groep052012lessuggestiezwartwit

Terug naar anti-pestkoffer op maat Home

** Begeleidingsbrochure voor leerkrachten bij het boek Zwart wit - Jon Ewo ** Lessuggesties

De begeleidingsbrochure voor leerkrachten bevat zowel lesactiviteten als achtergrondinformatie. Onderaan vindt u de volledige begeleidingsbundel.

**1. Voor de lectuur**
Alvorens aan de eigenlijke lectuur te kunnen beginnen, is het sterk aan te raden dat de leerkracht de leerlingen inwijdt in het thema. Dit inwijden kan op verschillende manieren:

__1.1 De leerkracht kan als instap tot het onderwerp een pest -test houden.__ ( zie bijlage één in de bundel)
Na het invullen van het werkblad, kan hier een onderwijsleergesprek of een klasgesprek uit voortvloeien. De leerkracht kan de vragen die op het werkblad werden geformuleerd als uitgangspunt gebruiken om een klasgesprek op gang te trekken. Belangrijk hierbij is dat de leerlingen hun persoonlijke mening ten opzichte van pesten duidelijk kunnen stellen. Het respect voor elkaars mening is hier ook vrij essentieel.

__1.2 Stellingenspel:__
• Leerlingen verspreiden zich over het klaslokaal. De leerkracht brengt een stel uitspraken in over pesten. De leerlingen kiezen bij elke uitspraak één kant van het lokaal en motiveren waarom ze daar staan. • Pesten is erger dan plagen, want pesten gebeurt met opzet. (waar) • Bij plagen wil men iemand met kwade bedoelingen pijn doen. (niet waar) • Pesten houdt steeds na een tijdje vanzelf op. (niet waar) • Wie pest, voelt zich machtiger dan de gepeste. (waar) • Als plagen zich steeds herhaalt tegen hetzelfde kind, dan wordt dat eigenlijk pesten. (waar) • Plagen kan plezierig zijn. (waar)
 * Werkwijze**:
 * Voorbeelden**:

===__3. De leerkracht kan als instap tot het onderwerp een aantal recente krantenartikels voor de leerlingen kopiëren.__ (zie bijlage twee in de bundel) Mogelijke vragen om een klasgesprek of een onderwijsleergesprek op gang te trekken zijn:=== • Waarover gaat het krantenartikel? • Vat de inhoud van het krantenartikel weer. • Welke interessante details ben je te weten gekomen? • Wat vinden jullie, hiervan?

__4. De leerkracht kan via een gedicht of verschillende gedichten de problematiek rond pesten aansnijden.__
Gepest Tegen het raam van de veranda Met mijn neus, mijn wangen nat. Wéér gepest op school. Eerst Johan Dan de hele klas zowat.Ik was boos, wat zeg ik, woedend! Maar ik zei niks! Kon ik maar! En weer thuis, toen dacht ik stiekem: Kreng! en pestkop! Leugenaar! Ik kijk zomaar wat de tuin in. Koude biefstuk op het bord Ja, hier sta ik dan, zo droevigdat het bijna prettig wordt. André Sollie Uit: "Soms heb ik er flink de pest in" Houtekiet

• Waarover gaat het gedicht? Hoe voelt het personage zich? • Wat betekent de versregel: " Zo droevig, dat het bijna prettig wordt." • Wat vinden jullie van pesten?11 Internet, 2006-11-30, ([]).
 * Vragen die je als leerkracht bij dit gedicht kan stellen:**

__5. De leerkracht laat de leerlingen in groep op een A3- blad over plagen en pesten brainstormen.__
Nadien worden de antwoorden klassikaal in de klas overlopen. De leerkracht kan bijvoorbeeld ook de leerlingen kaartjes laten maken en de antwoorden in een doos laten steken. (respectievelijk de bus van plagen en pesten) Wanneer de leerlingen in een kring zitten, kunnen er een aantal kaartjes worden getrokken. Over de inhoud van deze kaartjes kan een discussie of een klasgesprek worden gevoerd.

__6. De leerkracht toont de cover van het boek.__
De leerlingen moeten via een **woordspin** vrij associëren rond de cover, titel, verhaal. Deze opdracht kan zowel individueel gebeuren als in groep. - Noteer alle woorden die bij je opkomen wanneer je de cover van het boek "Zwart Wit" bekijkt. - Noteer verschillende ideeën/verhalen waar het boek zou kunnen over gaan. - Noteer alle woorden die bij je opkomen wanneer je de titel Zwart Wit hoort. Deze bespreking kan zowel mondeling als schriftelijk gebeuren. Alles hangt af van de didactische hulpmiddelen die u inzet voor deze opdracht. • De leerlingen schrijven de woordspin op transparant. Een groot voordeel van een transparant is dat alle leerlingen de antwoorden kunnen bekijken. De presentatie van deze woordspinnen moet wel in goede banen worden geleid. Daarom is het niet zinvol om te veel personen vooraan de woordspin te laten presenteren. • De leerlingen schrijven de woordspinnen op een A3 - formaat. Het grote voordeel hiervan wordt vooral ervaren bij het groepswerk zelf. Leerlingen kunnen op een gestructureerde wijze brainstormen zonder andere leerlingen lastig te vallen. De presentatie van deze woordspinnen is niet altijd even gemakkelijk. Daarom kunt u best drie leerlingen van elk groepje naar voren laten komen. Twee houden het A3 -blad stevig vast. De derde persoon licht de woordspin toe. • U kan ook opteren voor een klasgesprek rond de woorden die de leerlingen hebben opgeschreven.
 * Opdracht**:
 * Bespreking**:

Bij elke werkvorm dat hierboven werd besproken is het enorm belangrijk dat de leerkracht voldoende tijd besteedt aan deze instapfase. Deze stap kadert in het voorspellend lezen dat natuurlijk vooraf gaat aan iedere lectuur. Aan deze opdracht kan u gerust een spreekvaardigheidtest koppelen. Laat de leerlingen van je klas de andere medeleerlingen beoordelen. (zie bijlage3)

__7. De leerkracht bezorgt aan de leerlingen de flaptekst van het boek.__
Op basis van deze flaptekst moeten de leerlingen een mogelijk verhaal reconstrueren. Hierbij is het ook belangrijk dat de leerkracht voldoende aandacht besteedt aan de mondelinge presentatie van de verhalen. Hierbij kan bovenstaande kader ter harte worden genomen.

__8. De leerkracht bezorgt aan de leerlingen de inhoudsopgave van het boek.__
• Probeer aan de hand van de inhoudsopgave een mogelijk verhaal te reconstrueren. Dit kan gebeuren nadat de leerlingen de vijfde opdracht hebben voltooid. Nadien worden deze verhalen mondeling toegelicht.
 * Opdracht**:

__9. Wanneer de lezer de eerste en laatste bladzijde van een boek leest, doet hij/zij dit onder meer om zich een beeld te vormen over de inhoud van het verhaal.__
Naast deze functie bepaalt de eerste bladzijde van het boek ook vooral het inlevingsvermogen van de lezer ten opzichte van de gebeurtenissen in het verhaal. • Laat de leerlingen voorspellend lezen en antwoorden vinden op vragen als: - Waarover gaat het boek? - Wie komt er in het boek voor? Hoe ziet hij/zij er uit? - Waar speelt het verhaal zich af? - Wat gebeurt er? - Welke sfeer roep het fragment op? • De leerkracht geeft de leerlingen de begin- en eindfragmenten van de twee verhalen. De leerlingen mogen het verhaal proberen te reconstrueren. Laat de leerlingen hun verhalen mondeling toelichten. Bij deze opdracht kunnen ook covers en flapteksten worden voorzien. • Bij het lezen van het beginfragment kunnen de leerlingen een collage maken over de personages. Zo vormen de leerlingen zich al een beeld over het uiterlijk van de personages. Ook deze opdracht kan best mondeling worden gepresenteerd.
 * Opdracht**: Leerkracht deelt van de twee verhalen telkens de beginfragmenten uit.

**2. Tijdens de lectuur**
===__10. De leerkracht laat de leerlingen voor het lezen van een aantal cruciale hoofdstukken een aantal voorspellingen maken. Na het lezen van het hoofdstuk checkt de leerkracht of de verwachtingen werden ingelost.__=== //Eerste deel (zwart)// GIJ ZULT NIET ECHTBREKEN - Wat denk je dat er tussen Ben en Lena zal gebeuren? - Hoe denk je dat deze ontmoeting zal aflopen? GIJ ZULT NIET STELEN - Wat denk je dat Jo nog van plan is? - Wat gebeurt er met oom Stefan? GIJ ZULT NIET DODEN: - Wat zal Jo doen? - Zal hij Ben bevrijden? Waarom wel of waarom niet? //Tweede deel (Wit)// HOOFDSTUK 8: EEN IDIOOT IDEE - Welk idee heeft Tammy volgens jullie? HOOFDSTUK 17: MET GEVAAR VOOR EIGEN LEVEN Wat is Jo van plan?
 * Cruciale hoofdstukken zijn**:

__11. Na het lezen van de lectuur is het belangrijk dat de leerlingen hun persoonlijke visie ten aanzien van het boek/verhaal kunnen uiten.__
Een concrete vertaling van " vragen aan de leerlingen": • Wat had je verwacht? Komen je verwachtingen uit? • Wat vind je van het boek, als je denkt aan wat je ervan verwacht had? • Hoe bevalt het boek je? • Wat is nieuw, onverwacht? • Wat vind je van de titel? • Welke titel zou jij aan het boek geven? • Wat vind je van de lay-out? • Wat vind je van de twee verschillende verhalen? • Heb jij je kunnen inleven in het verhaal? • Welke gevoelens overwegen in het verhaal zelf? Welke gevoelens overwogen bij jou toen je het boek las? • Welke kleur, muziek, bloem, landschap... horen bij dit boek? • Kan het verhaal echt gebeurd zijn? • Wat vond je het spannendste? Het opvallendste? Het verrassendste? • Wat vond je grappig, geestig, ernstig,droef? • Wat zou jij veranderen in het boek: de cover, de titel, de flaptekst, het verhaal,...? • Bij welke gebeurtenis in het verhaal zou jij meer dialoog/beschrijving hebben ingevoerd? • Welk personage zou jij in het verhaal weggelaten/ingevoerd/anders voorgesteld hebben? • Zou je de twee delen van het boek of één bepaalde gebeurtenis verfilmen? Welke? • Zou je nieuwe elementen aan het verhaal toevoegen? • Hoe zou de film heten? • Welke personages krijgen in jouw film een hoofdrol? • Zou je het boek zelf nog eens herlezen? • Zou je het boek aanraden aan vriend/vriendin? • Zou het boek op de keuzelijst van boeken voor volgend jaar mogen komen? • Wat maakt het boek tot een schat / een draak van een boek? Bij alle voorgaande vragen is het belangrijk dat de leerkracht de leerlingen aanspoort om hun mening te onderbouwen.
 * Algemeen**.
 * Gevoelens**
 * Inhoud**
 * Reactie/Commentaar: wat zou je veranderen?**
 * Stel dat je het boek verfilmt**
 * Tot slot**

__12. Om de emoties van de leerlingen omtrent hun leesbeleving te uiten, kan men op verschillende manieren te werk gaan:__
• De leerkracht biedt een aantal stellingen aan. De leerlingen moeten aan de hand van een waardeschaal hun oordeel weergeven. Leerlingen maken deze oefening individueel. Je kan bij deze oefening best vermelden dat de leerlingen maar twee maal het antwoord: " Ik weet het niet " mogen gebruiken. (zie bijlage 4) • De leerkracht geeft aan de leerlingen de opdracht om hun leeservaring in een aantal woorden samen te vatten. (adjectieven - substantieven,...) Wanneer deze opdacht voor de meeste leerlingen niet haalbaar is kan de leerkracht altijd overwegen om volgend werkblad uit te delen. De leerlingen moeten op het werkblad de woorden omcirkelen die voor hen het best bij het boek passen. Nadien mogen de leerlingen hun gevoelswoorden aan de rest van de klas meedelen. Het is hierbij belangrijk dat de leerlingen ook verantwoorden waarom ze spontaan aan dat woord dachten. Bij deze mondelinge voorstelling moet het respecteren van elkaars mening duidelijk in acht worden genomen. (zie bijlage 5)
 * Opdracht**:

__13. Gedichten maken met een sjabloon__
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Opdracht: De leerlingen schrijven vijf woorden die ze met het jeugdboek in verband brengen op kleine kaartjes. De leraar deelt omslagen uit waarin telkens reeksen van vijftig kaartjes zitten. Op elk kaartje staat één woord. De leerlingen mogen nu, gebruik maken van hun kaartjes en de kaartjes die de leraar gaf, een gedicht "puzzelen". Om inspiratie te vinden wat er op de kaartjes kan staan: ik, hij, zij, maar, en, rood, nacht, dacht, sterk, mooi, tof, lopen, kijken, hebben,...
 * Opdracht:** De leerlingen moeten vijf zelfstandige naamwoorden, vijf bijvoeglijke naamwoorden en vijf werkwoorden opschrijven die ze in verband brengen met het boek dat ze gelezen hebben. (in het sjabloon) Laat nadien een leerling vijf getallen onder de zestien en een persoon noemen. Nadien mag die persoon de woorden die bij de gekozen getallen stonden verklaren.
 * Sjabloon**
 * Poëziepuzzel**

__14. Het leeskwintet__
Het leeskwintet bestaat uit een kaartspel met speelkaarten die in vijf categorieën zijn onderverdeeld: kleur; beeld; kledingstuk; muziekstijl en film. Elke categorie bevat zeven speelkaarten: zes gewone plus telkens een jokerkaart. Er zijn dus vijfendertig kaarten in het spel (5x7). Op de speelkaarten staat op de voorzijde de naam van de categorie (kleur, beeld) Op de achterzijde staat respectievelijk: - een kleur, b.v. rood, zwart, wit, geel, blauw, groen; - de afbeelding van een beeld, b.v. een werk van Breughel, Rubens, Monet,Picasso, Dali- de afbeelding van een kledingstuk, b.v. maatpak, jeans, zomerjurk, tropenhelm, skipak, regenmantel - een muziekstijl, b.v. house, klassieke muziek,hardrock, pop,schlager - een filmgenre, b.v. actiefilm, avonturenfilm, SF-film, romantische film, detective, komedie

-Verdeel de klasgroep in vijf groepjes van maximum zes leerlingen en geef elke groep één categorie kaarten; - laat de kaarten op de tafel liggen, met de afbeeldingen naar boven gericht; - Elke leerling kiest één kaart uit de categorie die voor hem ligt, om die met het boek dat hij gelezen heeft in verband te brengen. Een leerling kan een joker kiezen wanneer hij/zij vindt dat hij/zij nog iets anders in zijn/haar hoofd heeft dat binnen deze categorie past maar dat niet op de tafel ligt. - Elke leerling vertelt nu, met behulp van zijn associatie met de kaart, zijn ervaringen met het boek aan de groepsleden Door het leeskwintet wisselen de leerlingen gedachten uit en delen zij gevoelens aan de hand van niet-talige associatieve beelden. de creativiteit en de verbeelding staan centraal. Na tien minuten geven we de categorieën door, zodat elk groepje nieuwe associaties kan maken.
 * SPEL**

__15. Creatieve verwerking:__
• Schrijf een zoekertje: iemand informeert naar één van de personages van het boek • Prijs in een advertentie of een progpraganda-item de belangrijkste kwaliteiten van het boek aan • Schets in een horoscoop de toekomst van bijvoorbeeld de hoofdfiguren, de auteur (omtrent het succes voor de verkoop van het boek, onthaal door de omgeving)
 * Opdracht**:

__16. Maak in je klas verschillende hoeken. In elke hoek wordt een ander aspect van het boek belicht.__
De leerlingen mogen zelf kiezen voor welke activiteit ze kiezen. Nadien wordt hun werk mondeling gepresenteerd. • Zoek een gedicht dat bij het boek past. • Zoek een liedje dat bij het gedicht past. • Ontwerp een nieuwe cover voor het boek. • Zoek vijf nieuwe titels voor het boek. • Schrijf een ander slot voor beide verhalen. • Schrijf een brief aan één van de personages. • Maak een kort verslag van een dag in het dagboek van het hoofdpersonage van het boek. • Ontwerp een reclamefolder voor het boek • Maak een portret van één van de personages • Maak een collage van het boek • Schrijf een recensie over het boek • Bedenk minstens 10 tips om het pesten op school tegen te gaan • Zoek nieuwe titels voor de hoofdstukken uit het deel: " Zwart". • Je bent een jurylid van een kinderjury, stel een juryverslag op.
 * Opdracht**:

__17. Reclamemuur__
• Iedere leerling krijgt drie kaartjes van de leerkracht. Het is de bedoeling dat hij/zij schrijft wat hij/zij van het boek vindt. Nadien worden de verschillende meningen klassikaal overlopen. Het is de bedoeling dat de cover van het boek achteraan in het klaslokaal hangt met daar rond de kaartjes van de leerlingen.
 * Opdracht**:

__18. Stellingenspel:__
Leerlingen verspreiden zich over het klaslokaal. De leerkracht brengt een stel uitspraken in over het boek en over pesten. De leerlingen kiezen bij elke uitspraak een kant van het lokaal en motiveren waarom ze daar staan, van kamp veranderen. Het gedrag van Lena is helemaal niet zo erg zoals het lijkt. Het is de schuld van Ben en Jo, dat ze worden gepest. Ik kan de reactie van Jo begrijpen. Als ik Tammy was, zou ik op dezelfde manier hebben gereageerd. Ik vind het verhaal zéér realistisch. Pestkoppen moet je gewoon negeren. Ze houden wel vanzelf op.
 * Werkwiize**:
 * Voorbeelden**:

__19. Ontwerp een webquest voor de leerlingen rond pesten.__
Mogelijke richtvragen die je kan stellen zijn: Wat leren actuele gegevens ons over het pestgedrag bij jongeren? Welke groepen worden betrokken bij pestgedrag? Hoe kan pestgedrag verklaard worden? Welke oplossingen kan men bieden om het pesten tegen te gaan?

__20. De leerkracht biedt de leerlingen verschillende fragmenten uit het boek aan.__
Van de leerlingen wordt uiteindelijk verwacht dat ze het fragment naspelen. Deze opdracht moet heel goed begeleid en ondersteunt worden. Daarom is het aan te raden om een stappenplan te volgen. - de personages die in het fragment aan bod komen - over de gebeurtenissen die zich in het fragment afspelen - over hoe de personages er zullen uitzien - wat ze doen met de rol van verteller in het verhaal - hoe ze het fragment zullen transformeren naar een toneeltekst Dit is voor de leerkracht een cruciale fase. Hier kan de leerkracht de nodige feedback aan de leerlingen terugkoppelen. Dit is zeer belangrijk dat de leerlingen de juiste informatie krijgen alvorens ze het fragment in toneeltekst gaanomzetten.
 * 1). De leerlingen brainstormen over:**
 * 2). De leerlingen delen hun ideeën mee.**
 * 3). Het fragment wordt door de leerlingen in toneeltekst omgezet.**
 * 4). De leerlingen spelen het fragment na.**

De __volledige begeleidingsbrochure__ vindt u in onderstaand document.


Terug naar anti-pestkoffer op maat Home