groep092013-school+en+thema



** Inleiding ** De keuze voor de school EDUGO Glorieux was snel gemaakt. Zij waren op zoek naar een team dat kon zoeken naar oplossingen voor een betere integratie van hun VOETen rond de context: politieke juridische samenleving en wij waren op zoek naar een uitdagend thema. Het werd bijgevolg een goede kruisbestuiving waarbij onze groep zich voornamelijk is gaan richten op de uitwerking van een uitermate op maat gemaakt programma voor de tweede graad BSO en TSO met betrekking tot de VOETen in de context politiek juridische samenleving: actief burgerschap. Dit programma zou dan naadloos aansluiten op de reeds uitgewerkte projecten in de derde graad BSO en TSO waar men zich met name gaat richten op de verkiezingen en een bezoek aan het federaal parlement. Om zicht te krijgen op deze projecten en het klimaat van deze school hebben we twee intervieuws afgenomen; een met een leerkracht PAV en een met een leerkracht Nederlands. Deze werden afgenomen via mail. Vervolgens zijn we op onderzoek gegaan op de website, het opvoedkundig project en het schoolreglement omdat deze het uithangbord zijn van de school en bijgevolg een goede weergave zijn van de intentie en het klimaat van de school. Hieronder vindt u hiervan een samenvatting.

** Beginsituatie van de school/leerkracht **



Kennismaking met de school
EDUGO Glorieux is een school gelegen te Oostakker, Gent. De school maakt deel uit van de scholengemeenschap EDUGO die wordt beheerd door twee schoolbesturen; enerzijds de VZW KS RGO (Katholieke Scholen Regio Gent-Oost) die instaat voor de kleuter- en lagere scholen, en anderzijds de VZW KSO (Katholieke Scholen Oostakker) die verantwoordelijk is voor het secundair onderwijs en waartoe EDUGO Glorieux nog behoort. Deze school biedt studierichtingen aan in de bovenbouw; de tweede en derde graad secundair onderwijs. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen het Nijverheidsonderwijs (voltijds) en deeltijds onderwijs. Het Nijversheidsonderwijs biedt studierichtingen op BSO en TSO niveau aan die gericht zijn op specifieke technische richtingen als hout, mechanica, electro en lassen. De reden waarom deze school zich toespitst op BSO en TSO is directe ligging in de Gentse zeehaven en bijgevolg de naburige werkgelegenheid. Het onderscheid tussen BSO en TSO wordt enkel formeel ingesteld omdat EDUGO sterk inzet op het samen-leven en het vormen van een leerlingengemeenschap. Daarom heeft de school ook een leerlingenraad en ouderraad, waar iedereen wordt vertegenwoordigd. Door het aanbieden van voornamelijk zeer technische vakken is de genderdiversiteit zeer beperkt tot een sterk mannenpubliek.



In onderstaand filmpje kan op een aangename wijze kennis gemaakt worden met EDUGO Glorieux: []

Schooltype
EDUGO Glorieux is een type B school. De school doet verschillende inspanningen om te werken aan de vakoverschrijdende eindtermen (VOET). Zo bestaan er reeds initiatieven voor de derde graad om te werken aan de VOET rond actief burgerschap. Deze initiatieven zijn zeker belangrijk om de leerlingen voor de bereiden op het kiezen bij de verkiezingen. Desalniettemin ontbreekt nog enige samenhang met het werken aan deze VOET in bijvoorbeeld de tweede graad. Er zijn bijgevolg graadoverschrijdende projecten nodig ter versteviging van de VOETen. Enkele leerkrachten nemen hierin het voortouw en er is dus zeker een fundering om verder te gaan met deze projecten. Hiervoor zou een werkgroep kunnen worden opgericht die er ondanks het initiatief van deze leerkrachten nog niet is. Buiten het personeel en de directie zijn er nog weinig initiatieven gevonden om te werken aan deze VOETen. De Ouderraad en Leerlingenraad spitsen zich met name toe op de eigen activiteiten. Er is met andere woorden wel een goede basis voor het werken aan de VOETen, maar er is nog een tekort aan een grens- en graadoverschrijdend project ter versmelting van deze eindtermen.

Schoolbeleid en schoolklimaat
Het werken aan de VOETen is een werk van lange adem. Naast de kennisverhoging over specifieke thema's wordt er ook sterk ingezet op attitude en waardevorming. Dit is echter een verandering die moet zijn ingebed in het algemeen schoolbeleid en schoolklimaat. Indien het schoolklimaat positief staat tegenover deze attitudewijzigingen zullen deze VOETen sneller een impact hebben op de attitude en het gedrag van de leerlingen. Iedereen (directie, leerkrachten, pedagogisch personeel etc) dient hierbij aan hetzelfde zeil te trekken. Rond het thema 'actief burgerschap' bestaat reeds een zeer positief klimaat. Om uit het opvoedingsproject van de school te citeren: // ' // // Elke leerling behoort tot de grote groep jongeren die in onze school 'samen-leven'. Met z'n allen bouwen we aan een school waarin iedereen zich geborgen mag weten. De structuur van de school met zijn verschillende afdelingen garandeert de leerlingen dat zij geen nummer zijn' // en '// Vanuit deze visie de leerlingen verantwoord leren kiezen, beslissen en handelen om zo door hun opleiding bekwaam te worden tot een actieve participatie aan het huidige en toekomstige maatschappelijk gebeuren' (Edugo.be). //

Naast het opvoedingsproject is tevens het schoolreglement een goede indicator voor het schoolklimaat en het schoolbeleid. Uit het schoolreglement kunnen een aantal initiatieven van actieve burgerzin worden geciteerd:

// 'LEERLINGENRAAD //

// De leerlingenraad bestaat uit enthousiaste vrijwillige leerlingen uit het 2de t.e.m. 6de jaar. Per leerjaar zijn er een 4-tal vertegenwoordigers zodat ze aan een groep van ongeveer 25 leerlingen komen. De groep kiest onder haar leden een voorzitter, ondervoorzitter, secretaris, … Deze groep komt, onder begeleiding van enkele leerkrachten, meerdere keren per jaar samen om activiteiten te organiseren voor de leerlingen en voorstellen te doen aan de directie. //

// NON-DISCRIMINATIE //

// De school erkent de gelijkwaardigheid van elke mens en wil bewust meehelpen aan de volwaardige integratie van leerlingen van andere etnische afkomst in onze samenleving. Het beleid van de school is gebouwd op het christelijk opvoedingsproject, wat impliceert dat het intercultureel is. // // De school wil een veilig en positief klimaat creëren, waar vreedzame omgang met andere culturen en haar vertegenwoordigers mogelijk is en bovendien een menselijke verrijking inhoudt.' // = = **VOETen** Uit de intervieuws en uit de conclusies van het onderzoek van de website, het schoolreglement en het opvoedkundig project is gebleken dat de nood het hoogst was om te werken rond context 5 binnen de VOETen zoals deze besproken werrden door de Vlaamse overheid in 2010 (Vlaamse overheid, 2010):

**Context 5 De politiek-juridische samenleving** Deel 1: Actief burgerschap Jongeren basiskennis verwerven van wat rechten en plichten zijn, van bestaande inspraakprocedures die een democratisch gegeven zijn en van het belang en nut van een actieve opstelling. Ook in een democratische school, waar jongeren gevoelig worden voor de betekenis van burgerschap, wordt actieve participatie expliciet georganiseerd; **Stam** 10 engageren zich spontaan;
 * Initiatief**

**Kritisch denken** 11 kunnen gegevens, handelwijzen en redeneringen ter discussie stellen aan de hand van relevante criteria; 12 zijn bekwaam om alternatieven af te wegen en een bewuste keuze te maken; 13 kunnen onderwerpen benaderen vanuit verschillende invalshoeken; **Zelfredzaamheid**  23 doen een beroep op maatschappelijke diensten en instellingen;24 maken gebruik van de gepaste kanalen om hun vragen, problemen, ideeën of meningen kenbaar te maken;
 * Open en constructieve houding** 16 houden rekening met ontwikkelingen bij zichzelf en bij anderen, in samenleving en wereld

1 geven aan hoe zij kunnen deelnemen aan besluitvorming in en opbouw van de samenleving; 2 passen inspraak, participatie en besluitvorming toe in reële schoolse situaties; 6 erkennen de rol van controle en evenwicht tussen de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht in ons democratisch bestel; 8 onderscheiden de hoofdzaken van de federale Belgische staatsstructuur; 10 illustreren hoe een democratisch beleid het algemeen belang nastreeft en rekening houdt met ideeën, standpunten en belangen van verschillende betrokkenen;
 * Concrete toepassing ** **De leerlingen:**

** Verantwoording Thema ** Uit de intervieuws is gebleken dat de school reeds op verschillende niveaus en over verschillende thema's reeds projecten organiseert om de inspanningen voor het bereiken van de VOETen te verhogen. De school heeft reeds kennis over specifieke thema's als milieu, verkeer en gezondheid die ze haalt uit reeds bestaande vormingspakketten en deze verwerkt tot een geheel dat past voor de specifieke situatie van de school in het Gentse havengebied.

Noden
Het thema actieve burgerzin bleek een zwakke vlek te zijn in het beleid van EDUGO Glorieux. Dit bleek al snel uit de intervieuws met de twee leerkrachten. De school merkt op dat er meer vakoverschrijdend met betrekking tot het thema dient te worden gewerkt en is momenteel nog wat zoekende hierin. Leerkrachten en directie merken dat het thema burgerzin specifiek voor een school met specifieke technische richtingen in BSO/TSO een belangrijk thema is waar aan gewerkt moet worden. Ondanks het beleid van de school waar reeds een gefundeerde basis werd gelegd voor een betere participatie op school, leek dit bij de leerlingen nog niet door te dringen. Beide l eerkrachten merkten immers op dat hun leerlingen elk jaar steeds minder op de hoogte zijn van wat er in de wereld, als ook in België, gebeurt. De betrokkenheid van de leerling naar de maatschappij toe vermindert stilaan.

Prioriteiten
Dit trachtte de school reeds op te lossen door een uitgebreid maatschappelijk pakket rond actief burgerzin aan te bieden in de derde graad BSO en TSO. In de derde graad komen de leerlingen immers dichter bij de meerderjarigheid en bijgevolg ook bij het krijgen van nieuwe rechten en plichten. Dit uit zich zeer concreet in de opkomstplicht bij de verkiezingen. Daarom verkoos de school om dit thema toe te spitsen op de derde graad met projecten rond verkiezingen en een uitstap naar het federaal parlement om de bewustwording en de mening van de leerlingen te verhogen. Daarnaast bestaan er ook themaprojecten rond Europa en de Europese Unie in de derde graad secundair onderwijs.

Toevoegingen
Desalniettemin kan dit thema breder en verder worden uitgewerkt door de basis voor het actief burgerzin en de participatie reeds te starten in de tweede graad. De vraag van de leerkrachten en de school is dan ook om deze betrokkenheid proberen te vergroten, zodat de leerlingen een democratische en maatschappelijke houding kunnen aannemen en dus hun verantwoordelijkheid in de maatschappij kunnen opnemen waarvan de eerste zaden reeds worden geplant in de tweede graad zodat een specifiekere groei kan worden bewerkstelligd in de derde graad. Het project zou dan een ruimere invulling krijgen dan enkel de verkiezingen.

Concrete implementatie
Om dit te concretiseren hebben we ervoor gekozen om ons te beperken tot de ruime politiek-juridische context in België. Het project voor de tweede graad moet immers ruimer worden opgevat dan enkel de verkiezingen omdat een goede basis nodig is ter versteviging van dit thema in de derde graad. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de verschillende politieke systemen en de politieke partijen in België. Daarnaast wensten we ons enkel te richten op België omdat de Europese Unie reeds uitgebreid aan bod komt in de derde graad en ook minder tot de verbeelding spreekt bij de leerlingen. Uiteindelijk wilden we ons ook toespitsen op het vormen van een bewuste en onderbouwde mening over het politieke systeem van België en de verschillende bestaande ideologieën omdat een groot deel van participatie en bewustmaking bepaald wordt door de mening die je hebt. Een positieve attitude ontwikkelen ten opzichte van actief burgerzin om zo ook het gedrag van de leerlingen aan te passen staat bijgevolg centraal in ons project.

Het project kan zowel worden geïmplementeerd op schoolniveau als op klasniveau. Op schoolniveau kan dit gebeuren in de vorm van projecten en overstijgende initiatieven. Op klasniveau staan er diverse vakken op om dit thema in te werken in hun vakgebied. Voor het BSO worden de uren van PAV (6 uur per week) vrijgemaakt om aan de vakoverschrijdende eindtermen te werken. Voor het TSO zijn de uren van het vak Godsdienst (2 uur per week) en Nederlands (4 uur per week) beschikbaar. Een concrete invulling van dit project kan worden gevonden in volgende pagina's.

**Conclusie** Algemeen kan worden geconcludeerd dat het een school is die op de hoogte is van het belang van de VOETen en die deze graag zou implementeren met zicht op de ontwikkeling van hun leerlingen tot bewuste wezens. Zowel de school als het personeel staan als een team achter deze veranderingen. Vooral met het oog op de ontwikkeling van de leerlingen als een zelfbewuste en verantwoordelijke volwassenen wil de school zich nog meer inzetten op het verbeteren van de actieve burgerzin. Er bestaan verschillende projecten gemaakt op het niveau van de derde graad maar deze schieten tekort in de tweede graad. Hier beoogt de school eerder een bredere kijk en mening van de leerlingen op participatie. Door een positieve attitude kan dan in de derde graad en als doel na de schoolgaande periode een positieve gedragswijziging bijdragen tot een grotere participatie in de samenleving. Ons project is dan ook met name gericht op deze actief burgerzin in België in de tweede graad BSO en TSO in EDUGO Glorieux, Oostakker.

** INTERVIEWS ** EERSTE INTERVIEW (MET LEERKRACHT PAV) **TWEEDE INTERVIEW (MET LEERKRACHT NEDERLANDS)**

Bronnen in dit deel:
> [] >
 * EDUGO Glorieux (2013) Algemeen/Opvoedingsproject. Opgeroepen op 01 april 2013 van []))
 * Vlaamse Overheid (2010). //VOET@2010 - Nieuwe vakoverschrijdende eindtermen voor het secundair onderwijs.// Opgeroepen op 15 april 2013 van

Terug naar de hoofdpagina.