groep052012lessuggestieannawashier

Terug naar anti-pestkoffer op maat Home

** Begeleidingsbrochure voor leerkrachten bij het boek Anna was hier — Gerda De Preter ** (door Els Debuyck)

1. Auteursinfo 2. Vooropdracht 3. Kort samengevat 4. Bespreking 5. Filosoferen 6. En verder

**1. Auteursinfo (zie ook [|www.villakakelbont.be])**
Gerda De Preter (°1958) studeerde Germaanse filologie en is lerares Nederlands en Engels. Ze schrijft gedichten voor volwassenen en debuteerde in 1999 als kinderboekenschrijfster met //De schommel//, een verhaal over kindermishandeling. In 2001 verscheen //Een koffertje voor opa//, in 2005 //Spookpijn//. Gerda's stijl is vaak poëtisch.

**2. Vooropdracht**
Spoor de jongeren aan om de zinnen of hoofdstukken (pagina's) uit het boek te noteren die ze mooi vonden. Kennen ze nog boeken over pesten? Laat hen die boeken een volgende keer meebrengen of de titel en auteur noteren. Het speelt geen rol voor welke leeftijd de boeken bedoeld zijn.

**3. Kort samengevat**
Eerst is Anna een nijlpaard, een zeekoe, een kalf. Maud en haar bende vernederen haar met woorden en met schuine blikken. Elke dag weer. Later wordt Anna lucht en een tegelkind dat eenzaam en alleen op de speelplaats staat. Het lukt Anna om net niet datgene te doen wat de pestkoppen willen: huilen. Wanneer Maud Anna heel erg kwetst, begint Anna aan een zwarte doos. Daarin zal haar verhaal voor goed bewaard blijven. Een stille schreeuw om eindelijk gehoord te worden.

**4. Bespreking**
Het boek leest heel vlot. In de korte hoofdstukjes in dagboekstijl vertelt Anna zelf haar verhaal. Wat mij betreft, zorgen het specifieke taalgebruik van Anna (droog, komisch, hilarisch, schrijnend, smekend,...) en de gelaagdheid in het verhaal absoluut voor een meerwaarde. Het lijkt me dan ook zeker de moeite om hierbij stil te staan met de juryleden. Dit kan het best door de verhaallijn te reconstrueren tijdens de bespreking. Volg de juryleden in hun keuze over zaken waar ze wel of niet dieper op in willen gaan.
 * **Wie is wie?**
 * Heel mooi hoe Anna verschillende mensen beschrijft. (Let op het taalgebruik!): mams en paps p. 15-17; oma p. 18-19; Maud p. 20; psycholoog (Mr. De Beul) p. 71; Pili Pili, leraar Nederlands p. 125
 * Overloop het vliegtuig (de Nora Gay) van Anna (p.15 e.v.). Hier krijgen verschillende personages een plaats: het beste plekje is voor oma, paps en mams mogen eerste klas, Em (het schaap) hangt tussen eerste en derde klas in, derde klas is voor de geiten en de garnalen. Maud heeft Anna's plaats weggekaapt en zit in de cockpit, terwijl Anna (samen met Laura) de verstekeling is.
 * **Pesterijen: van kwaad naar erger**
 * Opsommen en reageren: wat vind je zelf het ergst? Wat zou je doen als je het meemaakt, als je het ziet gebeuren bij een ander?
 * **Anna toont zich sterk doorheen het verhaal**:
 * Ze blijft zichzelf naar waarde schatten, waardoor ze buigt maar nooit breekt.
 * Ze vindt troost en kracht in verhalen die de leerkracht Nederlands vertelt (over Medusa en de doos van Pandora), in het gedicht dat Mr. Daerden voorleest (Erfelijkheidstheorie van Blake Morrison). p. 32: `Ik zag het zo voor me, ik vond het vreselijk knap van die bleke dichter dat hij zoiets moeilijks zo eenvoudig kon zeggen. Mijn hele lijf trilde als een vlaggenstok in de wind en ik kreeg het warm en koud tegelijk. Opeens wist ik het: ik zou later schrijver worden, net als de bleke Morrison! Ik zou gedichten schrijven, en wie weet, misschien ook wel verhalen!'. Het is zeker de moeite om deze verhalen en het gedicht (en uitleg over Darwin) te bespreken.
 * **Anna bijt voor het eerst (letterlijk) terug: klassenfoto (p. 54)**
 * **p. 56: `Zo werd ik lucht.' Na al het voorgaande wordt Anna hier een tegelkind, waar iedereen overheen kijkt. Verschillende aspecten komen aan bod:**
 * Anna troost zichzelf met taartjes.
 * Anna koestert haar luciferdoosje, klemt er haar vingers omheen op moeilijke momenten, denkt aan wat ze ermee zou kunnen doen.
 * Ruzie tussen Anna's ouders over Anna die te dik wordt en oma die pittig reageert met spreuken, wat haar niet in dank afgenomen wordt. p. 68: ' "Ach, het kind is in haar puberteit. Dan heb je meer inhoud dan vorm," zei paps. "Ze groeit er wel uit." ' p. 69: ' "Nora!" Oma's naam knalde als een champagnekurk door de kamer... Haar mond ritste dicht.' p. 69: `Het was gek om ze zo over mijn hoofd heen te horen praten, Laura. Alsof ik lucht was. Ook daar.'
 * **p. 70: `Ze besloten om me naar een zielenknijper te sturen, een psych. Die zou wel weten wat er met me aan de hand was. Terwijl ze het gewoon hadden kunnen vragen. Misschien had ik dan wel alles verteld. Toen nog wel.'**
 * Hoe komen volwassenen over in dit boek? Kan je begrijpen waarom Anna veel dingen niet gezegd krijgt? Denk aan: Bambi (p. 48-49), Ems ouders (p. 44-45), de fotograaf, de turnleerkracht, de psycholoog (p. 78),...
 * Vergelijk met oma: `Eigenlijk wil oma hetzelfde als ik. Dat anderen haar zien. Dat niemand over haar hoofd heen praat alsof ze er niet eens is.' (p. 83)
 * Wat vind je van Anna's lijstje (p. 76)? Hoe zou jouw lijstje eruitzien? - Het is leuk om dit hoofdstuk nog eens samen te lezen (p. 76-77).
 * **De perikelen met Anna's dementerende oma maken de situatie thuis onhoudbaar. Anna's ouders denken aan een rusthuis, maar Anna wil haar oma in veiligheid brengen. Ze bedenkt een plan om samen weg te vluchten.**
 * Verwijzing naar de pianoman (p. 94-95)
 * p. 93: `Vroeger wiedde oma elke dag het onkruid. Ze praatte tegen haar plantjes, want daar groeiden ze van, beweerde ze. Zou ik ook vlugger groot zijn als anderen wat meer met me praatten? Aan mij vraagt niemand ooit wat.'
 * Vluchtpoging mislukt.
 * p. 108: `Ik kreeg een maand huisarrest. Het deed me niets. Er was toch niemand die met me wou praten.'
 * **Muffin, de rat van Maud, komt bij Anna terecht en moet uiteindelijk weer bij Maud geraken. Anna vindt de moed om de rat terug te brengen en om Maud te vragen waarom ze haar pesten.**
 * p. 113: `De stilte kroop tegen de muren op. Ik slikte. Mijn keel was kurkdroog. Ik tastte naar het doosje lucifers in mijn zak en klemde mijn vuist eromheen … “Waarom ik?" zei ik opeens. Ik schrok van het geluid van mijn eigen stem. Een stem die ik niet herkende. Eentje die knetterde en knisperde als smeulend vuur. Maud trok verbaasd haar wenkbrauwen op. "Waarom?" vroeg ik opnieuw. Maud zweeg. Toen haalde ze haar schouders op en zei onverschillig:"Waarom niet?"
 * **p. 117: `Maud wist me altijd weer te vinden. Uiteindelijk gaf ik het op en liet ik haar begaan. De dingen die ze zei, de dingen die ze deed, ik kan ze hier niet herhalen. Het doet teveel pijn. En het went nooit. Ik ben moe, Laura.'**
 * **Anna schrijft op wat ze meemaakt en richt zich tot Laura. Herlees p. 120 met de jongeren en bespreek.**
 * **Anna wordt opgesloten in het kleedhokje op de dag van de selectie van de zwemploeg**. Ze schreeuwt en tiert maar niemand hoort haar.
 * p. 122: `In mijn hoofd vouwde een vlinder zijn vleugels dicht.'
 * reactie Meneer Arnold
 * **Over Anna en Em:** `Ik weet niet wanneer het veranderde. Het gebeurde langzaam, zonder dat we het wisten. En op een dag gingen we niet meer naar het park. Onze kleine geheimen werden te groot voor woorden. We hielden ze voor onszelf. Dat was veilig, zo leek het toch.' (p.124)
 * **Pili Pili vertelt het verhaal over de doos van Pandora**. 's Avonds ziet Anna de film over het neergestorte vliegtuig en de zwarte doos: `Twee onheilsdozen op een dag, dat kon geen toeval zijn. Toen kwam ik op het idee om zelf een zwarte doos te maken.' (p.127)
 * **p. 129: zwemwedstrijd — brieven posten Amnesty International — oma valt door Mauds schuld**
 * **p.134: verwijzing naar het sprookje over het meisje met de zwavelstokjes.**
 * Lees, bespreek en vergelijk: `Nergens lees je hoe het meisje met de zwavelstokjes heette. [...1 "Ik ben Anna." Anna schat zichzelf wel naar waarde. Waar vind je dat nog terug in het boek?
 * Ook de titel Anna was hier hoor je de hoofd-omhoog-borst-vooruit-mentaliteit.
 * **p. 136: `Ik hoef geen kruimels meer die van de tafel vallen. Ik ben geen schooiende hond. Ik ben een hond die bijt. Zo blijf je sterk. Dat heb ik van Maud geleerd.' p.136: `Een zwarte doos is onverwoestbaar. Mijn verhaal dus ook, zelfs al ben ik er niet. Ik wil dat jij het bewaart, Laura. Voor kinderen van lucht.'**
 * **Anna's plan over de brand ('In mijn hoofd zie ik precies wat er gebeurt')**
 * p.137: `Ik wil zo graag vrolijk zijn.'
 * p. 141: `Ik heb het niet gedaan.'
 * **Telefoon — Em heeft getuigd over het ongeval met oma — oma wil naar het rusthuis**
 * **Open einde**

**5. Filosoferen**
(Kijk voor meer informatie ook bij info over filosoferen met kinderen in de handleiding voor begeleiders op [|www.kjv.be].) Wat doet Maud met Anna? Waarom? Wat is pesten precies? Wat is het verschil tussen pesten en plagen? Is iemand die pest gelukkig/ongelukkig/sterk/slim/bang? Is het moeilijk om aan anderen te vertellen datje gepest wordt? Is het gemakkelijk om naar iemand die gepest wordt, toe te stappen, te luisteren? Is het moeilijk om zelf in te gaan tegen iemand die jou pest? Is het moeilijk om als buitenstaander in te gaan tegen iemand die pest? Vertel...

**6. En verder...**

 * Wat vind je van het einde? Hoe zou het verder gaan met Anna? Met Maud?
 * Wie noteerde mooie zinnen of mooie stukjes die nog niet aan bod kwamen?
 * In verband met het kennismakingsspel (p. 28): hebben jullie ook al veel kennismakingsspelletjes gedaan? Welke vond je het leukst? Welke vond je niet leuk?

Terug naar anti-pestkoffer op maat Home