Europa+en+ik

= **Europa en ik** = __Auteur:__ Ted Huddleston (Citizenship Foundation) i.o.v. Koning Boudewijnstichting (BELvue), de Bernheimstichting en andere Europese stichtingen, in het kader van NEF (Netwerk of European Foundations). __Publicatiejaar:__ 2009 __Vindplaats:__ @http://195.13.9.242/BELvue/tool.aspx?id=246394 http://www.kbs-frb.be/publication.aspx?id=245842&LoggedIn=633879303291267500&LangType=20

__Beschrijving inhoud en doelstelling van het pakket__ //Europa en ik// is een didactisch pakket dat jongeren, met weinig notie van of inzicht in wat Europees burgerschap betekent, bewuster wil maken van de EU en aangelegenheden die daarmee verband houden. Het wil geen reclame maken voor een bepaalde opvatting over de EU, maar het wil jongeren de waarde en betekenis van de EU laten ontdekken. Het pakket helpt hen om onderwerpen te vinden waarrond verschillende landen, volgens hen, zouden moeten samenwerken en gemeenschappelijke regels zouden moeten over afspreken. Het materiaal doet hen nadenken over wat de EU concreet kan doen om dat te bereiken. In het pakket wordt daarom vertrokken van vragen en concrete situaties waarin de jongeren zich kunnen herkennen.

Het pakket //Europa en ik// bestaat uit zeven dossiers, die uitgaan van verschillende vragen die aan de EU gesteld kunnen worden. Elk dossier heeft dezelfde opbouw en omvat een semi-geanimeerd PowerPoint-verhaal, suggesties voor klasdiscussies, gevalsstudies en achtergrondinformatie (gepresenteerd op PowerPoint-bladen), een praktische onderzoeksopdracht voor buiten de klas en een zelfevaluatieblad voor de leerlingen.

//Europa en ik// is zo opgezet dat het lesmateriaal zowel vakgebonden als vakoverschrijdend gebruikt kan worden. Het dossier in verband met milieu kan bijvoorbeeld aan bod komen in de lessen aardrijkskunde, het dossier 'werken in het buitenland' in de lessen economie. Het kan leerkrachten helpen om de Europese dimensie in hun respectieve vakken aan bod te laten komen.

__Doelgroep__ De voornaamste doelgroep is de 3de graad van het TSO en het BSO, maar het materiaal kan even goed aangewend worden in het ASO en het KSO.

__Opbouw en structuur van het pakket__ Het materiaal bestaat uit zeven dossiers, die uitgaan van verschillende vragen die aan de EU gesteld kunnen worden:
 * Dossier 1: Milieu: naar een groenere planeet?
 * Dossier 2: Wet en veiligheid: naar een veiliger Europa?
 * Dossier 3: Consumentenbescherming: de consument beter beschermd?
 * Dossier 4: Werken: de werknemer beter beschermd?
 * Dossier 5: Gelijkheid: gelijke kansen voor iedereen?
 * Dossier 6: Minderheden: naar een betere integratie van allen?
 * Dossier 7: De wereld: naar een solidaire wereld?

Elk dossier vertrekt vanuit een bepaald praktisch probleem (mooi geïllustreerd op PowerPoint) waar meer dan één land mee te maken heeft of dat nationale grenzen overschrijdt.
 * Dossier 1: riviervervuiling
 * Dossier 2: hooliganisme in het voetbal
 * Dossier 3: roamingkosten voor mobiel downloaden
 * Dossier 4: arbeidsongeval in het buitenland
 * Dossier 5: rolstoelgebruik
 * Dossier 6: discriminatie op het werk
 * Dossier 7: conflict in Afrika

Er wordt de jongeren aan de hand van verschillende opdrachten gevraagd hoe zij dat probleem zouden aanpakken en in hoeverre zij denken dat de oplossing gelegen is in één of andere vorm van samenwerking tussen de betrokken landen.

Elk dossier kent dezelfde opbouw:
 * Inleiding met achtergrondinformatie over het thema voor de leerkracht
 * Doelstellingen en resultaten: samenvatting van de leermogelijkheden voor de leerlingen
 * Activiteit 1: voorstelling van het grensoverschrijdend probleem aan de hand van een PowerPoint-verhaal + discussie-ideeën voor de leerlingen.
 * Activiteit 2: een PowerPoint-presentatie over de ruimere problematiek (bv. bij dossier 1 over milieukwesties in het algemeen) en wat de EU nu al doet om die problematiek te verhelpen.
 * Activiteit 3: onderzoeksopdracht waarin de leerlingen de problematiek in hun eigen land gaan onderzoeken en de doeltreffendheid van het EU-beleid proberen na te gaan.
 * Evaluatie: een mogelijkheid voor de leerlingen om na te denken over wat ze hebben geleerd en op basis van hun ideeën tot actie over te gaan.

De leerlingen maken dus eerst aan de hand van een PowerPoint-verhaal kennis met een grensoverschrijdend probleem in Europa. Aan de hand van rollenspellen en discussieopdrachten gaan leerlingen nadenken over hoe ze het probleem kunnen oplossen en wiens verantwoordelijkheid het is om de problematiek aan te pakken. Daarna volgt in activiteit 2 een PowerPoint-presentatie met wat meer theoretische achtergrond: het probleem wordt opengetrokken en er wordt beschreven wat de EU doet om dat ruimer probleem aan te pakken. Bij het dossier over milieuvervuiling bijvoorbeeld trekt men het thema verder open naar milieukwesties in het algemeen en wordt beschreven wat de EU doet om die problematiek aan te pakken. In activiteit 3 kunnen de leerlingen zelf op onderzoek en gaan ze toetsen of mensen op de hoogte zijn van de EU-regels. Tot slot volgt op het eind van elk dossier een zelfevaluatie.

__Sterktes en zwaktes van het pakket:__

Positieve punten:
 * Het pakket is laagdrempelig en gebruiksvriendelijk. Het materiaal is zo opgebouwd dat leerkrachten het onmiddellijk in de klas kunnen gebruiken.Het materiaal kan op heel wat verschillende manieren worden gebruikt. Het staat de leerkracht vrij om te kiezen welke dossiers behandeld worden en ook binnen de dossiers heeft de leerkracht veel vrijheid.
 * Duidelijke, logische en gestructureerde opbouw van de brochure.
 * Het pakket is vergezeld van een goede leerkrachthandleiding, die veel houvast biedt, maar tegelijkertijd ook veel vrijheid laat aan de leerkracht. Per thema is achtergrondinformatie te vinden over wat de EU momenteel doet aan de specifieke problematiek waarover het thema handelt. Ook staan er per dossier enkele nuttige definities in de leerkrachthandleiding. De verschillende opdrachten zijn tevens goed uitgewerkt met richtvragen en aandachtspunten voor de leerkracht.
 * Per dossier staan de leerdoelstellingen en de leerresultaten opgelijst. Zo is het duidelijk voor de leerkracht wat de doelstellingen van het pakket zijn en wat de leerlingen moeten kennen en kunnen.
 * De opbouw van de dossiers is heel goed. Eerst moeten leerlingen nadenken over wat zij zouden doen om een grensoverschrijdend probleem (bv. riviervervuiling) aan te pakken en argumenten pro en contra bedenken. Ze moeten ook nadenken over wie volgens hen verantwoordelijk is om het probleem aan te pakken. Vervolgens wordt meegegeven wat de EU doet om het probleem op te lossen. Via het praktisch onderzoek kunnen de leerlingen dan toetsen of het beleid van de EU doeltreffend is en of mensen überhaupt wel op de hoogte zijn van hun EU-rechten.
 * De dossiers zijn actueel en spreken de leerlingen aan. Meestal sluit het probleem waarmee het thema begint aan bij de leefwereld van de jongeren (bv. voetbalhooliganisme, roamingkosten voor mobiel downloaden...). Het gaat om concrete, herkenbare situaties, die vaak aansluiten bij het dagelijks leven. Het maakt de problematiek tastbaar voor de leerlingen.
 * Het pakket is geen saaie, theoretische uiteenzetting over de verschillende Europese instellingen en wat zij allemaal doen. Er wordt vanuit herkenbare problematieken vertrokken en zo komen een aantal Europese instellingen/wetten/verdragen ter sprake die zich inzetten voor deze problemen en samenhangen met deze problematiek (bv. Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, European Youth Forum, Schengen-verdrag,Europol ...).
 * De leerlingen krijgen vaak nuttige informatie bijvoorbeeld in verband met roaming-tarieven en waar ze terecht kunnen indien ze hier problemen mee ondervinden.
 * De PowerPoint-verhalen zijn visueel mooi uitgewerkt.
 * De leerlingen moeten echt gaan nadenken en discussiëren over bepaalde problematieken (bv. discriminatie, ontwikkelingshulp...) en over de doeltreffendheid van het EU-beleid in verband met deze problemen. De leerlingen ontdekken in dit pakket zeker het belang van de EU en de samenwerking tussen een aantal landen bij het aanpakken van transnationale problemen. De doelstelling van het pakket wordt zeker op een goede manier gerealiseerd. Af en toe zou er wel nog wat concreter naar die leefwereld verwezen mogen worden.
 * De leerlingen leren zichzelf evalueren a.d.h.v. vragen als 'Wat voor dingen heb je geleerd uit dit dossier?', 'Heeft het werk op basis van dit dossier je opvattingen over de EU op de een of andere manier beïnvloed?'...
 * Er komen verschillende didactische methodes aan bod: discussies, rollenspelen, spelmateriaal, onderzoeksopdracht, groepswerken. Meestal moet er in groep samengewerkt worden, wat goed is voor het bereiken van VOETen in verband met sociale vaardigheden. De leerlingen leren ook op een gefundeerde manier een eigen mening vormen.
 * De praktische onderzoeksopdrachten vormen zeker een meerwaarde. Leerlingen leren op die manier onderzoek voeren, enquêtes opstellen en afnemen, interviews afnemen... Op die manier gaan ze ook na of bepaalde problematieken ook bij hen in de buurt leven en of mensen op de hoogte zijn van de EU-regels. Op die manier kunnen ze op een rudimentaire manier het beleid van de EU toetsen.
 * Aan het einde van de bundel staan een aantal nuttige links over Europa.

Negatieve punten:
 * Het pakket is zodanig opgebouwd dat het gemakkelijk gehanteerd kan worden in verschillende vakken om een les rond 'Europa' te geven. Dit wordt zelfs ook letterlijk in het pakket vermeld: '//Europa en ik// is zo opgezet dat het lesmateriaal zowel vakgebonden als vakoverschrijdend gebruikt kan worden. Het dossier in verband met milieu kan bijvoorbeeld aan bod komen in de lessen aardrijkskunde, het dossier werken in het buitenland in de lessen economie. Het kan leerkrachten helpen om de Europese dimensie in hun respectieve vakken aan bod te laten komen.' Hierdoor bestaat dus het gevaar dat er voornamelijk vakgebonden les gegeven zal worden over het thema Europa. Om doorheen verschillende lessen en lesoverstijgende activiteiten gedurende het hele jaar aandacht te hebben voor deze Europese samenwerking, ontbreken de nodige tips, adviezen... in het pakket.
 * In de inleiding van het pakket staat dat //Europa en ik// vooral bedoeld is voor de 3de graad BSO-TSO. De moeilijkheidsgraad ligt soms nogal hoog en de didactische aanpak is soms nogal abstract, waardoor ik twijfel over de haalbaarheid voor sommige BSO-leerlingen. De onderzoeksopdrachten zijn bijvoorbeeld vaak moeilijk. Bij dossier 3 moeten de leerlingen bijvoorbeeld mensen interviewen die via internet iets kochten in een ander Europees land. Bij dossier 4 moeten leerlingen op zoek naar mensen die in het buitenland gewerkt hebben of mensen uit het buitenland die in België werken. Deze mensen zijn niet altijd makkelijk te vinden.
 * Doordat er gefragmenteerd gewerkt wordt, ontbreekt het de leerlingen misschien aan een globaal overzicht van de Europese instellingen en hun functies. Er wordt ook niet duidelijk gemaakt hoe die verschillende Europese instellingen (bv. Europees Parlement) nu eigenlijk werken.
 * De theoretische slides (die telkens horen bij activiteit 2) zijn wat saai en beperken zich vaak tot een opsomming van feitjes. Activiteit 2 zou interactiever uitgewerkt mogen worden.
 * In de meeste opdrachten moet er in groep gediscussieerd worden. Leerlingen die hier geen voorstander van zijn, zullen dit pakket maar niks vinden.
 * Het volledige pakket slorpt veel tijd op. De praktische opdrachten zijn leuk en leerrijk, maar ook tijdrovend. Ze moeten ook vaak buiten de les gemaakt worden, wat de leerlingen extra werklast oplevert.
 * De timing wordt onderschat. Discussies en rollenspelen zijn tijdrovend en daar wordt geen rekening mee gehouden bij de schatting van de tijd die nodig is per activiteit.
 * Soms ontbreekt er wat achtergrondinfo voor de leerlingen. In discussieopdrachten hebben leerlingen naar mijn mening meer info nodig over de problematiek om goed onderbouwde argumenten te kunnen bedenken.
 * Er wordt niet beschreven aan welke vakgebonden en/of vakoverschrijdende eindtermen er gewerkt wordt per dossier. Dit zou nochtans een meerwaarde kunnen bieden voor de leerkracht.
 * Het pakket dateert van 2009. Intussen is er in Europa heel wat veranderd. Hiermee moeten leerkrachten rekening houden wanneer ze het pakket gebruiken: achterhaalde elementen moeten eruit gehaald worden en nieuwe, actuele beslissingen, gebeurtenissen of dergelijke moeten aangevuld worden. Dit vraagt tijd en inspanningen van de leerkracht.

Programma Overzichtspagina