groep092012-+Het+draaiboek+dat+start+met+de+FITTE+SCHOOLWEEK

=__**2. Scenario voor implementatie project "gezonde voeding op school"**__=

Op het CPJM is het **gezondheidsbeleid**, en dus ook een beleid rond dranken en tussendoortjes op school, gebaseerd op **3 pijlers**:

I**. EDUCATIE** Omdat mensen zichzelf vaak overschatten denken ze dat ze niet zo slecht bezig zijn en daarom is bewustmaking is van groot belang. Daarom zullen de leerlingen tijdens de Fitte Schoolweek enkele gezondheidstesten (1) kunnen afleggen. Maar er zal ook aan de kennis moet gewerkt worden: in verschillende vakken zal dieper ingegaan worden op gezonde voeding en gezond bewegen Iedereen wordt geïnformeerd en gemotiveerd om voor gezonde dranken en tussendoortjes te kiezen. De brochure 'kieskeurig' die voorziet in concrete richtlijnen om een goed dranken- en tussendoortjesbeleid op school op te stellen, wordt ter beschikking gesteld. Als er eten en drinken op school te verkrijgen is, moet dat aanbod evenwichtig en gevarieerd zijn én het moet toegankelijk zijn voor iedereen. Als je bijvoorbeeld dorst hebt en water wil drinken moet dat kunnen. Waarom kan je wel snoep kopen op school en geen appel of een gezonde snack ? Dus wie gezond wil eten of drinken, moet daartoe ook de kans krijgen. Afspraken met de directie rond het voedingsaanbod, de infrastructuur, de prijzen en de openingsuren zijn nodig voor een succesvol beleid.
 * II. AANBOD: **
 * III. REGLEMENTERING: **

(1) Enerzijds testen of je voldoende fruit eet, voldoende drinkt enz. Anderzijds ook een test om je persoonlijke voedingsdriehoek op te stellen en om een persoonlijk advies te krijgen over hetgeen nog op jouw bord ontbreekt en/of je voldoende beweegt.


 * 2.1. De kick-off wordt gegeven tijdens de FITTE SCHOOLWEEK**. Tijdens deze week komt de **sensibilisering** op gang wat concreet volgende activiteiten behelst :
 * 1) Oproep tot medewerking aan het project 'gezonde voeding op school' dat de school als vakoverschrijdend thema wil aanpakken tijdens het schooljaar 2012-2013, hierbij wordt algemene **informatie** gegeven m.b.t. het **belang van gezonde voeding**, de **rol** die de **school** vandaag hierin speelt en welke **doelstellingen** zij nastreeft voor de toekomst
 * 2) Een **brief** meegeven aan alle leerlingen om de **ouders** correct te informeren over het project en geplande aanpak, de ouders krijgen daarbij de kans om een aantal statements te becommentariëren en/of te valideren (zie verder stellingen debat).
 * 3) De leerlingen kunnen een **gezondheidsproef** afleggen. Wij stellen voor dat de 1ste en 2de graad via http://www.gezondheidstest.be/ de 4 testen zuiveltest, fruittest, groentetest en vochttest afleggen en de 3de graad de vezeltest en de vettest. We stellen voor dat de leerlingen de outcome van die testen in een kort rapport neerschrijven voor de les Nederlands. Er kan gewerkt worden aan een synthese per klas die achteraf door de contextwerkgroep en leerlingenraad mee in de beginsituatie van het project wordt opgenomen.
 * 4) Er wordt een **debat** georganiseerd om de focus van SCHOOLSNAKKER te bepalen. De school nodigt daarbij minstens 2 externe begeleiders uit om deze activiteit in zo goed mogelijke banen te leiden. De externe jury zal mee het proces en product van het debat beoordelen, ze brengt de stellingen naar voor voor het debat enz. Voor een maximale betrokkenheid van de leerlingen zou men een meer dan gezonde inbreng (wie het best heeft meegewerkt) kunnen belonen met een geschenkbon (een gezonde voedingsbon). Stellingen die hierbij gebruikt kunnen worden zijn : het verkopen van snoep en ongezonde snacks of koekjes moet verboden worden op school ; er moet op school altijd gratis drinkwater voor leerlingen en leerkrachten aangeboden worden ;de snoep, snacks en chips in de winkel moeten vervangen worden door vers fruit of fruitdrinks ; leerlingen moeten participeren aan het gezondheidsbeleid op de school : ze formuleren zelf ideeën en bepalen mee het beleid. Een dergelijk debat levert niet alleen de actiepunten op die de leerlingen belangrijk vinden, het is voor hen een leerrijke ervaring waarbij vaardigheden zoals communicatief vermogen, kritisch denken en engagement worden aangesproken. De outcome van het debat zal in grote mate de richting bepalen van het Schoolsnakker project.
 * 5) De school nodigt een **spreker** uit om het belang van een goed voedingspatroon in de verf te zetten (hoorsessies eventueel per graad opzetten). Hier kunnen enkele vakleerkrachten dan terug op inpikken tijdens de lessen.


 * 2.2. Voor de de gezondheidseducatie binnen de klascontext** stellen we het volgende voor :

- Voor **1ste graad** wordt vooral gewerkt rond de **actieve voedingsdriehoek** in meerdere vakken zoals natuurwetenschappen, Nederlands/Frans/Engels, geschiedenis en eventueel lichamelijke opvoeding. Afhankelijk van de richting kunnen ook nog latijn en wetenschappelijk werk geïntegreerd worden. De leerlingen krijgen (vooraf) de opdracht te noteren wat ze allemaal eten gedurende 1 volledige dag en zullen deze gegevens linken aan de voedingsdriehoek tijdens de lessen. Er kan geopteerd worden om te werken met een collage waarbij de leerlingen de groepen binnen de driehoek opbouwen. De leerlingen vergelijken wat ze zelf aten met de aanbevolen hoeveelheid voor hun leeftijdscategorie en deze resultaten worden in de klas besproken. De eerste benadering start in de lessen natuurwetenschappen. Voor extra lesmateriaal kan de leerkracht terecht op diverse websites (www.fitteschool.be, www.gezondopschool.be, www.calcimus.be enz.). Tijdens de lessen nederlands kan dieper worden ingegaan op wat gezondheid is, een nieuwe woordenbank aanleggen voor begrippen zoals vleesvervangers, de restgroep enz. De leerkrachten Frans en Engels kunnen hierbij aansluiten door de leerlingen een presentatie te laten doen n.a.v. hun bevindingen bij het gebruik van de actieve voedingsdriehoek. Er kunnen ook artikels gelezen worden die met het thema verband houden om die verder te analyseren en te bespreken. Belangrijk bij deze vakoverschrijdende aanpak zal de voorbereiding zijn en het precies afstemmen van het programma en te gebruiken materialen tussen de leerkrachten. De evaluatie van deze activiteiten dient ook ingepland te worden. De graadcoördinatoren kunnen hier een sleutelrol vervullen.

- Voor **2de graad** wordt het thema gezonde voeding nog breder geïntegreerd in de diverse vakken biologie, alle talenvakken, geschiedenis en eventueel nog andere vakken i.f.v. de richting. Om dieper te kunnen ingaan op voedingsstoffen in voedingsmiddelen is de **Schijf van vijf** een goede tool. Voor de 5 vakken '**voedingsmiddelen**' wordt telkens de link gelegd met de **voedingsstoffen**. De producten die in de afbeelding zijn weergegeven, staan symbool voor de groepen vergelijkbare producten. Belangrijkere groepen worden met een groter vak afgebeeld. Door gevarieerd te kiezen uit alle 5 vakken wordt de basis gelegd voor een gezond dagmenu. De tool die terug te vinden is op www.voedingscentrum.nl bevat ook een test waarbij je ingenomen hoeveelheden kan vergelijken met gemiddeld aanbevolen hoeveelheden per dag i.f.v. de leeftijd van de jongere. Tijdens de lessen __biologie__ kunnen de leerlingen de structuur van voeding ontdekken en wordt dus dieper ingegaan op de belangrijkste **voedingsstoffen** (eiwitten, koolhydraten, vetten, vitamines, mineralen, voedingsvezels en water ) en hun functionaliteit ( vnl. brandstoffen en bouwstoffen). De leerlingen kunnen tijdens de lessen __Nederlands__ een begrippenlijst opbouwen waarbij diverse media kunnen ingezet worden materiaal van de biologieles, artikels, filmfragmenten enz. ).Moeilijke termen zoals lactose-intolerantie, diabetes, gluten, voedselallergie, cholesterol, stress enz. komen aan bod. Andere __taalvak__leerkrachten kunnen de leerlingen aanzetten telkens één product uit de 5 categorieën te kiezen, in kleine groepjes te bespreken en voor te stellen aan de rest van de klas. Op die manier leren de leerlingen ook wegwijs te geraken uit de informatie die op de verpakking van een product te lezen staat. Een __geschiedkundige en meer culturele benadering__ zou erin kunnen bestaan voor België na te gaan hoe 'een gezonde levensstijl' geëvolueerd is over de voorbije decennia/eeuwen. Dit zou bijvoorbeeld kunnen gebeuren a.d.h.v. een vergelijking van kunstwerken die met het thema verband houden.

Om het leren leren te bevorderen kan de vakleerkracht de leerlingen aanmoedigen zelf een vragenlijst op te maken m.b.t. de onderwerpen die aan bod kwamen in plaats van een klassieke toetsing te voorzien.

- De **3de graad** organiseert **brainstormsessies** over 'hoe voeding op school nog gezonder maken'. In kleine groepjes denken de leerlingen zelf na over hoe ze de school gezonder kunnen maken. Dit moeten projecten zijn waar ze zelf achter staan en zouden willen uitvoeren. Na een brainstormsessie wordt er een klasgesprek gevoerd over de ideeën en worden de beste ideeën verzameld en voorgesteld aan de contextwerkgroep 'gezonde voeding' en leerlingenraad. Op Smartschool leggen zij het voedingslexicon aan met ondersteuning van de leerkrachten nederlands. Het uitvoeren van een **voedingsanamnese (*)** behoort ook tot de mogelijkheden. In functie van de studierichting kunnen andere accenten gelegd worden, de bedoeling is dat de leerlingen ook van elkaar kunnen leren :
 * in de richting economie : eerlijke voedselprijzen, duurzaam produceren, consumeren wat ?, landbouw en de rol van Europa, simulatiespel winkeluitbating met gezonde snacks en dranken ...
 * in de richting wetenschappen : de voedingswaarde van een product bepalen, bepalen van suikergehalte in frisdranken en waarom BIO ?
 * in de richting klassieke talen : organiseren van voordracht (voor andere leerlingen) m.b.t. verschillende eetculturen

(*) Met het uitvoeren van een voedingsanamnese bedoelen we dat de leerlingen iemand uit de klas gaan interviewen over zijn of haar voedingspatroon. Een voedingsanamnese is een analyse van wat iemand dagelijks eet. Meestal gaat zo'n anamnese over een periode van 48 uur. Na een dergelijke analyse kan een diëtist een voedingsadvies opstellen. Hoe zo'n voedingsadvies eruit ziet, hangt voor een deel af van de vraag van de persoon in kwestie. De vraag kan te maken hebben met gezonder eten, minder eten of bepaalde voedingsstoffen vermijden of juist extra innemen in verband met een ziekte Voor deze activiteit kan best beroep gedaan worden op een professionele diëtiste.


 * 2.3.Proces- en product evaluate**

Het bereiken van de doelstellingen i.v.m. gezonde voeding op school zal in grote mate bepaald worden door de medewerking van leerlingen en leerkrachten. De vooruitgang van het interventieprogramma staat of valt met hun engagement. Het kan daarom nuttig zijn regelmatig de temperatuur te voelen en zowel leerlingen als leerkrachten feedback te laten geven na iedere stap in het traject. Zo kan er formeel en informeel gepeild worden naar hun ervaringen bij deelname aan het debat. Aan het eind van de hoorsessie van de spreker zorgt men eveneens voor een evaluatie-vragenlijst. De contextwerkgroep en de leerlingenraad zullen de zwakke en sterke kanten op het spoor komen naarmate het project vordert. Als bijsturing noodzakelijk is kunnen zij onmiddellijk ingrijpen. Nadat het eerste thema van Schoolsnakker gerealiseerd is, idealiter aan het eind van volgend schooljaar, stellen we voor dat de schooldirectie een aangepaste leerlingenenquête voert, om na te gaan of de leerlingen positief staan t.o.v. gemaakte vorderingen qua aanbod gezond 'eten en drinken' en t.o.v. de werking van het project binnen de school.

Op schoolniveau stelt het VIGEZ tools ter beschikking die het CPJM zou kunnen gebruiken om haar werkplan en beleid te evalueren. []

Ga naar:
 * 1) ====**Introductie van het SCHOOLSNAKKER project**====
 * 2) ====**Het draaiboek dat start met de FITTE SCHOOLWEEK**====
 * 3) ====**Beleidsondersteunende gezondheidseducatie**====
 * 4) ===Vakoverschrijdende thema's in SO===

of keer terug naar de hoofdpagina