groep122012-implementatie-klasniveau-werkvormen

=WERKVORMEN OP KLASNIVEAU=

=Fase 1: Kennismaking=

In deze fase zullen de leerlingen elkaars naam leren kennen en zullen we werken aan het vertrouwen van de leerlingen onderling en het communicatief vermogen. Concreet bieden wij de volgende oefeningen aan:
 * 1) **Naam-spel**: alle leerlingen staan in een kring, 1 leerling staat in het midden van de kring met een bal in de handen. Wanneer de leerling in het midden de bal in de lucht gooit, roept hij tezelfdertijd de naam van een klasgenoot. Deze moet dan de bal vangen voor deze de grond raakt. Het spel gaat door tot alle leerlingen aan de beurt zijn gekomen. (Varianten hierop zijn mogelijk: bijvoorbeeld tussen 2 vuren, dood of leven,...)
 * 2) **Speed date**: de leerlingen zitten per 2 voor elkaar en krijgen 2 minuten de tijd om elkaar beter te leren kennen. Wanneer de 2 minuten om zijn, schuift de ene persoon door naar de volgende persoon aan de tafel. Hierdoor hebben alle leerlingen een speed-date met elkaar. Informatie die ze moeten achterhalen:
 * Naam
 * Leeftijd
 * Broers en/of zussen
 * Hobby's
 * Voorgaande studierichting
 * ...
 * 1) **Vertrouwen**: 1 leerling staat op een tafel met de rug naar de medeleerlingen en de ogen gesloten. De medeleerlingen staan voor de tafel, 2 aan 2. De leerling op de tafel moet zich laten vallen en vertrouwen op zijn klasgenoten dat deze hem zullen opvangen.

=Fase 2: Zelfbeeld=

Met deze oefening beogen we de doelstellingen met betrekking tot het communicatief vermogen, empathie, respect en zelfbeeld te verwezenlijken. Hierdoor willen we dat de leerlingen zich goed voelen binnen een bepaalde groep en hun mening durven uiten. Het einddoel is om een positief zelfbeeld te creëren bij alle leerlingen. Bij alle opdrachten kan de leerkracht inpikken op de antwoorden van de leerlingen en zo een klasgesprek opstarten. Hierbij kan nagegaan worden waarom de leerling een bepaalde positieve of negatieve eigenschap aanhaalt.
 * 1) **Complimenten geven aan elkaar**: de leerlingen staan 2 aan 2 voor elkaar en moeten elkaar complimenten geven. De bedoeling hiervan is dat de leerlingen zowel leren complimenten geven als complimenten leren aanvaarden. Hierbij is het belangrijk dat er toegezien wordt op een positief klasklimaat waarbij respect tussen de leerlingen centraal staat.
 * 2) **Kritiek geven op jezelf**: de leerlingen zitten in een kring en moeten om beurten een negatieve eigenschap geven van zichzelf.
 * 3) **Complimenten geven aan jezelf**: de leerlingen zitten in een kring en moeten om beurten een positieve eigenschap geven van zichzelf.

=Fase 3: Zelfredzaamheid=

Volgende opdrachten leggen de nadruk op het leren formuleren van een eigen mening waarbij de doelstellingen communicatief vermogen, een open en constructieve houding en samenwerking nagestreefd worden.
 * 1) **Stellingenspel**: de leerkracht zorgt voor stellingen die een tegengestelde mening kunnen uitlokken bij de leerlingen. De leerlingen moeten een positie innemen door een groen kaartje op te steken (akkoord) of een rood kaartje op te steken (niet akkoord). Nadien lichten ze hun keuze toe, waardoor de leerlingen leren om hun eigen mening te uiten met respect voor de mening van de anderen. (Varianten hierop: de leerlingen zijn geblinddoekt en gaan recht staan bij akkoord, blijven zitten bij niet akkoord. Hierdoor moeten de leerlingen echt voor zichzelf beslissen welk standpunt ze innemen bij een stelling. Hier kan je enkele stellingen terugvinden.
 * 2) **Vormingspakket 'gelukkig zijn'**: dit spel leert de leerlingen hoe ze moeten reageren op situaties in het dagelijkse leven. Door te discussiëren met de medeleerlingen kunnen verschillende visies op een bepaald probleem gedeeld worden met elkaar. Meer informatie vind je bij oplossingsvaardigheden.
 * 3) **Discussie**: het boek Spiegelschrift en de Mini-krant van CM kunnen gebruikt worden als uitgangspunt om een openhartig gesprek met de leerlingen aan te gaan rond het thema depressiviteit. Het kan gebruikt worden als aanleiding voor een klasgesprek of -discussie. Meer info over het boek of de krant, lees je hier.
 * 4) **Vieruurtje maken**: de leerkracht zorgt voor verschillende ingrediënten waarmee het mogelijk is om toastjes, smoothies,... te maken. De leerlingen zijn verdeeld in kleinere groepjes en moeten dus samenwerken om tot een goed resultaat te komen. Leerlingen moeten ook hier durven uitkomen voor hun mening en bijvoorbeeld meedelen wanneer ze iets niet lusten of als ze een ander idee hebben.

=Fase 4: Verantwoordelijkheid=

Verantwoordelijkheid staat centraal binnen dit programma omdat het belangrijk is dat alle leerlingen verantwoordelijkheid en betrokkenheid opbrengen voor elkaar en beseffen wat het effect kan zijn van hun handelingen.
 * 1) **Belangrijk en dringend**: deze opdracht bestaat erin de verschillende taken die de leerlingen de komende week moeten uitvoeren, te ordenen. De leerlingen lijsten eerst de taken op, waarna ze een opsplitsing maken tussen belangrijke - niet belangrijke taken en dringende - niet dringende taken. Zo bekomen ze een matrix waarin ze duidelijk kunnen zien welke taken prioritair zijn. Op deze manier leren leerlingen nadenken over hoe ze hun tijd best kunnen inplannen en welke gevolgen het niet uitvoeren van een taak kan hebben.
 * 2) **Papier verkreukelen**: de leraar geeft de opdracht aan de leerlingen om een blad papier zo veel mogelijk te verkreukelen. Vervolgens moeten de leerlingen het blad terug glad proberen te strijken zodanig dat er zo weinig mogelijk plooien te zien zijn. De leerlingen zullen merken dat na het gladstrijken van de plooien, de 'littekens' toch zichtbaar blijven. De leerkracht legt nu de link met pestgedrag, namelijk wanneer leerlingen een andere leerling pesten of plagen, staan ze soms niet stil bij de gevolgen hiervan. Deze oefening laat de leerlingen inzien dat pestgedrag blijvende letsels kan nalaten die niet meer glad te strijken zijn. Hierdoor worden de leerlingen zich bewust dat zijzelf veel invloed kunnen uitoefenen op het welbevinden van hun medeleerlingen. Door goed te zijn voor elkaar, en na te denken over welk effect een uitspraak of daad kan hebben, kan heel wat leed vermeden worden. Door te wijzen op de verantwoordelijkheid en betrokkenheid die de leerlingen hebben ten opzichte van hun medeleerlingen creëer je een goede klassfeer waar iedereen zich goed voelt en kan vertrouwen op elkaar.

=Fase 5: Steun=

Omdat het belangrijk is dat leerlingen weten bij wie terecht kunnen met hun problemen, besteden we ook aandacht aan het in kaart brengen van het netwerk van de leerlingen. Volgende oefening laat de leerlingen zien op wie ze kunnen rekenen en bij wie ze terecht kunnen voor een goed gesprek. Hierbij wordt er gewerkt aan de doelstellingen communicatief vermogen en zelfredzaamheid. Hier kan je tips vinden voor de leerkracht.
 * 1) **Stamboom kennissenkring**: de leerlingen krijgen de opdracht een stamboom te maken van hun netwerken. Ze maken hierbij een onderscheid tussen goede vrienden, familie, kennissen en instanties of personen op school waarbij ze terecht kunnen met hun problemen. Op die manier krijgen ze inzicht in hun eigen netwerk en zullen ze zich meer bewust worden van de kanalen waarop ze een beroep kunnen doen wanneer problemen opduiken.
 * 2) **Schoolnetwerk**: de leerlingen leggen alle stambomen samen om na te gaan welke instanties de leerlingen al zelf kennen. Hierbij kan nagegaan worden of de leerlingen concreet weten bij welke instanties ze terecht kunnen met welke problemen. De leerkracht kan dit visueel voorstellen door een mindmap te maken op het bord. Vervolgens geeft de leerkracht aanvullende informatie over de verschillende instanties die nog niet aan bod gekomen zijn.

Terug naar de vorige pagina Terug naar de implementatie klasniveau Terug naar de inhoudsopgave