worden met cyberpesten. Ook dienden ze in een opdracht op zoek te gaan naar tips die zijzelf belangrijk vonden, wat de toepasbaarheid kan verhogen.

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">**Nadelen**
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Het pakket is tamelijk oud (2004, 2005). Er is enkel sprake van het gevaar van MSN. Gezien de recente ontwikkelingen op vlak van internet (bijvoorbeeld Facebook) is er nood aan een update om dit pakket aan te passen aan de hedendaagse situatie, die nieuwe gevaren met zich brengt.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Er wordt heel wat materiaal voor de leerkrachten ter beschikking gesteld, maar niet alles (bijvoorbeeld bij de klasdiscussie na de film 'Chatbox, who cares' moet de leerkracht zelf discussiepunten zoeken). Dit kan zowel een voordeel als een nadeel zijn: enerzijds biedt de veelheid aan materiaal leerkrachten een houvast, maar anderzijds kan het hen ook remmen in hun eigen creativiteit om rond dit onderwerp te werken. De (beperkte) ruimte die in het pakket gelaten wordt voor eigen inbreng van de leerkrachten (bijvoorbeeld bij de klasdiscussie) kan voor sommige leerkrachten een opening bieden maar voor anderen dan weer een belemmering vormen.
 * <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Het pakket werd ontwikkeld in Nederland, waardoor het minder toepasbaar kan zijn in België. De bronnen waarvan gebruik werd gemaakt (artikels, boeken en websites) zijn allen afkomstig uit Nederland. Ook de vermelde wetteksten komen uit de Nederlandse wet.

=<span style="color: #2f0b6a; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Lessenpakket 3: Informatief spel 'vlindernet' =

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">[|Informatief spel 'Vlindernet']

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 21.6px;">**Beschrijving**
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 12px;">De meeste jongeren die het slachtoffer zijn van cyberpesten, zwijgen. Ze zijn bang voor nog meer pesterijen. Of ze zijn bang dat de ouders hun internetverbinding zullen blokkeren of filteren of het zakgeld afschaffen. Soms leggen ze ook de schuld bij zichzelf en verliest de gepeste zijn zelfvertrouwen en kan hij depressief worden. Zware pestsituaties kunnen leiden tot zelfverminking of zelfmoord(gedachten en/of pogingen). De ‘meelopers’ weten vaak zelf niet hoe ze moeten reageren of zijn bang om zelf het slachtoffer te worden. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 12px;">**//Het is uitermate belangrijk dat slachtoffers signalen krijgen uit hun omgeving die hen ‘uitdagen’ om tot een oplossing te komen. Zolang niemand cyberpesten meldt, kan het blijven doorgaan.//** <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 12px;">Dankzij ‘VlinderNET’ leren de jongeren niet alleen praten over cyberpesten maar leren ze ook elkaars gevoelens en behoeften kennen. Dat is een erg belangrijke eerste stap in de hoop dat ze ingeval van problemen en pestsituaties sneller de stap naar hulpverlening vinden en/of zetten. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 12px;">Voor ouders en leerkrachten is het belangrijk dat ze de positieve kant van het internet benadrukken, hun kinderen veilig leren om te gaan met internet. Het is en zal ook in de toekomst onlosmakelijk verbonden blijven met onze werk- en leefwereld. Kinderen van nu zijn opgegroeid in een gezin dat nooit zonder internet of gsm zat. Voor hen is dat evident, ook dat het snel moet gaan. Jongeren willen advies en ondersteuning. Geen betutteling maar een mix van e-safetyadvies, ervaringen delen, speels verkennen en efficiënte helpknoppen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 12px;">**//Het beste wapen tegen cyberpesten zijn weerbare kinderen.//**

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 21.6px;">**Doelgroep**
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 12px;">Jongeren van 10 tot 15 jaar.

<span style="color: #163bc0; font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 21.6px;">**Inhoud lessenpakket**
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 12px;">Het spel laat hen aan de hand van situatiekaarten en een gevoelskaart van gedachten wisselen over cyberpesten en in het bijzonder over de gevoelens die ze daarbij ervaren. Het spel besteedt aandacht aan verschillende vormen van cyberpesten. De kern van ‘VlinderNET’ bestaat uit 15 tekeningen. Iedere tekening beeldt een situatie uit die ofwel met cyberpesten ofwel met veiligheid heeft te maken. De spelers krijgen de kans om hun gevoelens te uiten, om van gedachten te wisselen over de tekeningen die de spelbegeleider hen voorlegt. Om het gesprek te stimuleren en de spelers de afgebeelde situatie uit een andere invalshoek te laten bekijken, heeft de spelbegeleider per tekening een aantal vragen voor handen die hij aan de spelers kan stellen. Die vragen staan samen met allerhande tips en verwijzingen naar verschillende interessante website's in een bijgevoegde handleiding. Tussen de besprekingen in spelen de deelnemers een dobbelsteenspel. ‘VlinderNET’ wordt gespeeld met 3 tot 30 spelers en neemt 1 à 2 lesuren in beslag.

Evaluatie
<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">** Voordelen **
 * 1) <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 12px;">Het is speels
 * 2) <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 12px;">De gevoelens van de jongeren staan centraal
 * 3) <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif; font-size: 12px;">Komt tegemoet aan een zeer actueel probleem

<span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">** Nadelen **
 * 1) <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Misschien gaat het spel er te hard van uit dat iedereen gemakkelijk kan praten over gevoelens?
 * 2) <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">een veilige sfeer in de klas is een voorwaarde