groep112011programma

= 2. PROGRAMMA =

**Evaluatie educatieve programma's en materialen** Om op een gerichte manier te kunnen werken rond het holebithema op school is het belangrijk om te weten welke educatieve materialen er voorhanden zijn. Daarom hebben wij enkele programma's die gebruikt worden in Vlaanderen grondig geanalyseerd. We hebben hierbij de beginsituatie van het Sancta Maria Instituut te Ruiselede in het achterhoofd gehouden en we hebben gebruik gemaakt van een algemeen screeningsinstrument.

**Screeningsinstrument**
 * Voor welke doelgroep/leeftijd is het pakket bedoeld? Is het ook echt geschikt voor deze doelgroep?
 * Is de lay-out van het materiaal aantrekkelijk voor leerkrachten? Is het materiaal makkelijk in gebruik?
 * Bevat het pakket ook tips om het holebithema te integreren in de normale vakken/werking van de school?
 * Wordt er voldoende achtergrondinformatie gegeven voor de leerkracht?
 * Zijn de voorgestelde methodieken praktisch haalbaar in een klassituatie?
 * Wordt er evenveel aandacht besteedt aan mannelijke als aan vrouwelijke homoseksualiteit? Komt biseksualiteit aan bod?
 * Worden holebi's niet te clichématig voorgesteld?
 * Sluiten de voorgestelde methodieken voldoende aan bij de leefwereld van de leerlingen?



__ 2.2.1. Omschrijving programma __
Titel: Bank Vooruit! Op naar een holebivriendelijke school Auteur: çavaria Publicatiejaar: 2010 Doelgroep: secundair onderwijs Beschikbaarheid: gratis te downloaden ( [] ) Inhoud: tips holebivriendelijke school, methodieken

__ 2.2.2. Evaluatie Deel 1: Tips voor een holebivriendelijke school __
Het eerste deel van deze bundel legt de nadruk op de kenmerken van een holebivriendelijke school en hoe je van jouw school en jouw klas een holebivriendelijke omgeving kan maken. Er wordt een overzicht gegeven van de vijf beslissende factoren voor een holebivriendelijke school. Daarnaast worden verschillende mogelijke schoolculturen besproken waarmee je jouw school kan vergelijken. Op deze manier kan je knelpunten op jouw school in kaart brengen. Er wordt gewezen op enkele aandachtspunten waar je rekening mee moet houden wanneer je het schoolklimaat op jouw school wilt aanpakken.Er wordt ook verwezen naar enkele brochures die je hierbij kunnen helpen. Naast algemene informatie over mogelijke aanpassingen aan het schoolbeleid wordt er ook aandacht besteed aan wat je als individuele leerkracht kan doen. Dit gebeurt aan de hand van een stappenplan waarbij enkele concrete en praktische tips gegeven worden.

Eén van de positieve punten aan dit deel is de duidelijke structuur en opbouw. Ook het overzicht van de verschillende schoolculturen waarmee je jouw school kan vergelijken en de checklist met beslissende factoren voor een holebivriendelijke school lijken ons zeer bruikbaar. Het is ook goed dat er verwezen wordt naar verschillende brochures en websites die leerkrachten en scholen kunnen helpen bij het creëren van een holebivriendelijk schoolklimaat. Specifiek wat het stappenplan betreft, vinden we vooral de aandachtspunten bij lessen rond het holebithema, stappenplan dat aangereikt wordt aan de leerkracht, de tips om de heteronorm te doorbreken en om het holebithema aan bod te laten komen tijdens alle lessen erg positief.

Een negatief punt aan dit deel is dat er nogal vertrokken wordt van 'het ideale': de ideale leerkracht, de ideale school, ... Er wordt weinig rekening gehouden met de eigenheid van de school en de leerkracht en het lijkt alsof het ideaal dat gepresenteerd wordt door iedereen nagestreefd of zelfs behaald moet worden. Dit lijkt ons niet altijd realistisch. Daarnaast hebben wij er ook vragen bij of een school haar eigen schoolcultuur objectief kan beoordelen.

__2.2.3. Evaluatie Deel 2: Methodieken voor in de klas__
In dit deel worden enkele methodieken aangereikt die gebruikt kunnen worden om het holebithema aan te kaarten in de klas. De methodieken die aangeboden worden voor de __ eerste graad __ zijn 'Blikken en blozen', 'De outcast' en 'Leila vertelt/Senne vertelt'.

//Blikken en blozen// Deze eerste methodiek is een associatie-oefening waarbij de leerkracht inzicht krijgt in hoe de leerlingen staan tegenover holebi's. In het eerste deel van dit klasgesprek schrijft de leerkracht op het bord het concept 'verliefd'. De leerlingen krijgen de kans om te vertellen wat bij hen opkomt bij dit woord. Na deze eerste ronde, vraagt de leerkracht aan de leerlingen of er een verschil zou zijn bij holebi's. De conclusie zal zijn dat er weinig verschil is; dat holebi's en hetero's dezelfde gevoelens hebben als hetero's. Daarnaast is het ook belangrijk dat men bij de conclusie komt tot het idee dat de maatschappij op een andere manier kijkt naar holebi's dan naar hetero's. Dit associatiespel kan een aanknopingspunt zijn om over te gaan tot een groepsgesprek over het holebithema.

//De outcast// Deze werkvorm is gebaseerd op een andere werkvorm, namelijk: 'Vreemde eend in de bijt' uit het educatief pakket: Allemaal Anders, Allemaal Gelijk, Vormen vzw, 2001, p86.

De outcast is een groepsspel waarbij leerlingen zich inleven in meerderheids -en minderheidsposities in de maatschappij en zich daarnaast bewust worden van de discriminatie en dit kunnen verwoorden. Je hebt voor dit spel witte etiketten nodig. Je tekent op elk etiket een gekleurde stip of driehoek. Op één etiket teken je een ster. De leerkracht vraagt aan de leerlingen om in een kring te staan met de rug naar elkaar. Op het voorhoofd van elke leerling wordt er een stikker geplakt. Het is de bedoeling dat de leerlingen achterhalen wie hetzelfde symbool als hen heeft. Het is belangrijk dat de leerlingen niet praten, ze mogen enkel non-verbale communicatie gebruiken. Wanneer de groepjes juist zijn gevormd zal er steeds iemand alleen overblijven. De nabespreking is er op gericht na te gaan hoe de leerlingen zich voelden en wat ze eruit geleerd hebben. Volgende vragen kan je stellen:
 * Hoe voelde jij je toen je voor het eerst iemand ontmoette met dezelfde vorm als jij?
 * Hoe voelde de persoon met de ster zich?
 * Hielp je elkaar met groepjes vormen?
 * Bij welke verschillende groepen hoor je?
 * Kan iedereen lid worden van deze groepen?
 * Wie zijn de 'outcasts' in onze samenleving.

//Leila vertelt/Senne vertelt// In deze methodiek lezen de leerlingen de getuigenis van Leila of Senne, twee holebi-jongeren. Daaraan gekoppeld lossen ze vragen op over het holebi-thema (zie p 22-25 in Bank Vooruit: Op naar een holebivriendelijke school). Voor de leerkrachten is er een blad met oplossingen voorzien op p 26. De leerkracht moet de klas verdelen in kleine groepjes. De ene helft van de klas bespreekt de getuigenis van Sheila, de andere helft die van Senne. Ze krijgen ook het werkblad. De klas krijgt de tijd om de getuigenis te lezen en de vragen in te vullen. Nadien volgt een klassikale bespreking. Het is belangrijk om ook de leerlingen te laten stilstaan bij de verschillende deelaspecten van het verhaal. Hierbij enkele richtvragen:
 * Wat vond je 'raar' of 'opvallend' in het verhaal?
 * Klinkt dit verhaal herkenbaar?
 * Ken je zelf holebi's? Weet je hoe ze hun proces van bewustwording of hun coming-out ervaren hebben?

Voor de __ tweede graad __ kunnen de leerkrachten kiezen uit drie methodieken, nl. "stoere homo", "schaap vooruit" en "mijn beste vriend is holebi"

//Stoere homo// Bij deze methodiek wordt er een klasgesprek gevoerd waarbij de leerlingen stilstaan bij vooroordelen in onze maatschappij. De leerkracht schrijft het woord //'vooroordeel'// op het bord en vraagt aan de leerlingen wat het woord betekent. De leerlingen mogen eventueel ook enkele vooroordelen opsommen. De leerlingen worden vervolgens in groepjes ingedeeld om hen naar een heldere definitie te laten zoeken voor het begrip 'vooroordeel'. Hiervoor moeten ze wel eerst enkele vooroordelen analyseren (Zijn ze waar? Zijn ze grappig?, enz.). Eens ze dit hebben gedaan mogen ze nadenken over de vraag "Waar komen vooroordelen vandaan?". Hiervoor kan je als leerkracht de leerlingen wat helpen door hen een krantenartikel of andere bronnen te geven waarin bijvoorbeeld wordt verwezen naar jongeren en antisociaal gedrag. Deze bronnen kunnen de leerlingen dan bediscussiëren. In een volgende stap kun je de leerlingen vragen om na te denken over vooroordelen over holebi's. Aan het begin van dit klasgesprek hebben de leerlingen zelf al een aantal kenmerken opgesomd die je nu kunt gebruiken. Vraag hen of alle kenmerken gelden voor alle holebi's en leg uit dat mensen daar wel vaak vanuit gaan. Alle leerlingen gaan samen na of alle voordelen kloppen, of ze vaak worden aangehaald, of ze grappig zijn en waarom en wat de vooroordelen gemeenschappelijk hebben. Om af te sluiten kun je de gevonden definities van 'vooroordeel' en de voorbeelden van vooroordelen over holebi's samenleggen. Vraag de leerlingen vervolgens of het gevaarlijk kan zijn wanneer mensen volgens hun vooroordelen handelen. Introduceer hierbij het woord //'discriminatie'// en leg het verschil uit met vooroordeel: //een vooroordeel is een visie, discriminatie is een handeling.//

Ook vinden de leerkrachten bij dit klasgesprek een aantal tips terug. Dit is zeker en vast een pluspunt in deze brochure. Zo wordt o.a. aangeraden om de kennis van de leerlingen terug boven te halen wanneer ze al vooroordelen hebben besproken in andere lessen. Ook kun je een link leggen met de antidiscrimatiewet als de groep er voor klaar is. De leerkrachten kunnen het klasgesprek dus aanpassen aan de klas. Met meer geïnteresseerde of slimmere leerlingen kan dus al een stapje verder gegaan worden.Het klasgesprek duurt 50 minuten wat zeer ideaal is. Ook is er voor het gesprek enkel een bord nodig en per leerling een papier en balpen. De leerkracht, van eender welk vak, kan dus makkelijk eens een uurtje les inwisselen door het klasgesprek zonder zich daarbij zorgen te moeten maken rond materiaalbenodigdheden of tijdsgebrek. Het klasgesprek zou namelijk ook op minder dan 50 minuten kunnen worden gegeven. Ook kunnen de leerkrachten in de brochure 26 vooroordelen terugvinden. Indien de leerlingen zelf op geen vooroordelen zouden komen, kan de leerkracht hiernaar teruggrijpen. Ook wordt er al een voorbeeld van een krantenartikel over jongeren en antisociaal gedrag gegeven.

De doelgroep voor dit klasgesprek is de volledige tweede graad. Voor leerlingen van deze leeftijd is een dergelijk klasgesprek interessant en zeker haalbaar.

//Schaap vooruit!// Deze methodiek is een bordspel waarbij leerlingen aan de slag gaan met quizvragen, stellingen en inleefvragen. De leerlingen krijgen basisinformatie mee over het holebithema, leven zich in de leefwereld van holebi's in en leren om hun gevoelens en mening te uiten over het holebithema.

De leerlingen worden verdeeld in groepjes van maximum 5 leerlingen. Elk groepje krijgt een pion en mag om de beurt de dobbelsteen gooien. Het doel van dit spel is om als eerste de eindstreep te bereiken. Op het spelbord kunnen de leerlingen terecht komen op vier verschillende soorten vakjes, gekoppeld aan vier categorieën opdrachten:

In de brochure kan de leerkracht 14 kennisvragen terugvinden. De leerlingen trekken een kennisvraag en krijgen één minuut om te overleggen. Indien het team juist antwoordt, mag dit team nog eens met de dobbelsteen gooien. Enkele voorbeelden van kennisvragen zijn:
 * Kennisvragen:**
 * Waar komt het woord homoseksualiteit vandaag?
 * Hoe heet het als iemand vertelt dat hij homo, lesbisch of bi is? (Outing, Coming-out of uit de kast komen)
 * Hoeveel procent van de bevolking is holebi? (1 %, 3 à 8 % of 15 à 20%)

Wat zeer goed is, is dat er evenveel aandacht wordt besteed aan mannelijke als vrouwelijke homoseksualiteit. Men spreekt niet enkel over homo's, maar ook over lesbisch of bi zijn. Vier van de veertien vragen zijn open vragen. Toch lijkt het ons beter om een vraag te stellen en hierbij de leerlingen drie mogelijks juiste antwoorden voor te schotel. Waar de woorden homoseksualiteit en lesbisch vandaan komen, zullen de leerlingen immers misschien niet uit zichzelf weten. De leerkracht kan natuurlijk zelf kiezen om deze vragen wat aan te passen. In de brochure staan de oplossingen van de kennisvragen met wat beknopte bijkomende informatie.

Ook wanneer een leerling een stelling trekt, krijgt de groep één minuut om te overleggen. Daarna tonen ze hun antwoord met de akkoord/ niet akkoord-kaartjes. De andere teams mogen reageren op de verantwoording van de keuze van deze groep. De spelbegeleider modereert het gesprek. Enkele voorbeelden van stellingen zijn:
 * Stellingen:**
 * Homo of lesbisch zijn is onnatuurlijk.
 * Een jongen van 10 jaar die graag met poppen speelt, wordt later zeker homo.
 * Een kind heeft een vader en een moeder nodig.

De stellingen zijn waarschijnlijk de makkelijkste vragen om op te lossen. De leerkrachten kunnen in de handleiding 26 voorbeeldstellingen terugvinden. Ook hierbij wordt er aandacht besteed aan zowel mannelijke als vrouwelijke homoseksualiteit. Deze vragen doen de leerlingen nadenken over hoe ze zelf staan tegenover homoseksualiteit. Ook wordt er rekening gehouden met verschillende culturen en verschillende geloofsovertuigingen. In de brochure krijgt elke stelling een thema toegewezen. Deze thema's worden kort toegelicht zodat de leerkracht meer uitleg kan geven bij elke stelling tijdens de discussies.

De leerlingen krijgen per team enkele minuten de tijd om hun mening te formuleren. Het team dat aan zet is, overloopt de verschillende meningen van het team. Enkele voorbeelden van inleefvragen zijn:
 * Inleefvragen:**
 * Zou je het aan je klasgenoten vertellen als je twee mama's of twee papa's had?
 * Stel je voor dat slechts 3 % tot 8 % van de bevolking hetero is. Hoe zou jij je voelen? Wat zou er anders zijn in de wereld?

Bij deze vragen moet de leerkracht wat oppassen. Ze kunnen namelijk emoties oproepen bij de leerlingen omdat ze in de tweede persoon zijn gesteld en dus wat persoonlijk zijn. Sommige leerlingen zouden mogelijks een wenselijk antwoord geven op een dergelijke vraag uit angst voor de mening of reactie van de klasgenoten. De leerkracht leest best eerst de 10 vragen eens door om te bepalen welke vragen voor haar/zijn klasgroep geschikt zijn.

De groep die aan de zet is, leest het bericht voor. Inleidend kan de leerkracht vragen wat hen in het bericht opvalt. Daarna lezen de leerlingen de daaraan gekoppelde vraag. Het team dat aan zet is geeft als eerste antwoord. De andere groepen mogen reageren. Daarna is het aan het volgende groepje. In de handleiding kunnen leerkrachten 10 artikels terugvinden. Je kan de nieuwsberichten ook terugvinden op www.cavaria.be. Daar worden de nieuwsberichten dagelijks aangevuld met vers nieuws wat maakt dat je als leerkracht kan inspelen op de recente actualiteit. Ook bij deze berichten wordt er aandacht besteed aan zowel mannelijke als vrouwelijke homoseksualiteit. Het spel is ten einde als één van de teams de eindstreep of de door de leerkracht vooropgestelde tijd heeft gehaald.
 * Nieuwsberichten :**

Dit bordspel lijkt ons zeer geschikt om een voor sommige leerkrachten moeilijk thema aan bod te brengen. Alles staat heel goed uitgelegd in de handleiding en voor de leerlingen is het een zeer leuke manier om meer te weten te komen over het holebithema. Het bordspel is dan ook uiterst geschikt voor leerlingen uit de tweede graad.

**Algemene conclusie**: Indien de leerkracht niet het volledige lesuur wil besteden aan dit thema, kunnen de kennisvragen, stellingen, inleefvragen en nieuwsberichten ook apart worden gebruikt. Ze zijn bruikbaar tijdens een klasgesprek, als intermezzo of als inleiding op een andere methodiek. Afhankelijk van het gebruik duurt het spel 20 minuten tot 2 uur.

Wat zeker positief is aan deze handleiding is dat de leerkracht zelf al het bordspel en de verschillende soorten vragen, stellingen en nieuwsberichten krijgt en dus niet zelf meer moet opzoeken. Het enige waar nog moet voor worden gezorgd is een dobbelsteen. Dit bespaart de leerkrachten heel wat tijd en inspanning.

//Mijn beste vriend/ Mijn beste vriendin// Dit is een oefening waarbij leerlingen zich inleven hoe het zou zijn mocht hun beste vriend of vriendin holebi zijn. In deze oefening is het de bedoeling dat leerlingen eerst lezen en vraagjes beantwoorden en daarna volgt een klasgesprek. Deze oefening lijkt me eem goede oefening om leerlingen meer open te stellen tegenover holebi`s. Misschien zou iemand uit de klas door deze oefening bijvoorbeeld zel de moed krijgen om over zijn of haar geaardheid te vertellen.

De methodieken die gegeven worden voor de __ derde graad __zijn 'Niet meer, niet minder' en 'Omgekeerde wereld' en 'Holebirechten wereldwijd'.

//Niet meer, niet minder// Niet meer, niet minder is een groepsspel waarbij leerlingen stilstaan bij meerderheids- en mindersheidsgroepen. De bedoeling is om de klas in twee groepen te verdelen, een grote en een kleine. Daarna volgen er enkele regels. Uit de regels blijkt dat de grootste groep `meer mag` dan de kleine groep. leerlingen moeten dan in hun rol enkele opdrachten vervullen. Daarna volgt een nabespreking. In deze nabespreking wordt gepeild naar de gevoelens van de leerlingen tijdens het spel en wordt ook een blik op de maatschappij geworpen. Deze opdracht is zeer geschikt om diversiteit in het algemeen aan te kaarten. Het is niet alleen gericht op hetero/holebi verdeling in de wereld maar is ook toepasbaar op andere minderheidsgroepen.

//Omgekeerde wereld// Dit is een inleefverhaal. leerlingen lezen eerst het verhaal waarin een omgekeerde wereld geschetst wordt. Stel je voor dat bijna iedereen holebi is en dat iedereen dat `normaal` vindt. Daarna krijgen leerlingen de kans om hun eigen gedachten en gevoelens te schetsen. Je bent namelijk een van de weinige hetero`s in een holebi wereld. je voelt je abnormaal en zit vol vragen. Daarna kunnen leerlingen in groepjes brainstormen over acties om heteroseksualiteit in een homoseksuele wereld aanvaardbaar te maken. Daarna volgt een nabespreking. Dit lijkt een leuk spel omdat het de rollen eens omdraait. Alle leerlingen die zich misschien niet kunnen inleven in holebi verhalen kunnen zich nu net wel inleven. ze vallen op de andere sekse, maar dat wordt niet aanvaard.

//Holebirechten wereldwijd// Holebirechten wereldwijd is een methodiek die uit twee delen bestaat: een klasgesprek en een presentatie door de leerlingen. De nadruk van deze methodiek ligt op de juridische situatie van holebi's op internationaal niveau. Hierdoor past deze methodiek perfect in lessen Recht en zelfs Aardrijkskunde, maar in andere lessen waar over de rechten van de mens gesproken wordt. De methodieken kunnen ook gebruikt worden in het kader van een bredere studiedag of projectweek rond het holebi- of diversiteitsthema. In het tweede deel worden de leerlingen ook zelf aan het werk gezet en krijgen ze de mogelijkheid om hun vergaarde kennis voor te stellen aan hun klasgenoten. Dit lijkt ons een zeer interessante methodiek voor de derde graad.

__ 2.2.4. Evaluatie Deel 3: Werken met boek en film __
//Boeken// In Bank Vooruit wordt één boek besproken dat gebruikt kan worden om rond het holebithema te werken in de klas: __`Zij en haar`__ van Dirk Bracke. De bedoeling is dat leerlingen het boek lezen en daarna volgt er een nabespreking. De doelgroep is de eerste en tweede graad. Wij denken echter dat de leerlingen uit de tweede graad al iets te oud zijn voor de boeken van Dirk Bracke. Hij schrijft toch eerder voor een jonger publiek. De vragen voor de nabespreking zijn wel interessant omdat er enkele maatschappelijke thema's aangekaart worden zoals bijvoorbeeld adoptie door homokoppels, homoseksuelen die hun geaardheid openbaar `tentoonstellen` in de gay parade, ...

Naast dit boek worden er nog enkele andere boek aangehaald met een verwijzing naar de didactische tips uit de brochure "Zij en zij en hij en hij" van Ilona Plichart (zie 2.3).

//Film// De film __"Summerstorm"__ lijkt ons zeer geschikt om in klasverband te tonen, zeker voor de tweede (en derde) graad zoals aangeraden wordt door de makers van de map. Ook de nabespreking die voorzien wordt lijkt ons zeer bruikbaar. De leerlingen worden uitgedaagd om op een kritische manier na te denken over de thema's die in de film aan bod komen en ze krijgen de mogelijkheid om hun eigen mening over het thema te uiten. Hieronder ziet u de trailer van de film.

media type="youtube" key="k5KQDczJ5Kw" height="279" width="448" align="center"

De docu-film "__Mijn zus Zahra. Of hoe ik mijn vader probeerde te veranderen in 52 minuten__" is misschien minder geschikt voor de leerlingen uit de eerste en tweede graad. Wat wel interessant is aan deze film is dat hij ook de specifieke problemen van holebi's met een moslimachtergrond aankaart. Jammer dat bij deze film geen aanzet voor een nabespreking voorzien wordt. Een interview met het hoofdpersonage uit de documentaire kan u hieronder bekijken.

media type="youtube" key="KjizBmvC2kQ" height="349" width="425" align="center"

Over de overige films die aangeraden worden, wordt weinig informatie gegeven. Op de websites van de holebidvd-handels die gegeven worden is wel wat algemene informatie te vinden, maar niet specifiek hoe deze films gebruikt kunnen worden in het onderwijs.

De bespreking van films in Bank Vooruit! is dus zeer summier. Eigenlijk wordt er maar één film uitgebreid besproken (met aanzet tot nabespreking) en die zou enkel geschikt zijn voor de tweede en derde graad. Ten minste één filmtip voor de eerste graad zou welkom zijn. Verder kan misschien verwezen worden naar andere educatieve materialen of websites waar nog meer geschikte films besproken worden.

== 2.2. Evaluatie Dubbel Divers: Routeplanner voor het omgaan met seksuele diversiteit en cultuurverschillen in onderwijs en hulpverlening ==

// Omschrijving programma // Auteur: TRIANGLE Publicatiejaar: 2004 Doelgroep: onderwijs en hulpverlening Beschikbaarheid: gratis te downloaden ( [] ) Inhoud: theorie en methodieken

Dit pakket is gemaakt door de verschillende partners van het TRIANGLE project in 2004. Het TRIANGLE project is een samenwerking tussen verschillende organisaties uit Duitsland, Oostenrijk, Frankrijk, Italië en Nederland. De bedoeling was om op Europees niveau ervaringen rond de bestrijding van discriminatie uit te wisselen en een gezamenlijk werkinstrument te maken voor voorlichters, leerkrachten en hulpverleners. Het pakket is gratis beschikbaar via internet ( [] ), maar is nooit echt actief verspreid geweest. Dit jaar zou er een nieuwe versie van het pakket moeten verschijnen waaraan ook België zal meewerken.

Het pakket bestaat uit een algemene handleiding en negen routeplanners die elk een apart thema behandelen.

//Doelgroep// Het pakket is bedoeld voor voorlichters, leerkrachten en hulpverleners als hulpmiddel in de strijd tegen homofobe discriminatie onder jongeren. Bij elk thema wordt er een onderverdeling gemaakt met tips voor het onderwijs en tips voor de hulpverlening. Deze onderverdeling is echter niet altijd duidelijk en bovendien raakt door de overvloed aan informatie het overzicht verloren. Het lijkt ons handiger dat er gewerkt wordt met twee aparte brochures: één voor leerkrachten en één voor hulpverleners.

Bij de methodieken wordt de doelgroep nooit vermeld. Dit is jammer, want niet alle methodieken zijn even geschikt voor alle leeftijden.

//Vormgeving// Wanneer men alles zou optellen, zou men algauw aan meer dan 200 pagina's komen, waarvan het overgrote gedeelte uit doorlopende tekst bestaat. Men kan niet verwachten van leerkrachten en hulpverleners dat ze eerst al deze tekst zouden doornemen vooraleer men met het materiaal aan de slag kan. Een duidelijke, beknopte handleiding en een overzicht van enkele concrete methodieken lijkt ons veel praktischer om mee te werken.

Negen thema's proberen behandelen in één brochure is sowieso moeilijk, maar door te werken met 9 uitvouwbare routeplanners die dan ook nog eens recto-verso en in een zeer klein lettertype gedrukt zijn, maakt men het toch echt onnodig ingewikkeld. Eén uitgevouwen routeplanner (A2-formaat) neemt al gauw een hele bureau in beslag, laat staan dan men er dan negen zou moeten doornemen, plus een handleiding.

Ook de opdeling en de volgorde van de thema's lijkt ons niet echt goed gekozen. Zo is er bijvoorbeeld een apart thema "leefstijlen" dat ingevuld wordt met een bespreking van verschillende gezinsvormen en is er ook een thema "relaties". Deze twee thema's zouden perfect samen genomen kunnen worden onder de noemer "relaties en gezin" bijvoorbeeld.

Per thema wordt er ook een deel van een getuigenis van een jongere gegeven. Door deze getuigenis op te splitsen over de verschillende thema's verliest men het overzicht in het verhaal. Bovendien beslaat de getuigenis per thema algauw 1 à 2 volledige pagina's, terwijl men met korte citaten waarschijnlijk hetzelfde effect zou kunnen bereiken. We moedigen het werken met getuigenissen of citaten zeker aan aangezien dit de betrokkenheid met het thema verhoogt, maar om echt te blijven hangen zouden ze beter beperkt worden tot de essentie.

//Integratie// Er wordt geen aandacht besteedt aan de integratie van het holebithema in de gewone lessen. Wij zijn echter van mening dat dit essentieel is dat homoseksualiteit niet enkel als een apart thema behandeld wordt. Op die manier wordt de heteronorm immers nog versterkt, terwijl een degelijke relationele vorming zou moeten uitgaan van de grote diversiteit van relaties en oriëntaties.

//Achtergrondinformatie// Er is meer dan voldoende achtergrondinformatie te vinden in dit pakket. Deze informatie kan volgens ons sterk ingekort worden indien er daarnaast ook verwezen wordt naar andere bronnen en websites waar meer informatie kan gevonden worden. De achtergrondinformatie is nu ook verspreid over de handleiding en de verschillende routeplanners. Dat maakt dat de leerkracht al deze documenten moet doornemen om zichzelf voldoende te informeren over het thema. Door alle achtergrondinformatie te concentreren in één handleiding zou men de leerkracht heel wat lees- en zoekwerk kunnen besparen.

//Methodieken// De methodieken die voorgesteld worden zijn zeer algemeen en rekenen op een grote input door de leerkracht. Bij de meeste methodieken is heel wat voorbereidingswerk nodig, waardoor ze niet meteen bruikbaar zijn in de les. De methodieken zijn ook niet vernieuwend.

//Diversiteit// De diversiteit aan seksuele oriëntaties komt voldoende aan bod. Zowel mannelijke als vrouwelijke homoseksualiteit wordt besproken en ook aan biseksualiteit wordt er aandacht besteedt. Daarnaast wordt er ook rekening gehouden met de culturele samenstelling van een klas en worden er tips gegeven hoe men het holebithema kan bespreken in multiculturele groepen, waar het vaak iets gevoeliger ligt.

//Stereotypen// Er wordt heel wat aandacht besteedt aan het bewust maken en ontkrachten van stereotypen over holebi's in de methodieken. Over de beeldvorming van holebi's kunnen we weinig zeggen aangezien in heel het pakket geen enkele tekening of foto voorkomt.

//Leefwereld// Aangezien de methodieken voor een groot stuk ingevuld moeten worden door de leerkracht, kunnen ze wel makkelijk aangepast worden aan de leefwereld van de leerlingen. De verantwoordelijkheid wordt hierdoor wel volledig bij de leerkracht gelegd. Wat meer tips over de aansluiting van het thema bij de leefwereld van leerling zou welkom zijn. Het is ook duidelijk dat de map het resultaat is van een compromis tussen verschillende partners. Op Europees niveau een werkinstrument uitwerken is een hele opdracht aangezien zelfs binnen Europa de gelijke rechten en attitudes ten opzichte van holebi's sterk verschillen. Een methodiek die goed kan werken om het thema bespreekbaar te maken in landen als Italië en Oostenrijk, is vaak helemaal niet relevant meer in landen als België en Nederland waar de maatschappelijke aanvaarding van holebi's veel hoger is.

** 2.3. Evaluatie Zij & Zij, Hij & Hij: Lessuggesties bij boeken over holebi’s[[image:zijenzijhijenhij.gif align="right"]] **
//Omschrijving programma// Auteur: Ilona Plichart, Leesweb vzw Publicatiejaar: 2004 Doelgroep: kleuter-, lager en secundair onderwijs Beschikbaarheid: niet meer beschikbaar Inhoud: overzicht van boeken over holebi’s met tips om ermee te werken in de klas

Zij & Zij, Hij & Hij is een lesmap met uitgebreide lessuggesties voor leerlingen van het kleuteronderwijs, lager onderwijs en secundair onderwijs. Men vertrekt telkens vanuit een boek (of een film). De lesmap maakt gebruik van boeken waarin enkele holebi’s voorkomen. Voor elk boek is er een synopsis beschikbaar, daarnaast wordt aangeraden welke fragmenten kunnen voorgelezen worden. Over deze fragmenten zijn dan enkele vraagjes beschikbaar. Voor sommige boeken is ook een creatieve opdracht beschikbaar. Naast enkele boeken die dieper uitgewerkt zijn vermeld de bundel ook nog andere interessante boeken.

//Doelgroep// De bundel is opgedeeld in verschillende deeltjes. Eerst komt men met een voorstel voor het kleuteronderwijs, dan zijn er ook boeken voor het lager onderwijs (eerste, tweede en derde graad) en ten slotte zijn er ook voorstellen voor het secundair onderwijs (ook eerste, tweede en derde graad). Ik heb wel de indruk dat het vooral bedoeld is voor leerkrachten taal. Er wordt immers heel veel gefocust op het taalaspect en minder op het maatschappelijk aspect.

//Vormgeving// De structuur van de bundel is heel eenvoudig. Je kan als leerkracht heel eenvoudig de pagina’s zoeken die voor jou van toepassing zijn. Dan krijg je telkens de synopsis van een boek, met daarna stapsgewijs welke fragmenten je kan voorlezen of laten lezen en welke vragen je kan stellen bij deze fragmenten. Dit is in verschillende stapjes. Daarna heb je voor elke doelgroep ook nog een overzicht van andere boeken die je kan gebruiken in de klas.

Voor de eerste graad secundair onderwijs wordt er 1 boek uitvoerig besproken. Dat is het boek ‘gebr.’ Van Ted van Lieshout. En daarnaast nog de korte inhoud van 9 andere boeken. Voor de tweede en de derde graad secundair onderwijs wordt eerst het boek ‘de dagen van de bluesgrassliefde’ van Edward van de Vendel uitvoerig besproken. Daarna heeft men het ook kort over ‘kartonnen dozen’ van Tom Lanoye en krijgt de leerkracht nog de korte besprekingen van 5 andere boeken. Voor de derde graad secundair onderwijs heeft men ten slotte ook nog een uitvoerige bespreking van de film ‘Fucking amal’ van Lukas Moodysson. Bij deze bespreking komt er ook nog een kort fragmentje theorie voor, namelijk de vijf fasen van holebi-identiteit.

//Integratie// De integratie van het holebithema in de lessen schiet hier echt tekort. Het lijkt mij vooral gericht op het taalonderwijs. Het is ook vaak heel erg gericht op de taal in de boeken en minder op het maatschappelijke thema. Men zou echter fragmenten uit deze boeken of films ook op een andere manier kunnen gebruiken zodat het bvb ook toegankelijk is voor andere lessen.

//Achtergrondinformatie// Er staat al veel informatie in maar nog wat extra achtergrondinformatie zou zeker interessant kunnen zijn. Bij Tom Lanoye bijvoorbeeld komen er vaker holebi’s voor in zijn boeken. Vaak op een erg ludieke manier, misschien zou men ook fragmenten kunnen geven of tips in verband met deze andere boeken. Men kan Tom lanoye’s persoonlijke geschiedenis ook gebruiken in de klas. Hij is homoseksueel en voor velen een echt voorbeeldfiguur.

Ook bij de film van Lukas Moodysson zou men dit kunnen doen, in een andere film van hem ‘Tilsammans’ komt het holebithema eveneens voor, maar op een andere manier als in ‘fucking amal’. Er zijn heel wat fragmenten die goed te integreren zouden kunnen zijn in de lessen. Niet alleen om het thema aan te kaarten maar bijvoorbeeld ook om de tijdsgeest in een commune in de jaren ’70 te illustreren.

//Methodieken// De methodieken die aangekaart worden zijn vooral het voorlezen van fragmenten tekst en dan het stellen van vragen en het vormen van een groepsdiscussie. De methodieken zijn weinig vernieuwend. Leerlingen moeten vooral luisteren.

//Diversiteit// In de boeken die besproken worden draait het meestal rond het hoofdpersonage die tot het besef komt dat hij een andere seksuele voorkeur heeft. Dit is een jongen of een meisje. Het is echter jammer dat ze geen enkele van de boeken bespreken waarbij bvb. de ouders plots uit de kast komen en het kind daarmee leert omgaan of wanneer het een vriend is die homoseksueel is. Ook bijvoorbeeld het thema homoseksualiteit en religies komen niet aan bod.

//Stereotypen// Vele stereotypen worden in de boeken echt wel ontkracht. Doordat boeken een diepere kijk geeft op de persoonlijkheid en de gedachtes van de personages wordt stereotype-vorming tegengegaan.

//Leefwereld// Het zijn allemaal jeugdboeken of boeken die verhalen over de jeugd. Zo is het wel toepasselijk op de leefwereld van de jongeren. Al denk ik wel dat je voor de derde graad gerust ook een boek voor volwassenen kan bespreken, aangezien zij zich graag gaan identificeren met volwassen en zich ook een beetje te oud gaan voelen voor jeugdboeken. Er zijn verschillende boeken, dus elk kan zijn gading wel vinden.

**2.4. Evaluatie Sam & Lisa: Handleiding[[image:sam&lisa.jpg width="181" height="261" align="right"]]**
//Omschrijving programma// Auteur: De Holebifabriek Publicatiejaar: 2002 Doelgroep: secundair onderwijs Beschikbaarheid: niet meer beschikbaar Inhoud: handleiding bij video Sam & Lisa, lessuggesties bij video, overzicht vakoverschrijdende eindtermen, achtergrondinformatie holebithema

Dit is een lespakket die gemaakt is voor het secundair onderwijs omdat er verwacht wordt van de leerlingen/jongeren dat ze kunnen omgaan met vriendschap, verliefdheid, seksuele identiteit, seksuele gevoelens, respect tonen voor zichzelf en voor anderen ...Het is gemaakt door De Holebifabriek vzw opdat de leerlingen voluit de kans krijgen om hun gevoelens en standpunten m.b.t. holebi's te verwoorden. Hierbij moet de school het signaal geven dat holebiseksualiteit bespreekbaar is.

Voor een leerkracht is dit niet makkelijk om met deze onderwerpen op de proppen te komen, hoe begin je daaraan? Met de Holebi-jongerenvideo 'Sam & Lisa' probeert men een antwoord te geven op deze vraag.

Deze video probeert een genuanceerd beeld te geven van deze thematiek door het in beeld brengen van een waar verhaal. Naast deze video zijn er ook nog tal van activiteiten uitgewerkt dat toelaat om het thema verder uit te diepen.

//Doelgroep// Het pakket is bedoeld voor leerkrachten uit het secundair onderwijs, en vooral voor leraars tweede en derde graad. Er staan heel wat tips bij voor de leerkracht. Op het einde van de handleiding staat er een oplijsting van vakoverschrijdende eindtermen voor eerste, tweede en derde graad. Maar in de inleiding staat er dat dit lespakket voorzien is voor tweede en derde graad. Aan de activiteiten zelf echter staat er niet bij geschreven voor welke graad dit nu is. Dus we kunnen het er niet uit opmaken, maar we kunnen dan wel zelf selecteren wat wij het beste vinden.

//Vormgeving// Dit is een handige handleiding voor leerkrachten. In deze handleiding staan er pakketten beschreven voor drie lessen. Per lespakket worden de lesdoelen beschreven. Zo kan de leerkracht zien wat er van de leerlingen verwacht moet worden. Deze lesdoelen zijn coherent met de vakoverschrijdende eindtermen.

Les 1 is een videoreportage waarbij er reacties van de leerlingen worden uitgelokt en waarbij er ook klasgesprekken kunnen plaatsvinden. Ook moeten de leerlingen hier al bij zeggen hoe ze er over denken als ze een uitspraken en een foto te zien krijgen. Voor de leerkracht staat er in stappen uitgelegd wat er van hen verwacht wordt. We vragen ons af op de leerlingen voluit hun mening zullen durven zeggen en hiervoor gaan durven uitkomen in de klas.

Les 2 bestaat uit een openingsgesprek, een woordenlijst die de leerlingen moeten verklaren, een holebireportage die ze moeten bekijken. Na deze reportage kunnen ze hun woorden verder uit klaren of verbeteren. Daarna wordt er een klasgesprek georganiseerd i.v.m. de woorden. Die woordenlijst is echter niet altijd even goed en voor de derde graad misschien wat te kinderachtig. De meeste woorden zullen ook bekend zijn voor de leerlingen en hebben niet veel te maken met beschrijving van hierboven.

Les 3 bestaat uit vooroordelen en stereotypen, opnieuw een klasgesprek, maar nu op basis van een aantal stellingen.

//Integratie// Ook in dit lessenpakket wordt er geen aandacht besteed aan integratie van het holebithema in de gewone lessen. Dit is een handleiding die voorzien is om drie lessen te geven omtrent het holebithema maar niet verder in gaat in integratie in andere lessen.

//Achtergrondinformatie// In dit pakket is er achtergrondinformatie te vinden voor de leerkrachten. Maar deze achtergrondinformatie staat enkel op het einde van de handleiding. Wel is er bij elke activiteit informatie over hoe de opdracht te organiseren en wat meer uitleg erbij. Ook staat er bij elke les de lesdoelen beschreven zodat de leerkracht wat hij/zij moet bereiken in een les. Bij de woordenlijst bijvoorbeeld staat er telkens een verklaring bij zodat de leerkracht het ook niet meer moet opzoeken. Maar bij de meeste handboeken is er altijd wel een handleiding voor de leerkracht, zo ook hier.

//Methodieken// Er zijn verschillende methodieken in dit lespakket. Het staat allemaal heel goed uitgelegd dus de leerkracht weet wat hij/zij dan moet doen. Er staan ook didactische tips bij. En bij sommige activiteiten staan er zelfs richtvragen bij voor de leerkracht.

//Diversiteit// Ook in dit lessenpakket wordt er aandacht besteed aan zowel de mannelijke als vrouwelijke oriëntatie van homoseksualiteit. Biseksualiteit wordt maar even vermeld maar dit wordt niet verder uitgediept.

//Stereotypen// In dit lessenpakket wordt er heel wat aandacht besteedt aan stereotypen en vooroordelen. In de eerste les wordt er nagegaan hoe jongeren/leerlingen kijken naar zo'n uitspraak en sommige uitspraken leunen aan bij vooroordelen over holebi's. Daarnaast is er ook een hele les gewijd aan stereotypering en vooroordelen waarbij er stellingen worden aangekaart. De bedoeling hiervan is dat de leerlingen hun mening kunnen geven over deze vooroordelen, maar dat ze deze ook doorprikken en kritisch analyseren. Daarnaast krijgen ze objectieve achtergrondinformatie.

//Leefwereld// Wordt er bij deze map stilgestaan bij de leefwereld van de leerlingen? Wat is de leefwereld van de leerlingen. Bij elke klas is dit uiteraard anders.

Dit is een lespakket die volledig uitgewerkt is, maar ik denk dat de leerkracht hier wel de vrijheid kan hebben om eens een stukje te schrappen, of misschien zelf iets anders bij te nemen. Dit hangt ook vaak af van de leerkracht.

Nu de vraag of deze handleiding bij de leefwereld van de leerlingen hoort? Het hoort uiteraard wat bij de leefwereld omdat dit onderwerp wel leeft bij een aantal leerlingen. Vooral bij de leerlingen die nog zoeken welke geaardheid ze hebben.

** 2.5. Evaluatie Holebi's in beweging: Praten over homoseksualiteit in onderwijs en vormingswerk[[image:holebi's_in_beweging.jpg align="right"]] **
//Omschrijving programma// Auteur: Frank Cockx en Pedro Tytgat Publicatiejaar: 2000 Doelgroep: leerkrachten en jeugdwerk Beschikbaarheid: niet meer beschikbaar Inhoud: thema bespreekbaar maken adhv stellingenspel

Holebi’s in beweging is een vormingsprogramma van Driekant (een Leuvense holebi-vereniging) in samenwerking met het Centrum voor Sociale pedagogiek van de K.U.Leuven, de Federatie Werkgroepen Homoseksualiteit met de steun van de ministers voor Gelijkekansenbeleid.

Het is een interactieve activiteit rond een zevental stellingen voor minsten tien deelnemers. Bij deze activiteit worden de deelnemers uitgenodigd om mee van gedachten te wisselen over homoseksualiteit in onze huidige samenleving. Daarnaast bevat het begeleidende boek heel wat informatie over homoseksualiteit. De activiteit duurt ongeveer anderhalf uur.

De stellingen opgenomen in dit boek zijn:

Stelling 1: "Het stoort mij wanneer homo's willen opvallen". Stelling 2: "Homoseksualiteit is in de mode." Stelling 3: "Holebi's kunnen een bedreiging zijn voor de samenleving." Stelling 4: "Homoseksualiteit is tegen de natuur." Stelling 5: "Biseksuelen zijn twijfelaars." Stelling 6: "Ik zou het er moeilijk mee hebben als mijn (klein)kind homoseksueel is." Stelling 7: "Je privé-leven en seksuele voorkeur gaat niemand aan."

//Doelgroep// Dit pakket werd in eerste instantie ontwikkeld voor het sociaal-cultureel vormingswerk voor verenigingen. De auteurs van het boek geven evenwel aan dat het ook kan gebruikt worden in andere leercontexten. Dit pakket kiest ervoor om net niet te veel in de richting van één educatieve sector uit te gaan. De begeleider dient de noden en behoeften van de doelgroep te kennen en dus de educatieve activiteiten af te stemmen aan die behoeften (Cockx & Tytgat, 2000:14).

//Vormgeving// De lay-out van dit boekje is niet bijzonder. Het is dan ook de bedoeling van de auteurs om vooral informatie aan te reiken die de begeleider zelf nog in een afgewerkte activiteit moet gieten. De auteurs geven een aantal concrete tips om het educatieve pakket vorm te geven, met de openheid om dit te doen op je eigen manier. Één van die tips is om de activiteit te ondersteunen met transparanten. Deze transparanten zijn opgenomen in het boekje. Het gaat om een transparant met enkele belangrijke termen (homo, lesbienne, coming-out, ...) Er worden transparanten voorzien met de zeven stellingen. En er zijn transparanten opgenomen met de stellingen, aangevuld door de bijhorende argumenten.

//Integratie// Er wordt geen aandacht besteedt aan de integratie van het holebithema in de gewone lessen.

//Achtergrondinformatie// Van vormingswerkers, leerkrachten, ouders, opvoeders wordt verwacht dat zij gefundeerd over het onderwerp van homoseksualiteit kunnen praten. Dit boekje is dan ook bedoeld voor al deze mensen zodat ze voldoende achtergrondinformatie hebben om met kennis van zaken in te gaan op een aantal kritieken, vooroordelen of meningen(Cockx & Tytgat, 2000:7). In dit boekje stelt men als werkvorm ‘het stellingenspel’ voor, waarbij de deelnemers een standpunt moeten innemen tegenover een uitspraak. Bij elk van deze stellingen staat er achtergrondinformatie zodat de begeleider de inhoud van de gesprekken kan bewaken. De auteurs benadrukken dat de aangereikte informatie in dit boekje niet dient om de deelnemers plat te walsen. De werkvorm impliceert dat de informatie in eerste instantie vanuit de deelnemers zelf moet komen. De achtergrondinformatie kan als de begeleider gebruikt worden als ‘kapstok’ om het gesprek samen te vatten of als andere mening die je in het gesprek kunt inbrengen. De auteurs hebben bovendien een literatuurlijst samengesteld waaruit je nog meer achtergrondinformatie kunt halen. Er zijn ook een aantal nuttige adressen geformuleerd waar je terecht kunt voor meer informatie.

//Methodieken// De methodiek van het stellingenspel is zeker haalbaar in een klassituatie. Dit boekje stelt bovendien een aantal varianten voor (ruimtelelijke variant, kleurenvariant, ...) zodat je de methodiek kan aanpassen aan organisatorische of karakteristieke kenmerken van de klasgroep.

//Diversiteit// In dit boekje komt homoseksualiteit in zijn verschillende vormen aan bod (homo, lesbienne en biseksueel). Als tip wordt meegegeven dat het belangrijk is om even stil te staan bij een aantal veelgebruikte termen omdat het belangrijk is dat de deelnemers allemaal hetzelfde verstaan onder een bepaalde term. Het boekje maakt consequent gebruik van de term holebi’s omdat deze term de gemeenschappelijke lading van homoseksualiteit dekt. Hetero’s spreken vaak ontwijkend over homoseksualiteit. Mannelijke homoseksuelen praten vaak enkel over homo’s en vrouwelijke homoseksuelen hebben het voornamelijk over lesbiennes en daarbij komt dan nog dat biseksuelen vaak vergeten worden (Cockx & Tytgat, 2000:21). De keuze van de term holebi’s vloeit dan ook voort uit deze bekommernissen. Bij één van de stellingen “biseksuelen zijn twijfelaars” wordt dieper ingegaan op de vraag wanneer iemand nu als homo, bi of hetero bestempeld kan worden.

//Stereotypen// De algemene doelstelling van dit pakket is om ‘de deelnemers te laten praten over homoseksualiteit en holebi’s’. Het gesprek dient dus vanuit de deelnemers zelf te komen. Als begeleider van het gesprek, moet jij wel toezien op een goed verloop (inclusief de deelnemers wijzen op foutieve of clichématige argumenten). De auteurs geven hier enkele tips voor. Een tip die kan gebruikt worden om een te clichématig gesprek te vermijden, luidt als volgt (Cockx & Tytgatt, 2000:26): “Vermijd een te lang of te veel praten over holebi’s als een aparte of afzonderlijke categorie (bijvoorbeeld: ‘zij’ zeggen…, de ‘holebi’s’ vinden…, in dit boekje staat dat holebi’s… enzovoort) De kern van het gesprek bestaat er immers uit het aanbrengen van argumenten en meningen. Het komt er in hoofdzaak op aan om die uit te klaren en te bevragen zodat mensen daar rond wat van elkaar en van de begeleidster kunnen opsteken.” Bovendien, zo stellen de auteurs, moet je als begeleider proberen de redeneerwijze van de deelnemers te achterhalen en te letten op inconsequenties of verborgen en onuitgesproken houdingen (bv homofobie). De begeleider moet de deelnemers daar op wijzen. Daarom is de bijkomende achtergrondinformatie die dit boekje geeft ook zo interessant. Je kan een (tegen-)argument of element inbrengen in de discussie.

//Leefwereld// Dit pakket kiest resoluut voor een aanpak van het educatieve programma volgens een ‘communicatorcultuur’. Volgens deze cultuur leren mensen doorheen de dialoog met elkaar. Vanzelfsprekend zullen de deelnemers van een bepaalde groep vanuit de eigen leefwereld argumenten en elementen inbrengen. De auteurs moedigen de begeleider aan om dit ook te stimuleren. Dit boekje stelt dat de meningen van de deelnemers tellen. Het doet er zelfs niet zozeer toe of deze meningen juist zijn of volledig: het feit dat mensen hun mening formuleren, is van belang (Cockx & Tytgatt, 2000:17). De begeleider faciliteert het gesprek. Uiteraard beschikt de begeleider over de inhoud van het boek en is dus een beetje ‘expert’ op dat moment. De informatie kan de begeleider gebruikten wanneer de argumentatie van een aantal mensen onvolledig of incorrect blijkt te zijn. De auteurs raden de begeleider aan dit enkel te doen nadat alle deelnemers uitgepraat zijn. Ze gaan ervan uit dat er al heel wat informatie in een groep zit. Vanuit de openheid van deze methodiek, is het erg waarschijnlijk dat het uiteindelijke stellingenspel zal aansluiten bij de leefwereld van de doelgroep.

** 2.6. Evaluatie Receptenboek: Homoseksualiteit in het onderwijs[[image:receptenboek.jpg align="right"]] **
//Omschrijving programma// Auteur: COC Nederland Publicatiejaar: 2005 Doelgroep: secundair onderwijs Beschikbaarheid: te bestellingen via website COC Nederland ( [] ) Inhoud: screening holebivriendelijkheid vd school, tips voor leerkrachten, leerlingenbegeleiders en directie, methodieken

// Evaluatie // De __positieve punten__: - De map handelt over het hele schoolbeleid. Er kunnen dus dingen op microniveau aangepakt worden. - Hoofdstuk 3 is opgebouwd voor zowel docenten, vertrouwenspersonen en leerlingenbegeleiders. - De verschillende iconen worden duidelijk uitgelegd. - Er zijn veel tips uitgewerkt. - De map neemt alles goed aan. Stap voor stap. Eerst begint men vanuit diversiteit alles te benaderen, dan vanuit de huidskleur, sekse en dan pas gaat men beginnen praten over het thema holibi. - Er zit ook een vragenlijst voor de leerkrachten erbij. Op die manier kan de leerkracht bij zichzelf testen hoe hij of zij tegenover het onderwerp holibi staat. - Er zitten ook verschillende thema’s in de map verwerkt zoals religie en homoseksualitiet. - Er worden 9 verschillende werkvormen gebruikt. Er staat ook in hoe de leerkracht deze kan gebruiken in de les. Bovendien kan dit gekaderd worden in meerdere vakken. - Via de inhoudstafel kan alles gevonden worden. - Aan de kernwoorden in de kantlijn (in de groene kleur) kan de leerkracht zien over welk onderwerp het gaat. - De icoontjes laten aan de leerkracht duidelijk zien wat de bedoeling is. - De map pakt het onderwerp breed aan: Waarom zijn leerlingen vijandig tegenover holibi’s? Ook het proces van discriminatie wordt besproken. - Er worden ook tips gegeven voor een school waarin er veel multiculturaliteit is. - Het wordt bekeken in diverse vakken: Aardrijkskunde, Geschiedenis, Nederlands en Godsdienst. - Het voordeel voor het rollenspel is dat je niet veel materiaal nodig hebt. Het wordt ook duidelijk uitgelegd wat je nodig hebt en hoe dit moet begeleid worden. Het is op niveau van de leerlingen. - Bij het stellingenspel staat duidelijk aangeduid hoe lang de activiteit duurt. - Er wordt ook rekening gehouden met valkuilen in het receptenboek. - Video: Maar waar is de DVD te verkrijgen? - Er was een goede lay out. Maar wat is de sectie voor leerlingen en wat is voor leerkrachten? Er is geen duidelijk onderscheid. - Het receptenboek, maakt een duidelijke werkinstrument voor de leerkracht: het doel van het spel, doelgroep, methode en uitvoering (de introductie, instructie voor het spel, spelleiding en nabespreking). - Een nabespreking is er ook bij bij iedere werkvorm. Dit is heel positief. Het is belangrijk om na zo’n activiteit te kunnen terugkoppelen. Is bijvoorbeeld de visie van de leerlingen veranderd? - Dankzij de valkuilen kan de leerkracht inschatten of de werkvorm geschikt is voor een bepaalde klas ja of neen. Bijvoorbeeld als het een klas is die totaal niet serieus kan zijn, dan zou een bepaalde werkvorm in een klas niet kunnen aanslaan. - Er komt in het receptenboek biseksualiteit aan bod. Ook is er een blader-en plukboek en bovendien is dit ook te downloaden via het internet ([|www.gay-and-] [|school.nl]). Het behandelt ook het thema homo- en biseksueel onderwijspersoneel. Iets wat ook heel belangrijk is. Een goed schoolbeleid houdt ook rekening met het personeel. - Bovendien staat er ook uitleg over een mogelijke gedragscode in een school. Voorbereid zijn op vragen. Ben jij gay of lesbisch? Voor leerkracht is dit goed om te weten dat deze vragen kunnen komen. - Er staat een kant en klare enquête om te testen hoe homovriendelijk een school is. - Bronvermelding kan eventueel gebruikt worden. - Er staat ook extra lesmateriaal in. - Er staat ook in hoe er een onderzoek kan gedaan worden naar seksualiteit binnen de school.

De __negatieve punten__: - Bij het stellingenspel staan er geen voorbeelden. - Bij werkvorm 7 worden er ik-vragen gesteld zoals: Hoe voelt het om homo te zijn? Het zou beter zijn om vragen te stellen: Hoe denk je dat het voelt om homo te zijn? - De titel: receptenboek is niet echt aantrekkelijk. - De map is eigenlijk te dik. Gaat een leerkracht dit allemaal lezen? - Er was beter een werkbundel apart al kant en klaar voor de leerlingen gemaakt. - Werkvorm 9 maakt gebruik van een krantenartikel. Er staan geen voorbeelden in van een krantenartikel. Er mocht op zijn minst een voorbeeld ingezeten hebben. Bovendien dateert de map van 2005. Zijn deze onderwerpen dan ook al wat verouderd. De leerkracht zou beter moderator (in de map wordt gevraagd om slechts waar nodig bij te sturen). Dit kan eventueel, maar enkel in rustige/brave klassen.

**2.7. Evaluatie filmpjes, geluidsfragmenten en websites**
__"Help! Een homo in de klas"__: In de documentaire worden enkele voorlichters van het COC (overkoepelde holebivereniging in Nederland) een jaar lang gevolgd en zien we hoe de huidige generatie middelbare scholieren denkt over homoseksualiteit. Het filmpje hieronder is een korte samenvatting van de uitzending. De volledige uitzending vindt u hier: []

media type="youtube" key="wN1jRp36kcI" height="314" width="504" align="center"

De Britse film __"FIT"__ is gebaseerd op homofoob pestgedrag op de secundaire school. Het brengt het verhaal van zes tieners die op zoek gaan naar hun seksueel zelfbeeld. Hieronder ziet u alvast de trailer.

media type="youtube" key="pbGHICpSmkc" height="314" width="504" align="center"

Uitzending __Koppen__ uit 2009: Laat zien hoe jongeren denken over homoseksualiteit.

media type="youtube" key="CX_OrNV-3vw" height="349" width="425" align="center"

De Amerikaanse film __"The kids are allright"__ van Lisa Cholodenko over een gezin met twee moeders en twee kinderen. Wanneer de kinderen op zoek gaan naar hun 'donorvader' wordt het gezinsleven op zijn kop gezet. Hieronder ziet u de trailer.

media type="youtube" key="bdDSqgZ87fM" height="313" width="504" align="center"

__"Noordzee, Texas"__ van Bavo Defurne brengt het ontroerende verhaal van een jongen die niet verliefd wordt op zijn buurmeisje maar op zijn buurjongen. Geen verhaal over homoseksualiteit op zich, wel over de kracht van liefde. Hieronder ziet u de trailer.

media type="youtube" key="NijFwKLxP4s" height="314" width="504" align="center"

Op de site van __Wel Jong Niet Hetero__ kunnen jongeren een aantal geluidsfragmenten terugvinden met getuigenissen van holebi-jongeren.

Enkele voorbeelden zijn getuigenissen op de volgende vragen:

Hoe heb je ontdekt dat je lesbisch bent? media type="file" key="3848_ontdekken - sueann.asx" width="64" height="61"

Hoe heb je je vriend thuis voorgesteld? media type="file" key="Voorstellen lief - kennethkevin.asx" width="62" height="59"

Hoe herinner je de eerste keer vrijen met een jongen? media type="file" key="Eerste keer - kennethkevin.asx" width="65" height="56"

Hoe reageren de mensen op de school op het feit dat je lesbisch bent? media type="file" key="Reactie school - sueann.asx" width="58" height="60"