groep072013-thema

(Terug naar start) (Terug naar vorige)

= Thema: "Gender en gendersensitief lesgeven" =

= Maatschappelijke relevantie =


 * l. Engagementsverklaring: "Gendersensitief en holebivriendelijk onderwijs" **

Wij kozen voor het thema ‘gender en gendersensitief lesgeven’ naar aanleiding van de Engagementsverklaring van het Departement Onderwijs en Vorming: “Gendersensitief en holebivriendelijk onderwijs”. Deze verklaring stelt drie doelen voor het onderwijs:


 * 1) Een genderbewustzijn ontwikkelen bij leerlingen, studenten en personeelsleden zodat alle betrokkenen zien hoe genderverwachtingen persoonlijke beslissingen beïnvloeden en maatschappelijke ongelijkheden in stand houden;
 * 2) Zich actief inzetten op het wegwerken van genderstereotypen en -mechanismen met het oog op een dubbel resultaat;
 * 3) Jongeren de mogelijkheid bieden studie- en andere (levensloop)keuzes te maken, zonder beperkt te worden door genderverwachtingen en daaraan gelieerde normen.

Vanuit deze verklaring vonden wij het interessant om met een school te werken rond de thematiek van gender en gendersensitief onderwijs.


 * ll. Cijfers **

Naast de Engagementsverklaring van het Departement Onderwijs en Vorming kaart de wetenschappelijke literatuur eveneens de genderkloof in het onderwijs aan. Jongens blijken op verschillende vlakken een schoolachterstand te vertonen ten opzichte van meisjes. Enkele cijfers:
 * ||= ** Jongens ** || ** Meisjes ** ||
 * Een jaar blijven zitten tijdens de schoolcarrière (Vlaanderen) ||= ** 45% ** || ** 30% ** ||
 * De schoolbanken verlaten zonder diploma (Vlaanderen) ||= ** 18% ** || ** 11% ** ||
 * Start in het hoger onderwijs (België) ||= ** 55% ** || ** 67% ** ||

De geslachtelijke verschillen in presteren op school blijken vooral bepaald te zijn door niet-cognitieve factoren zoals een verschil in schoolattitudes en klasgedrag van jongens tegenover meisjes. Jongens staan vaker negatiever ten opzichte van de school en zijn minder gemotiveerd dan meisjes. Ook leerkrachten merken dit verschil op, wat ertoe kan leiden dat leerkrachten jongens en meisjes verschillend bekijken en op een andere manier behandelen. We mogen niet besluiten dat jongens gewoon “slechte studenten” zijn. Meisjes en jongens gedragen zich op een verschillende manier omdat ze verschillen qua genderidentiteit. Maar wat is dit nu die "genderidentiteit"? In wat volgt gaan we hier dieper op in. = Genderidentiteit =

**"Genderidentiteit verwijst naar de mate waarin iemand zichzelf als mannelijk of vrouwelijk beschouwt, los van biologisch geslacht." ** media type="youtube" key="jmgV3OFn0aE" height="283" width="504" align="center"

Het kan zijn dat een jongen die houdt van ballet en mode zich wat vrouwelijker voelt, terwijl een meisje dat leeft voor voetbal zichzelf wat mannelijker vindt. Wat echter vooral van belang is voor de verklaring van de genderkloof in onderwijsprestaties, is de identificatie van jongeren met macho-mannelijkheid. Centraal binnen deze macho-mannelijkheid staat het bewijzen van de eigen mannelijkheid en het zich afzetten tegen alles wat niet mannelijk is, dus het vrouwelijke. Blijkt nu dat onderwijs en studeren doorgaans als een passieve, zorgende, en dus vrouwelijke activiteit gezien wordt. Voor jongeren die zichzelf als extreem mannelijk zien, passen de gedragingen die op school worden verwacht niet in hun zelfbeeld. Het is niet ‘cool’ om als enthousiast of hard werkend gezien te worden door de klasgenoten. Dit perspectief vormt een belangrijke verklaring voor de negatieve schoolhouding van jongens: hun inzet op school contrasteert immers met de mannelijkheidscultus waarin activiteit en rebellie centraal staan. Er is natuurlijk ook een aanzienlijke groep jongens die het wel goed doet op school. Recente onderzoeken tonen aan dat er meer dan één vorm van mannelijkheid bestaat en dat ‘mannelijkheid’ op zich goede prestaties op school niet noodzakelijk in de weg hoeft te staan. Zo zijn er bijvoorbeeld ook jongens die een mannelijkheid rond talent en moeiteloos presteren ontwikkelen. Bij dergelijke leerlingen is het prestigieus om goede resultaten te behalen zonder hiervoor ogenschijnlijk hard te moeten werken: het ultieme bewijs van aangeboren talent en intelligentie. Andere jongens maken deel uit van een subcultuur rond een uitgebreide computerkennis of praktische vaardigheden (bv. bouw, mechaniek, …). = Rol van de school =

De Engagementverklaring van het Departement voor Onderwijs wil werk maken van de volgende vraag: **“Hoe kunnen scholen en leerkrachten op de problematiek van de genderkloof inwerken?” ** Vanuit deze verklaring hebben wij ons tot doel gesteld om een concreet interventiepakket uit te werken voor een bepaalde school. Dit op maat gemaakte programma kan zodoende een concrete leidraad vormen voor een school die, zich steunend op de Engagementsverklaring van het Departement Onderwijs en Vorming, werk wil maken van gender en gendersensitief lesgeven. Hiermee hopen wij alvast bij te dragen tot de creatie van beter onderwijs voor zowel jongens als meisjes! Meer lezen? Een uitgebreid document vindt u hier : = Situering gender-thema binnen de vakoverschrijdende eindtermen =

Dertien jaar na de invoering ervan, noopten onder meer redenen van omvang en antidatering tot een actualisatie van de vakoverschrijdende eindtermen: op 1 september 2010 kwam er een nieuw ordeningskader waarbij er o.a. een stam (bestaande uit vrij algemeen geformuleerde eindtermen los van elke context) en zeven contexten werden gecreëerd. Indien u meer details wenst, verwijzen we u naar de brochure "Voet @ 2010, nieuwe vakoverschrijdende eindtermen voor het secundair onderwijs" die u kan raadplegen via de website [] of bestellen. Een van de controlepunten van de inspectie bestaat erin om na te gaan of de school effectief de nodige inspanningen levert om vakoverschrijdende eindtermen te realiseren.

Volgens ons zou de genderthematiek binnen de VOETen kunnen gekaderd worden in de volgende **contexten**: **__Context 2: Mentale gezondheid__:**  De leerlingen:
 * 2. Gaan gepast om met vreugde, verdriet, angst, boosheid, verlies en rouw
 * 4. Aanvaarden en verwerken hun seksuele ontwikkeling en veranderingen in de puberteit
 * 5. Kunnen zich uiten over en gaan respectvol om met vriendschap, verliefdheid, seksuele identiteit en geaardheid, seksuele gevoelens en gedrag

**__Context 3: Sociorelationele ontwikkeling__:**  De leerlingen:
 * 1. Kunnen een relatie opbouwen, onderhouden en beëindigen
 * 2. Erkennen het bestaan van gezagsverhoudingen en het belang van gelijkwaardigheid, afspraken en regels in relaties
 * 3. Accepteren verschillen en hechten belang aan respect en zorgzaamheid binnen een relatie
 * 6. Doorprikken vooroordelen, stereotypering, ongepaste beïnvloeding en machtsmisbruik
 * 8. Uiten onbevangen en constructief hun wensen en gevoelens binnen relaties en stellen en aanvaarden hierin grenzen

**__Context 7: Socioculturele samenleving__:**  De leerlingen:
 * 1. Beschrijven de dynamiek in leef- en omgangsgewoonten, opinies, waarden en normen in eigen en andere sociale en culturele groepen
 * 2. Gaan constructief om met verschillen tussen mensen en levensopvattingen
 * 4. Trekken lessen uit historische en actuele voorbeelden van onverdraagzaamheid, racisme en xenofobie

**In wisselwerking met navolgende eindtermen van de stam, krijgen deze contexten nog meer diepgang**: **__ Empathie __** De leerlingen:
 * 5. Houden rekening met de situatie, opvattingen en emoties van anderen

De leerlingen:
 * __ Kritisch denken __**
 * 11. Kunnen gegevens, handelswijzen en redeneringen ter discussie stellen aan de hand van relevante criteria
 * 13. Kunnen onderwerpen benaderen vanuit verschillende invalshoeken

De leerlingen: **__ Open en constructieve houding __** De leerlingen
 * __ Mediawijsheid __**
 * 14. Gaan alert om met media
 * 16. Houden rekening met ontwikkelingen bij zichzelf en bij anderen, in samenleving en wereld

De leerlingen:
 * __ Respect __**
 * 18. Gedragen zich respectvol

De leerlingen:
 * __ Verantwoordelijkheid __**
 * 20. Nemen verantwoordelijkheid op voor het eigen handelen, in relaties met anderen en in de samenleving

De leerlingen:
 * __ Zelfbeeld __**
 * 22. Ontwikkelen een eigen identiteit als authentiek individu, behorend tot verschillende groepen

De leerlingen:
 * __ Zorgzaamheid __**
 * 26. Gaan om met verscheidenheid
 * 27. Dragen zorg voor de toekomst van zichzelf en de ander.

In het kader van een doorlichting is het raadzaam op gefundeerde wijze te kunnen aantonen dat de school er wel degelijk naar gestreefd heeft om vb. het genderthema als vakoverschrijdende eindterm te realiseren. Dit kan gestaafd worden door een concreet document voor te leggen waarin de krachtlijnen van de aanpak van de school terug te vinden zijn. U vindt hierbij een voorbeelddocument, gebaseerd op een model van kijkwijzer waarop de heer Robrecht Vanden Broeck (VSKO) ons attent maakte tijdens een hoorcollege van 20 februari 2013 (georganiseerd in het kader van het vak "Didactiek gedrags- en maatschappijwetenschappen aan de Ugent).     U kan dit zelf verder aanvullen naar believen (maar ook met de door ons uitgewerkte suggesties & alternatieven!).