groep082011programma4


 * Programma 4 'Stop Cyberpesten' (lespakket)**

**1. Inleiding.**

Child Focus heeft, in het kader van haar e-safety-activiteiten, dit lespakket ontwikkeld. Het biedt leerkrachten maar ook directies, CLB-medewerkers en andere betrokkenen informatie over de dynamieken van deze problematiek. Het geeft tevens aan hoe de school hier zowel op beleids- als op klasniveau mee om kan gaan. Daarnaast vindt men in dit lespakket tien zeer concrete methodieken, klaar voor gebruik, die aanwend kunnen worden in de eerste en tweede graad van het secundair onderwijs om samen met de leerlingen na te denken over cyberpesten en over hun actieve rol hierin. Dit lespakket wil leerlingen doen stilstaan bij hun eigen daden en hen stimuleren om het internet op een respectvolle en verantwoorde manier te gebruiken. Aan de hand van verschillende methodieken kunnen één of meerdere lessen gewijd worden aan dit thema.

De nadruk ligt op de actieve inbreng die jongeren hebben in dit alles. Zij moeten de keuze maken om niet over te gaan tot handelingen die anderen kunnen kwetsen. Zij kunnen ervoor opteren om, als ze getuige zijn van een cyberpestprobleem, de kant van het slachtoffer te kiezen en te helpen het pesten een halt toe te roepen. Zij moeten ervan bewust gemaakt worden dat als ze slachtoffer zijn van cyberpesten, ze niet met dit probleem mogen blijven zitten maar hulp moeten zoeken. Door via dit lespakket een groepsdynamiek op gang te brengen, kan men ervoor zorgen dat de groepsdruk die kinderen soms motiveert om te zwijgen, zich omkeert en net motiverend werkt om anderen te helpen.

De tien methodieken uit het lespakket zijn complementair. Men hoeft ze niet chronologische af te werken. Men kan, afhankelijk van de tijd die men aan dit thema wil besteden, de methodieken uitkiezen die de leerkracht en de klas het beste liggen. Wees niet bang voor inhoudelijke overlap in de oefeningen. Herhaling is de moeder van de kennis. Als afsluiter van de les of lessenreeks kan men met de leerlingen de samenvattende oefening maken. Bij deze oefening moeten leerlingen al hun opgedane kennis bundelen in een brochure voor hun eigen ouders. Het realiseren van een eindproduct werkt zeer motiverend en validerend voor de leerlingen. Bovendien worden tegelijkertijd ook de ouders geïnformeerd. Twee vliegen in één klap dus.

**2. Methodieken**

De methodieken zijn in drie thema’s opgedeeld: Cyber-wat als eerste, waarbij via de opdrachten en oefeningen de kennis van de leerlingen over het fenomeen getest en aangevuld wprden waar nodig. Het tweede thema (“Wat kan en wat niet?”) speelt in op de rol die de jongeren in de problematiek spelen, terwijl het laatste thema vooral focust op hulp en hulpverlening. Vandaar ook de passende titel: “Help.. I need somebody?!”

__ 1. “What about us?” __ In deze oefening worden de leerlingen gevraagd om anoniem een enquête in te vullen over hun ervaringen met cyberpesten. Vervolgens worden de resultaten met hen besproken in een klasgesprek. Deze methodiek vergt heel wat verwerkingswerk van de leerkracht, maar kan een echte eye-opener zijn voor de leerlingen en de leerkracht. Aantal voorbeelden van de gestelde vragen: //Wat denk je: hoeveel kinderen uit onze klas worden of zijn op internet// //of via de gsm gepest?// //// //Niemand// //// //1-2// //// //3-5//  //// //6-10//  //// //Meer dan 10//
 * Thema 1 : “Cyber-wat ?” **

//Door wie werd je het afgelopen jaar op die manier gepest?// //Je mag meerdere antwoorden geven.// //// //door broer(s) of zus(sen)// //// //door klasgenoten// //// //door vriend(inn)en// //// //door kinderen uit de buurt, die ik ken van sport, club, vakantie en dergelijke// //// //door kinderen, die ik alleen van internet ken// //// //door anderen, namelijk://

//Heb je 1 gouden tip voor andere kinderen wat ze het beste kunnen doen als ze// //op internet worden gepest?// //…………………………………………………………….…………………………………………// //……………………….………………………………………………………………….…………//  //……………………………………………………….………………………………………………//  //………………….………………………………………………………………….………………//  //………………………………………………………………………………………………………//

__ 2. “Een stukje van de puzzel” __ Deze oefening denkt samen met de leerlingen na over cyberpesten. Op basis van 4 puzzelstukken die over 4 groepen verdeeld worden, probeert men samen met de leerlingen tot een beeld te komen van cyberpesten. Op elk puzzelstuk staat een woord, dat de basis vormt van het gesprek van één groep: “waarom”, “gevolgen”, “wat” en “doen” (wat kan je doen als..). Na de afzonderlijke groepsgesprekken worden de puzzelstukken symbolisch samen gelegd.

__ 3. Akkoord of niet? __ Dit stellingenspel doet leerlingen nadenken over de ernst van verschillende cybersituaties. //Voorbeelden//: //✒// //Een foto van iemands hoofd met varkensoren erop online plaatsen,////is gewoon grappig en niets om moeilijk over te doen.// //✒// //Een naaktfoto van mijn lief naar mijn beste vriend doorsturen is geen probleem.// //✒// //Ik zie het nut er niet van in om toestemming te vragen aan mijn vrienden alvorens////foto’s van hen online te zetten.// //✒// //Meisjes die erotische foto’s van zichzelf online plaatsen, vragen om problemen.//

Deze methodieken stimuleren jongeren om actief na te denken over de actieve rol die eenieder speelt in het stoppen of voorkomen van cyberpesten.
 * Thema 2: “Wat kan en wat niet?” **

__ 1. “Het slechtste van twee werelden” __ Over klassiek pesten hebben jongeren vaak al heel wat ideeën en meningen ontwikkeld. Deze actieve methodiek daagt jongeren uit om ‘real life’- en cyberpestsituaties ten opzichte van elkaar te positioneren en de ernst ervan in te schatten. //Voorbeeldsituaties:// //1. Beledigingen posten in iemands gastenboek op Netlog// //2. Geld of spullen afnemen / afpersen// //3. Een gênant filmpje van iemand rondsturen naar alle klasgenoten// //4. Iemand uitschelden op de speelplaats// //5. De naaktfoto van je vriendin doorsturen naar één vriend// //6. Dreigbrieven schrijven// //…//

__ 2.” Plagen, pesten, plagen, pesten, plagen…” __ Wat is pesten en wat is plagen? Vaak is het een dunne lijn die jongeren zelf niet goed weten te vinden. Ze bedoelen iets misschien wel al plagend, maar wat vinden slachtoffers daarvan? Zeker door de anonimiteit en de afwezigheid van non-verbaal contact durven jongeren vaak meer dan ze ‘in real life’ zouden durven.

//Voorbeeldsituaties.// //1. Tijdens de speeltijd hebben Thomas en Ruben zich een kriek gelachen. Heel stilletjes zijn ze de jongenstoiletten ingeslopen. Ruben heeft Thomas een zetje gegeven zodat deze over de deur van het toilet waar Stijn opzat, kon kijken. Snel heeft Thomas met zijn gsm ook een foto gemaakt van de verschrikt kijkende Stijn. • Deel 2: Thomas stuurt de foto onmiddellijk met zijn gsm naar zijn Facebookprofiel en tagt Stijn in de foto.// //2. Jolien en Emma zijn beste vriendinnen. Of beter… waren beste vriendinnen. Want sinds Emma met Jolien haar lief gaan lopen is, is het oorlog tussen die twee. Jolien zint op wraak. Toen ze nog beste vriendinnen waren, heeft Emma haar eens haar paswoord toevertrouwd. ‘Bono’… pfff… de naam van haar hond. Dat had Jolien zelfs zelf kunnen verzinnen. Jolien logt met het paswoord Bono in op de e-mailaccount van Emma. Ze schrijft een e-mail naar Emma’s lief waarin ze hem zegt dat hun relatie voorbij is. Ze somt een hele lijst van zijn slechte kwaliteiten op en vertelt dat ze hem nooit// //graag gezien heeft. Getekend: Emma. Dat zal haar leren !// //…//

__ 3. “Risky business” __ Brengt de actieve inbreng in kaart die jongeren zelf hebben in het voorkomen en stopzetten van een cyberpestprobleem. Verdeel de klas in kleine groepjes van een drie- à viertal leerlingen. Elk groepje krijgt het werkblad waarop (potentiële) cyberpestsituaties geschetst worden. In elke situatie speelt één persoon de hoofdrol. De leerlingen knippen de situaties uit en rangschikken ze naar gelang het risico op misbruik dat deze situatie volgens hen inhoudt vanuit het standpunt van de hoofdrolspeler. Bespreek daarna klassikaal de inschatting van de kleine groepjes. Hebben ze dezelfde rangschikking gemaakt of niet?

//Voorbeeld:// //Jordy is vandaag op de speelplaats uitgegleden op een ijsplek en superhard op zijn gezicht gevallen. Hij had zich best wel pijn gedaan maar tegelijkertijd was het heel erg grappig om te zien. ’s Avonds krijgt Stef in zijn mailbox een filmpje van datzelfde voorval. Blijkbaar had iemand snel zijn gsm bij de hand gehad…. Op beeld is het nog grappiger dan in het echt, dus Stef stuurt het al grinnikend door naar zijn vrienden.//

__ 1. “Ik ga een hulplijn bellen” __ Aan wie vraag je hulp in welke situatie? We moeten jongeren stimuleren om niet met hun probleem te blijven zitten, maar om dit aan iemand te vertellen zodat ze geholpen kunnen worden. Leerlingen denken na over verschillende oplossingsstrategieën Leerlingen denken op deze manier na over de beste vertrouwenspersoon om hulp te vragen en ontdekken nieuwe pistes waarbij peer-support wordt gestimuleerd.
 * Thema 3: “Help… i need somebody !!” **

__ 2.” Lights, camera, action!” __ Door middel van dit rollenspel ervaren jongeren hoe het voelt om slachtoffer, dader of getuige te zijn van cyberpesten. Leerlingen ervaren hoe het voelt om in de rol van dader / slachtoffer / bijstaander of hulpbron te staan: ze leren dat hulp vragen helpt; ze ervaren dat het belangrijk is om, als men getuige is van een situatie van cyberpesten, het slachtoffer bij te staan en de situatie te (helpen) stoppen //Voorbeeldsituatie// //A is na de zwemles aan het douchen. Plots ziet hij / zij B filmen met een gsm.// //Cast// //A en B// //Mogelijke bijrollen// //Iemand die kan helpen dit probleem op te lossen (medeleerling, ouder, leerkracht,// //vertrouwenspersoon, hulpverlening, politie,…)//

__ 3. Deal ! __ Via deze methodiek stelt u samen met uw leerlingen een antipestplan op. Doordat leerlingen zelf nadenken over de regels die ze willen volgen,voelen ze zich meer betrokken bij de oplossing en verhoogt de kans dat ze zich hieraan zullen houden.Leerlingen worden zich bewust van hun eigen gedrag en dat van hun klasgenoten.Leerlingen corrigeren en steunen elkaar bij het opstellen van een gezamenlijk ‘cyberpestplan’.

__ 4. Samenvattende oefening. __ De doelstellingen zijn dat leerlingen inzicht verwerven in de problematiek van cyberpesten en nadenken over coping strategieën om met dit probleem om te gaan. Zo verwoorden ze hun opgedane kennis. Deze oefening heeft als uiteindelijk einddoel om een folder te maken voor de ouders van de leerlingen over het thema cyberpesten. Doordat er aan het einde van de rit een product is dat effectief gebruikt zal worden, werkt dit zeer motiverend en validerend voor de leerlingen. Ouders worden geïnformeerd over de problematiek van cyberpesten en de communicatie tussen leerlingen – ouders – school wordt op gang gebracht. Daarnaast kadert deze oefening in eindtermen rond schrijf- en prestentatievaardigheden.

Terug naar programma's

BEGINPAGINA