groep062011extrasuggestiesenalternatieven

In de bespreking van het werkpakket 'groeien na verlies' werden er per hoofdstuk reeds een aantal suggesties uitgewerkt. Hieronder leest u nog een aantal extra suggesties en alternatieven.

4.2 Extra suggesties en alternatieven

 * ===Aanvullen literatuurlijst ===


 * Vanden Abbeele, C.(2004). Er zijn voor jou. Omgaan met jonge mensen die rouwen, Lannoo, Tielt.
 * Somers, P. (2008). Rouwdagboek: ruimte voor verdriet. Lannoo, Tielt.
 * Kuiper, K. (2008). Je mag mij altijd bellen: 1001 dagen van rouw. Lannoo, Tielt.
 * Fiddelaers-Jaspers, R. (2003). Een klein verhaal van rouw: betekenisvolle verliezen van jongeren. In de wolken, Heeze.
 * Vanden Abbeele, C. (2004). Meer dan verdriet: een boek voor jonge mensen die rouwen. Lannoo, Tieltt
 * Sassen, E. (2009). Dit is geen dagboek. Leopold, Amsterdam.
 * Keppens, J. (2008). Sorry dat ik leef. Manteau, Antwerpen.
 * Van den Abbeele, C. (2001). Nu jij er niet meer bent: rouwen met kinderen en tieners. Lannoo, Tielt.
 * Fiddelaers-Jaspers, R. (2010). Mijn troostende ik: kwetsbaarheid en kracht van rouwende jongeren. Ten Have, Kampen.
 * Hulzebos, B., & Bakker, B. (2004). Loden Last. Het taboe rond zelfmoord. Contact, Amsterdam/Antwerpen.
 * Demyttenaere, B. (2006). Met de dood voor ogen. Zelfmoordgedrag bij jongeren. Manteau, Antwerpen.
 * Kranendonk, A., & Kranendonk, L. (2009). Alles is weg. Querido, Amsterdam.
 * Somers, P. (2003). Wat nooit verloren gaat. Dagboek voor jongeren over sterven en leven. Leefsleutels/Bakermat, Mechelen.
 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Worden, J.W. (1992). Verdriet en rouw: gids voor hulpverleners en therapeuten. Swets en Zeitlinger, Amsterdam.


 * ===<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Meer recente doorverwijsadressen ===


 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Sociale kaart
 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Werkgroep verder
 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Troost voor tranen


 * ===<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">**Getuigenissen en praktijkvoorbeelden** ===

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Het volgende document bevat een aantal praktijkvoorbeelden en casussen:

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">


 * ===<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">**Omgaan met verschillende culturen op een school (klasniveau)** ===

>> <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">vb. lessenpakket + boek 'Overgangsrituelen': [] + pakket 'troost voor tranen'
 * Lessen voorzien waarin verlies en rouw vanuit verschillende visies/culturen/religies worden behandeld (best door ervaring leerlingen zelf)
 * Nadruk leggen op:
 * Gelijkenissen tussen religies en culturen met name dat dood een overgangsritueel is dat in elke religie een belangrijke plaats krijgt, maar anders wordt ingevuld.
 * Omgaan met verlies bij algemene aanhangers van een bepaalde religie (in België) met nuancering dat omgaan met rouw bij iedereen verschillend is.


 * Het hoofdstuk uit het werkpakket 'groeien na verlies' dat dieper in gaat op rouw in andere visies en culturen blijft erg theoretisch. Er zou nog een stukje aan toegevoegd moeten worden waarin praktische tools aangereikt worden aan leerkracht:
 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">bv. Hoe omgaan met moslimjongeren die te maken krijgen met verlies?
 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">bv. Hoe vooral NIET reageren op Joodse jongeren na verlies van een vriend/ouder
 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">bv. Hoe kan men met de klas een rol spelen binnen een Joodse begrafenis?
 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">bv. Kan een leerkracht zomaar contact opnemen met ouders van een Moslimleerling die gestorven is?
 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">bv. Wat met taalproblemen?
 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">...
 * ===<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">**Nazorg** ===

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;"> Het zou handig zijn dat aan hoofdstuk 6, dat de nazorg op lange termijn behandelt, nog een aantal praktijkvoorbeelden worden toegevoegd.


 * ===<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Sociale media ===

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;"> Een tijdje geleden besteedde Terzake op Canvas aandacht aan de klachten en krachten van sociale media zoals Facebook en Netlog. Dit is de virtuele wereld waar jongeren elkaar heden ten dage na schooltijd ontmoeten. Het lijkt ons interessant om ook voor rouw- en verliesverwerking aan de slag te gaan met deze media.

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;"> Ter inspiratie en overtuiging kan je hier een oogje werpen op onderstaand filmpje:

<span style="color: #4a4e51; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px; line-height: 16px;">[]


 * ===<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Concrete doe- ideeën en werkvormen voor in de klas ===


 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Creatieve therapie

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif; line-height: normal;">Met dit stukje zullen we dieper ingaan op wat creatieve therapie is en wat deze experiëntiële vorm te bieden heeft als aanvulling op de klassieke begeleiding van psychologen in het Centrum voor Leerlingenbegeleiding indien er zich een verlieservaring voordoet en er nood is aan begeleiding van leerlingen en leerkrachten. Binnen de creatieve therapie bestaat een specifieke werkwijze die gericht is om cliënten en patiënten beter te doen omgaan met gevoelens van rouw, verdriet na een verlies- en afscheidservaring. Momenteel zijn er nog geen concrete toepassingen en/of literatuur voorhanden die de palliatieve werkwijzen van de creatieve media zoals beeldende kunst, muziek, dans en drama binnen non-therapeutische contexten zoals het onderwijs beschrijven. Wij bieden zelf enkele voorstellen en mogelijkheden om binnen het medium drama aan de slag te gaan met leerlingen rond het thema rouw na verlieservaring.

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;"> In het document hieronder vindt u wat extra informatie in verband met creatieve therapie op klasniveau.




 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Filmtips

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Gevoelens kunnen gedeeld worden door samen naar een film te kijken. Leven en dood zijn thema's die ons dagdagelijks tegemoet treden in verhalen en beelden. Ze dragen het verdriet van het loslaten in zich. Een film die samen bekeken en besproken wordt, kan een hulpmiddel zijn in het rouwproces. We reiken enkele films aan die handelen over rouwen en verlies.


 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">La stanza del figlio (The son's room)﻿ (2000)

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;"> Een Italiaans gezin wordt ondergedompeld in diepe droefenis als de zoon verdrinkt bij een duikexpeditie en zijn kamer van nu af <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">aamedia type="youtube" key="7l9qPFlUeio" height="279" width="344" align="right"n leegstaat. In sombere onopgesmukte beelden zien we hoe de leden van het gezin dat verlies proberen te verwerken. De onmacht, de hulpeloosheid en naaktheid van rouwende mensen wordt krachtig en indringend weergegeven. De regisseur, Nanni Moretti, speelt tevens de hoofdrol. Hij speelt een psychiater die alle karaktertrekken vertoont die voor de uitoefening van zijn beroep nodig zijn. Hij is een geduldige, verstandige man die onverstoorbaar naar de verhalen van zijn cliënten luistert. Als hij geconfronteerd wordt met de plotselinge dood van zijn zoon, wordt het fundament onder de zekerheden van deze psychiater weggeslagen. De man die het zinloze zelfverwijt van zijn patiënten altijd koel en analytisch te lijf ging, begint zich plotseling af te vragen of hij zichzelf de dood van zijn zoon moet aanrekenen. Wanneer het betrekkelijk harmonieuze leven dat zijn gezin tot dusverre leidde gevaarlijke scheuren begint te vertonen, is hij - met al zijn psychologische inzichten - niet bij machte daar iets aan te veranderen. La stanza del figlio is een aaneenschakeling van alledaagse kleine en ogenschijnlijk betekenisloze voorvallen. Op een bijzondere manier maken die veel indruk en soms zijn ze hartverscheurend. Moretti wikkelt er geen sentimentele doekjes om en toont eerlijk hoe het aftakelingsproces van een getroffen gezin zich onttrekt aan een gezamenlijke verliesverwerking.


 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">The floating landscape (2003)

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Dit verhaal gaat over Maan, een media type="youtube" key="lzU1DNLRNxI" height="270" width="328" align="left"mooie jonge vrouw uit Hong Kong, die net haar vriend Sam verloren heeft door een dodelijke ziekte. In zijn laatste dagen gingen zijn gedachten helemaal naar een landschap, dat hij ook tekende. Met Sams tekening in de hand reist Maan naar zijn geboortedorp, Qingdao, in de hoop daar het landschap te vinden. Ze huurt een kamer bij Sams nicht en verliest zich meer en meer in zijn verleden. Ze doorbladert zijn dagboek en snuffelt in zijn oude spullen. We leren Sam beter kennen door voice-overs en flashbacks. In Qingdao ontmoet ze de lokale postbode Lit, die haar wil helpen in haar koppige zoektocht naar het landschap. Gaandeweg brengt het hen dichter bij elkaar, maar Maan blijft zich verzetten tegen een nieuwe liefde. Ze houdt Lit op afstand en klampt zich vast aan haar dode geliefde. The floating landscape is een tedere film over oermenselijke thema's als verdriet, loslaten en verdergaan. Voorzichtig toont de regisseur de pijn van Maan en de geleidelijke aantrekking tussen Lit en Maan. De film tracht vooral te tonen hoe moeilijk het is om verdriet te verwerken en om opnieuw geluk te vinden.

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">media type="youtube" key="DmmLMnrAUQk" height="264" width="322" align="right"
 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Sous le sable (2000)

Marie is 25 jaar schijnbaar gelukkig getrouwd met Jean. Wanneer hij op een dag tijdens hun vakantie in zee gaat zwemmen, verdwijnt hij spoorloos. Vermoedelijk is hij verdronken, maar al snel duiken vermoedens van zelfmoord of zelfs een vlucht naar een nieuw leven op in de getormenteerde geest van Marie. Om deze verwarring de baas te kunnen, zal ze tegenover de buitenwereld een leven leiden alsof Jean nog altijd bij haar is. Ze verdwijnt hierdoor echter alsmaar meer in een gevaarlijke schemerzone tussen realiteit en waan. De verhaallijn volgt vooral het innerlijke leven van Marie. Sous Le Sable is een prachtige, maar dramatische ‘ode’ aan het grote verlies. Het niet willen accepteren van het kwijtraken van een levenspartner wordt treffend en pijnlijk weergegeven.


 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">My life as a Dog (1985)

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Ingemar woont samen met zijn broer en hun terminaal zieke moeder. Zijn leven is niet makkelijk, maar zelf vindt hij dat de Russische ruimtehond Laika het nog moeilijker heeft. In de zomer gaat hij een tijdje bij familie logeren omdat zijn moeder moet rusten. Hier komt hij een aantal kleurrijke figuren tegen die hem ervaringen bezorgen die hem zijn leven lang zullen bijblijven. De kunst van het relativeren staat zo ongeveer centraal in Lasse Hallström's verfilming van het autobiografische boek van Reidar Jönsson, ‘Mit liv som hund' ofwel ‘My Life as a Dog'.

media type="youtube" key="ebymEMKH0-I?version=3" height="217" width="346" align="center"


 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Blazen tot honderd (1998)

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;"> Maurits probeert in deze Vlaamse film de dood van zijn moeder te verwerken. Zijn vader heeft zelf zo veel verdriet dat hij niet in staat is om Maurits te troosten.De film volgt vier seizoenen lang het rouwproces van de 12- jarige Maurits. Maurits ontkent zijn moeders dood en trekt zich terug in de uiterwaarden van de rivier. Daar ontmoet hij Moniek. Tijdens hun ontdekkingstochten door het weidse landschap verandert hun prille vriendschap in verliefdheid. Maar Maurits' boosheid en verdriet gaan soms over in extreme emoties en dat schrikt Moniek af. Een dode hond doet alle stoppen doorslaan en Moniek wil hem nooit meer zien. De film is gebaseerd op het gelijknamige boek van Geert van Beek.


 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Ponette (1996)

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;"> Ponette is de naam van een klein meisje dat moet omgaan met de dood van haar moeder. Ze besluit om zichzelf terug te trekken van alle mensen rond haar. Al wachtend op haar moeder om terug te komen. Ze probeert allerlei methodes uit om het verlies van haar moeder te verwerken.... meestal zonder succes.

media type="youtube" key="BMWlbhfPiP8?version=3" height="202" width="334" align="center"


 * <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">The Secret Garden (1993)

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Deze film gaat over een meisje uit India die haar beide ouders verliest bij een aardbeving waarna ze naar Engeland verhuist om bij haar nonkel in een groot kasteel te gaan wonen. Haar nonkel trekt zich niet veel van het meisje aan. Het meisje ontdekt een tuin die net als haar verwaarloosd wordt en besluit om de tuin op te knappen. Met het opfleuren van de tuin doet ze nog meerdere ontdekkingen ... . De film is gebaseerd op het boek van <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">media type="youtube" key="VrMahhudZvo?version=3" height="202" width="334" align="right" <span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Frances H. Burnett.

<span style="font-family: 'Trebuchet MS',Helvetica,sans-serif;">Terug naar overzicht