groep022013-verhaal

 De problemen begonnen van vorig jaar. De concrete aanleiding was het overlijden van de vader van één van de leerlingen. De leerlinge kreeg op basis van die gebeurtenis een vrijstelling voor enkele examens. Meerdere andere leerlingen in die klas voelden zich hierdoor benadeeld, want er zijn daar verschillende leerlingen die het zwaar te verduren hebben (gehad). Er zitten veel leerlingen in de klas wiens vader of moeder ziek, terminaal of overleden is, of wiens beide ouders zijn overleden. Dus ook andere leerlingen binnen die klas hadden het moeilijk en moesten omgaan met emotioneel zware problemen, maar zij hadden die tegemoetkoming (= vrijstelling), niet gekregen. Dit uitte zich in het gedrag en de attitudes van de leerlingen. Er ontstond een onaangename sfeer en met onderlinge (verbale) aanvallen. Ondertussen is dit alles al danig geëscaleerd en zijn de aanvallen niet enkel meer tegen die ene specifieke leerlinge gericht. De situatie kwam tot een explosie waarbij verschillende leerlingen zich tegen elkaar keerden. Er is een attitude in de klas ontstaan waarbij men zich steeds benadeeld voelt ten opzichte van de rest en leeft met het idee dat anderen worden voorgetrokken. Er is ondertussen dus veel meer aan de hand dan die ene enkele gebeurtenis van de vrijstelling, dit specifiek geval is nu zelfs niet meer aan de orde. Het is wel zo dat de klas altijd tamelijk rumoerig is geweest, maar de laatste tijd is het zo dat, wanneer één leerling iets zegt wat een ander om één of andere reden misvalt, hij/zij daar direct op wordt aangesproken. Als iemand iets zegt, wordt daar door de anderen zeer venijnig op gereageerd. De leerlingen vertonen verder ook weinig empathie en ze kunnen zich zeer slecht verplaatsen in een ander zijn standpunt. De kleinste vonk kan heel de situatie doen escaleren. Dit zou te maken kunnen hebben met het feit dat de leerlingen de laatste tijd met veel werk worden geconfronteerd en er veel van hen wordt gevraagd. Sommige leerlingen zitten volgens de leerkracht ook niet echt op hun plaats in de richting, het niveau ligt voor enkelen te hoog,… Al deze zaken zouden ertoe kunnen bijdragen dat ze op de toppen van hun tenen lopen en niet veel meer kunnen verdragen (van anderen). De klas in zijn geheel functioneert dus niet zoals het zou moeten en is moeilijk te hanteren. Naar de leerkracht toe is het gedrag van de leerlingen vaak opstandig, ze vertonen weerstand en externaliserende gedragsproblemen. Stel dat de leerlingen een slechte toets hebben gemaakt, dan zullen ze niet over zichzelf gaan nadenken om de oorzaak te zoeken, maar ligt het volgens hen aan de leerkracht die het slecht heeft uitgelegd. Zonder naar zichzelf te kijken is de andere altijd de schuldige. Ander voorbeeld is wanneer er leerlingen aan het babbelen zijn, en de leerkracht wijst hen hierop, dan volgt automatisch de reactie dat de anderen ook aan het praten zijn. Er zijn al pogingen gedaan om voor de leerlingen concrete richtlijnen op te stellen. Voorbeeld is dat de leerlingen op tijd in de klas aanwezig moeten zijn en hun boeken moeten bij hebben, of er volgt een sanctie. De leerkrachten bespraken onderling wat ze precies verwachten van de leerlingen, maar concrete sancties die hieraan gekoppeld zijn, werden nog niet besproken. De leerlingen in de klas zelf zijn verdeeld over het vinden van een oplossing. Het gaat immers om een 6e jaar. Veel van de leerlingen vinden het voor die paar maand dat het nog maar is vooraleer ze zijn afgestudeerd dan ook de moeite niet meer er nog iets aan te veranderen. Aan de andere kant zijn er wel nog leerlingen die het echt nodig vinden de laatste maanden van hun humaniora toffer te maken. Wat er door de leerkracht zelf reeds is ondernomen is de leerlingen na de les tot bij zich roepen en vragen wat er hen stoort en of eraan kan worden gewerkt. Dit uitte zich in een hele discussie, maar de leerlingen hadden toch even hun hart kunnen luchten en nadien zag de leerkracht toch een beetje verbetering. De school heeft op aandrang van de leerlingenbegeleidster “On a break” (time-outproject die zich bezig houdt met klassen met dergelijke problemen en hieraan probeert te werken [|On@Break] ) gecontacteerd in de hoop de problemen op te lossen. Samen met deze organisatie werden reeds verschillende stappen gezet naar een oplossing.Leerlingen en leerkrachten werden geïnterviewd en hun visies werden gebundeld. Deze vertoonden veel gelijkenissen: de leerlingen vinden het niet leuk om in die klas te zitten omwille van de sfeer en ze voelen zich ook niet gesteund. Op 1 maart was er vervolgens een klasdag. Met de hele klas gingen ze naar Moerkensheide in De Pinte om er aan teambuilding te doen. In de voormiddag kwamen klassieke teambuildingsspelletje aan bod (vb: op stoelen gaan staan en zonder de grond te raken op alfabet gaan staan,…). In de namiddag was er een klassengesprek voorzien, waar de leerlingen het meest naar uitkeken. Sommige leerlingen hadden echt het gevoel dat alle problemen nu opgelost zouden zijn, maar in de praktijk draaide het echter anders ui. Het gesprek gebeurde enkel in kleine groepjes, en de kern van de problemen kwam niet aan bod. De leerlingen vonden het wel leuk, maar niet zinvol en bleven dus op hun honger zitten. Doordat het klassengesprek er niet kwam, werd de kern van de problemen ook niet geraakt. In de loop van de rest van het schooljaar zijn er bij wijze van vervolg nog enkele sessies voorzien. Voorlopig is er in de praktijk jammer genoeg nog niet veel beterschap merkbaar. Naar de toekomst toe zijn er nog enkele klasdagen voorzien voor die klas specifiek. De school doet zeker zijn best om de problemen op te lossen, en zoekt naar allerlei initiatieven om dit te doen, met specifieke concentratie op de probleemklas om hier iets te kunnen veranderen. Er is echter ten eerste geen specifiek plan voor individuele leerlingen die te kampen hebben met emotionele problemen, en ten tweede ook niet voor de hele school leren om te gaan met dergelijke problemen, niet enkel als je zelf het slachtoffer bent, maar als je als klas(school)groep met zulke situaties wordt geconfronteerd. Er is uiteraard wel begeleiding voor de individuele leerlingen die met problemen te kampen hebben, maar een overkoepelend programma die ook de andere leerlingen moet leren omgaan met eigen en elkaars problemen is er nog niet uitgewerkt. Het is in deze klas zo dat de leerlingen de concrete ergernissen die er leven wel kennen, maar geen zicht hebben op de oorzaken. Er dient aandacht te worden besteed aan het bijdragen van empathie voor de situatie van anderen en niet enkel te denken in termen van eigenbaat. Er dient gewerkt te worden aan het leren omgaan met eigen sociaal-emotionele problemen als die van een ander. Daarom kozen wij er ook voor te werken rond het thema sociaal-emotionele problemen waarbij het de bedoeling is een plan uit te werken om leerlingen leren om te gaan met elkaars problemen, hier gepast op te leren reageren en hen te leren empathisch te zijn en om te gaan met elkaar.  Beginsituatie