Groep122011_studiedag

Terug **Verslag studiedag Relationele en seksuele vorming. Handboek voor het secundair onderwijs. **

Deze studiedag, georganiseerd door Sensoa, behandelt de voorstelling van het nieuwe handboek voor het secundair onderwijs met betrekking tot de relationele en seksuele vorming. Het handboek bevat negen inhoudelijke hoofdstukken. Deze negen thema’s kwamen aan bod in de negen werkwinkels: //geboorteregeling, puberteit, relaties, seksueel grensoverschrijdend gedrag, seksuele oriëntatie, seks en maatschappij, gender, soa’s en hiv, seks en lichaam ////.// Hiervan hebben we er twee gevolg, namelijk relaties en gender.

In wat volgt, wordt een verslag gegeven van deze studiedag. Daarnaast worden een aantal persoonlijke bevindingen bij deze dag geschetst, om tot slot dieper in te gaan op de relevante aspecten voor deze opdracht. In de bijlage is het programma van de studiedag, algemene informatie over SENSOA, prioritaire thema’s binnen RSV en de gebruikte slides terugvinden. Het spreekt voor zich dat ik de info die jullie in de bijlagen kunnen lezen niet nog eens ga overlopen in het verslag.

**Verslag **

In de algemene inleiding werd gesteld dat scholen een opvoeding in 2e lijn moeten bieden. Dit wil zeggen dat scholen aanvullend op de thuisopvoeding RSV moeten geven. Enkele voorwaarden voor RSV op school: · Het programma moet geïntegreerd zijn · Het moet beschikken over relevante onderzoeksresultaten (concrete, praktijkgerichte oriëntatie) · Het moet toepasbaar zijn in de praktijk

Uit het puntje ‘**Waarom Relationele en Seksuele Vorming (RSV) op school?**’ is eigenlijk gezegd geweest dat jongeren RSV op school wel heel belangrijk vinden. Jongeren vinden de informatie die ze verkrijgen op school correcter is dan de informatie die ze verkrijgen van leeftijdsgenoten. Scholen moeten de informatie die jongeren van leeftijdsgenoten krijgen corrigeren en aanvullingen doen. RSV op school heeft eigenlijk een preventief doel. Door RSV-lessen op school te geven, worden de attitudes van de jongeren versterkt en wordt het onderwerp meer bespreekbaar. Jongeren vragen om meer systematische informatiemomenten. Enkele uitgangspunten van RSV, zoals het behouden van eigen waarden, … werden besproken. Een belangrijk punt dat we echter niet mogen vergeten is dat jongeren recht hebben op informatie EN op het hebben van een eigen mening.

Uit het tweede puntje **‘Wat is RSV?’** heb ik ook een aantal belangrijke zaken genoteerd. Een programma rond relationele en seksuele vorming moet drie hoofdstellingen voor het oog houden, namelijk: (1) **begeleiding ** van seksuele ontwikkeling; (2) seksuele waarden en normen **stimuleren **; en (3) veilige en gezonde seksualiteit **<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-weight: normal;">nastreven **. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">In de bijlagen kun je het schema met de prioritaire thema’s binnen RSV terugvinden. In de slides staat een kadertje ‘kernthema’s per graad’ en daar kun je terugvinden welke klemtonen er per graad van belang zijn. X duidt de prioritaire klemtonen per graad aan; xx staat voor de thema’s die binnen elke graad van belang zijn, met per graad dan telkens de specifieke klemtonen.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">Het derde puntje **‘Hoe RSV geven?’** geeft een paar methodes weer over hoe wij de kwaliteit van RSV kunnen verhogen. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van ‘VIADEWEG’ kunnen we de kwaliteit van een programma gaan evalueren. De V staat voor veiligheid (= heerst er een veilig gevoel in de groep wanneer men over RSV praat), I staat voor interactie (= is het een interactief programma), A staat voor aansluiting (= vindt het programma aansluiting bij de leefwereld van jongeren en met de realiteit/actualiteit), … ‘KAVES’ is een andere methode om de kwaliteit van RSV te verhogen. KAVES staat voor kennis, attitude, vaardigheid, emotie en steun. Goede RSV wordt afgemeten in de mate waarin over deze 5 beschikken. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">Om de opbouw en de volgorde van de RSV lessen te bepalen gaat men gebruik maken van de KOLB leercyclus. Deze cyclus omvat 4 stappen: denken, aanpakken, doen, reflecteren. Waar we starten in deze cyclus is gelijk. We moeten daar starten waar de leerlingen, waar je RSV wil aan geven, het meest mee bezig zijn. Naargelang de leerlingen ga je de leercyclus instappen, maar alle 4 de stappen moeten wel doorlopen worden. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">Daarjuist bracht ik al even het puntje van ‘veiligheid’ binnen een RSV-les aan. Hoe kan een RSV-les opgebouwd worden zodat de leerlingen zich veilig voelen. Een belangrijk puntje hierbij is de kennismaking. Velen denken dat de leerlingen elkaar al heel goed kennen en dat kennismaking met andere woorden niet nodig is. Toch werd opgemerkt dat het deeltje van de kennismaking niet overgeslagen mag worden. Ook al kennen leerlingen elkaar al, toch moet je nog eens kort voorstellen en de kans geven om kort te praten met en te luisteren naar elkaar. Ook de evaluatie van de RSV-les mag niet over het hoofd gezien worden. Het is belangrijk om na te gaan wat de leerlingen vonden van de les en wat ze eraan gehad hebben. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">Om goede RSV lessen te kunnen geven, moeten we beschikken over competente RSV lesgevers. Wat betekent dit nu? Een competente lesgever moet optreden als facilitator en regisseur. Hij moet de les leiden/sturen, maar vooral de leerlingen aan het woord laten. Waar de leerlingen komen vast te zitten, treedt hij op als facilitator om hen te helpen, waar zij het niet meer weten. Natuurlijk moet je als leerkracht weten hoe jongeren denken en hoe ze zijn. Jongeren moeten voelen dat er een doorleefde ervaring is bij hun lesgever.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">Een laatst puntje **‘schoolbeleid en RSV’** handelde over het feit dat RSV niet alleen op het niveau van de leerlingen-leerkrachten moet leven, maar dat ook het schoolbestuur, de schoolcultuur, het schoolbeleid, e.a. daar een rol moeten in krijgen.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">In de werksessie rond ‘**relaties’** hebben we zelf per twee een aantal oefening gedaan die we in een bepaalde graad van het secundair onderwijs kunnen gebruiken om bepaalde thema’s aan te kaarten. Deze oefeningen kwamen uit de map ‘Goede minnaars’. Het was zeer interessant om eens een zicht te hebben op het soort van oefeningen die men kan gebruiken om welbepaalde thema’s in een klas aan te kaarten. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">Op het einde van deze sessie hebben we nog eens kort gereflecteerd over de oefeningen en hoe wij daar met de groep over nadachten. Dit waren enkele kernpuntjes die naar voor kwamen:
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Wanneer je gebruik maakt van een bepaalde oefening is het belangrijk dat jij, als leerkracht, eens stilstaat bij die oefening en kijkt hoe jij er zelf tegenoverstaat.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Het is belangrijk om de grote klasgroep op te splitsen in kleinere groepen om hen zo zaken te laten bespreken. In kleinere groep heb je meer kans dat iedereen eens aan het woord komt en dat ze meer vrijuit gaan spreken. Als leerkracht kun je een beetje weten wat de leerlingen zeggen door rond te lopen in de klas en om bij ieder groepje eens te blijven staan en te kijken wat zij bespreken.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Een goede ijsbreker vooraleer je begint aan zo’n oefening is het brainstormen over een aantal woorden. Je kunt ook bijvoorbeeld een balletje meenemen naar klas. Dit balletje smijt je naar een willekeurige leerling en die moet dan het eerste woord zeggen die bij hem opkomt wanneer men het heeft over bijvoorbeeld seks. Deze leerling mag dan het balletje smijten naar een andere leerling die opnieuw hetzelfde doet.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">De werkmap ‘goede minnaars’ is een zeer goede map om te werken rond relaties.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">In de werksessie rond ‘**gender’** was het meer een bespreking over gender zelf. Tijdens deze bespreking kwamen puntjes aan bod zoals ‘Waarom gender?’, ‘Nieuwe trends, ‘Mythes over gender’, … Verder hebben we nog even gekeken naar bestaand materiaal om in de klas te spreken over gender. Zo kwam het programma ‘Gender in de blender’ aan bod. Daarbij kwamen verschillende foto’s aan bod en moesten we de sekse (= biologisch niveau), genderrol (= sociaal niveau), genderidentiteit (= psychologisch niveau) en oriëntatie (= interactie) van de personen op de foto bespreken.

**<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 11pt;">Eigen bevindingen **

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">Ik vond het een zeer interessante studiedag, maar had wel nog iets meer verwacht. Op één dag kun je niet voldoende kennis opdoen om het al te gaan toepassen in een school. Het biedt een goede basis en geeft je zeker de motivatie om meer kennis op te doen.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">Relationele en seksuele vorming is een zeer breed thema en zoals je ziet in het schema van de prioritaire thema’s binnen RSV moet er veel aan bod komen. Natuurlijk is RSV maar één van de vakoverschrijdende eindtermen en dan heb ik zoiets van wanneer moet dat allemaal gebeuren. Naast de vakgebonden eindtermen, moeten leerkrachten rekening houden met zoveel vakoverschrijdende eindtermen. Daarom denk ik dat het belangrijk is om te kijken wat er leeft binnen de school, de leerlingen,... en een gepast aanbod bieden. Dit wil natuurlijk zeggen dat het veel voorbereiding (opzoekingswerk over programma’s, uitwerken van het programma binnen jou klas, kijken wanneer je wat kan geven,…) van de leerkrachten vergt en dat er veel overleg moet gebeuren tussen de leerkrachten. Herhaling kan inderdaad geen kwaad, maar we moeten zien dat we een zo ruim mogelijk aanbod kunnen bieden aan de leerlingen en dat we daarbij rekening houden met de specifieke vragen/noden van de leerlingen, de leerkrachten, de school,….

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 11pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">**Relevante aspecten**

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">Voor deze opdracht is de inhoud van de gevolgde werkwinkels (relaties en gender) niet echt toepasbaar, maar ik vind dat we wel de prioritaire thema’s van RSV en de algemene inleiding (slides) kunnen gebruiken. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">Zo kunnen we bijvoorbeeld voor de analyse van elk aangebracht programma gaan kijken of deze de drie hoofddoelstellingen (= begeleiding, stimuleren en nastreven) voor een programma rond RSV bevatten, op welke manier (aanbieden van voldoende veiligheid, interactie,…; beschikken de leerlingen over voldoende kennis, attitudes, vaardigheden, … na het krijgen van de RSV; …) ze RSV geven en dit bespreken voor ieder programma. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">Ook is het belangrijk om te gaan kijken op welke niveaus en op welke manier de RSV-lessen hun ingang zullen vinden binnen de volledige school. Hoe staat het schoolbeleid daar tegenover? Past het aangeboden programma wel binnen de schoolcultuur? Worden er werkgroepen opgericht voor de integratie van dit programma binnen de school? Hoe worden de leerlingen betrokken in deze lessen? Veel zaken die we zeker niet mogen vergeten in onze bespreking/analyse van het programma.

In het onderstaand document kunt u het volledig verslag met bijlagen nalezen.