Groep122011Actualiteit

Home﻿page  **RSV in de actualiteit en de literatuur**

In dit onderdeel werpen we een korte blik op wat in de actualiteit enerzijds en in de literatuur anderzijds is terug te vinden over RSV.



**Actualiteit **

Relationele en Seksuele vorming (RSV) is een topic dat, gelukkig maar, leeft. Hieronder kan u een verslag terugvinden van de voornaamste recente mediaberichten omtrent jongeren, RSV, en hoe dit in het onderwijs aan bod komt. De inhoud ervan werd uiteraard in achting genomen bij onze analyse en implementatie. Tevens is een korte oplijsting gemaakt van een aantal relevante en recente artikels. De inhoud die meer specifiek relevant is voor RSV in het IVV Sint-Vincentius staat daarin in het rood gemarkeerd.

**Jongeren en RSV ** In tijden waarin alles zomaar op het internet te grabbel wordt gegooid en op tv wordt getoond, blijken veel jongeren toch geen seksuele basiskennis te hebben. Door de overvloed aan informatie zien ze vaak de bomen door het bos niet meer. Er doen dan ook vele taboes en mythes rond seksualiteit en relaties de ronde. Zo bleek uit een onderzoek onder Hasseltse jongeren (september 2010) dat de helft niet weet dat orale bevrediging een risico vormt. 1 op de 4 jongeren denkt dat de pil aids of andere geslachtziektes (SOA's) tegenhoudt. Er zijn afhankelijk van de materie ook duidelijke geslachtsverschillen: zo denkt 13% van de jongens dat meerdere condooms over elkaar veiliger vrijt, terwijl maar 3% van de meisjes die illusie deelt. Gelukkig blijkt de kennis niet helemaal afwezig. 77% weet namelijk wel dat condooms de beste bescherming bieden tegen SOA's en 9 op de 10 jongeren weten dat je geen aids krijgt van tongzoenen. 96% weet daarenboven dat je geen besmetting kan oplopen door handen te schudden met iemand die besmet is.

Jongeren blijken vooral nood aan extra duiding te hebben, concludeert pedagoge Marijke Bisschop. Jeugd en Seksualiteit probeerde hier vorig jaar (oktober 2010) aan tegemoet te komen door het boekje //"Denk jij om de zeven seconden aan seks?"// uit te brengen, waarin de meest voorkomende vragen van Vlaamse jongeren over seks staan. Het boekje is samengesteld op basis van de veelgestelde vragen op de website van de vzw en een onderzoek bij 2000 jongeren. Zo kan je er een antwoord op vinden op vragen als //"Kan je een SOA oplopen van orale seks?", "Word je doof van masturberen?", "Kan ik zwanger raken door seks in de douche?"// en //"Hoe moet je kussen?".// Ook de website van SENSOA komt aan dergelijke vragen van jongeren tegemoet.

**RSV in het onderwijs ** Helaas kunnen heel wat jongeren toch geen dienst of persoon opnoemen waar ze terecht kunnen wanneer ze medische hulp nodig hebben rond seksuele problematieken. Ze willen nochtans graag meer informatie over SOA's, tienerzwangerschap en de seksuele activiteit, maar evengoed over abortus en gevoelens rond seksualiteit. Onderzoek van Klaï (2004) en Desimpel (2010) staaft dergelijke conclusies, waarbij wordt aangegeven dat scholen en voorzieningen hierin een belangrijke bijdrage kunnen leveren.

Ook Bisschop schaart zich achter de mening dat er meer aandacht moet worden besteed aan seksuele voorlichting op school. Jongeren worden immers verlegen als ouders met hen over seks praten. De verantwoordelijkheid voor seksuele voorlichting moet volgens haar dan ook worden verdeeld tussen de ouders en de school.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Uit een onderzoek in 2007 bij leerlingen in het hoger secundair onderwijs in Vlaanderen blijkt dat wel de meerderheid van de jongeren ooit al les gekregen had over anticonceptie (69%) en SOA's (67%) op school, maar uit de cijfers en vele vragen kunnen we toch afleiden dat deze kennis niet altijd even goed blijft hangen.Herhaalde initiatieven en permanente vorming zijn dus noodzakkelijk.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Volgens de Vlaamse Scholierenkoepel (VSK) zijn er in de Vlaamse scholen in het beleid daaromtrent grote verschillen. Vroeger waren het vormingsorganisaties die naar scholen trokken om RSV te geven, maar nu wordt dit van de leerkrachten zelf verwacht via de VOET-en. Daardoor kan er zowel in biologie als in godsdienst of Nederlands over seksualiteit worden gepraat. Dit kan een voor- maar ook een nadeel zijn. Zo is het positief dat elke leerkracht zo zijn steentje kan bijdragen aan RSV, maar tegelijkertijd kan het zijn dat de verantwoordelijkheid telkens op een andere leerkracht wordt afgeschoven. Daardoor kan het zijn dat de ene school veel aandacht besteedt aan seksualiteit en de andere bijna geen. Dit terwijl het juist scholieren in de middelbare scholen zijn die de grootste fysieke ontwikkelingen doormaken. De jongeren staan er ook voor open. Ze willen zelf dat er meer aandacht wordt besteed op school aan RSV zo blijkt uit een onderzoek van de Universiteit Gent. 62% wil dat de school meer tijd vrijmaakt om over seks te praten in de klas, vooral in het TSO en het BSO.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Die verschillen in vraag naar vorming tussen de onderwijsvormen reflecteren zich ook in de seksuele en relationele activiteit van de leerlingen. Zo had in het Hasseltse onderzoek (2010) 9 op de 10 leerlingen uit het TSO als een relatie gehad terwijl dit voor ASO'ers bij nog maar 6 op de 10 het geval was. Ook met geslachtsverschillen moet men rekening houden. Jongens bleken dan wel eerder te beginnen met zoenen, meisjes zijn dan weer sneller wat seks betreft. 6 op de 10 meisjes hebben nog nooit gevrijd, ten opzichte van 7 op de 10 jongens. Jongeren die nog nooit hadden gekust, bleken vooral uit het tweede en derde middelbaar van het ASO te komen. Ook wat betreft seks bestaat die trend. ASO-studenten beginnen daar namelijk later aan dan hun collega's uit het BSO en TSO.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Om als leerkracht zelf het bos door de bomen te kunnen zien stelde SENSOA onlangs (maart 2011) zijn handboek RSV voor leraren voor. Het is het eerste handboek in zijn soort en een echte aanrader voor leerkrachten die aan RSV willen werken. Op termijn hoopt de vereniging dat RSV in de lerarenopleiding wordt opgenomen. Wij steunen hun daarin uiteraard ten volste!


 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Een aantal recente en relevante artikels kort opgelijst **
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Buytaert, M. & Andries, E. (2010, 14 september). Helft Antwerpse scholen kiest voor multiculturele vorming . StampMedia.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Desimpel, A., Roelens, K., Temmerman, M., Delva, W., De Boeck, F., Goethals, J. & Maes, L. (2010). [[file://input/download|Advies- en hulpvragen van jongeren in verband met seksualiteit. Tijdschrift Jeugdgezondheidszorg]], 42, (2), 31-35.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Devos, A. (2010, 12 oktober). Jeugd weet veel te weinig over seks . Het Laatste Nieuws.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Ebo (2010, 8 oktober). Is seksuele opvoeding passé? De Standaard.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Ivb (2011, 30 januari). Meer soa's door vrij verkrijgbare morning-afterpil . Het Nieuwsblad
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">N.N. (2011, april). Seks op school . Maks, 71, p. 14-17.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Klaï T. Intergenerationeel onderzoek naar de communicatie over seksualiteit: een studie bij ouders en jongeren van 15 tot 21 jaar [proefschrift]. Gent: Universiteit Gent; 2004.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Pdp (2010, 1 december). Hasseltse jongeren en seks . De Standaard.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Peeters & Pichal (2008, 17 september). [|Alles over seks] . Radio 1
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Vbr (2011, 30 maart). Sensoa lanceert eerste handboek seks en relaties voor leerkrachten . De Standaard.

**<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 11pt;">Literatuur **

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Hierboven hebben we gekeken naar hoe relationele en seksuele vorming leeft in de actualiteit. Omdat er ook veel onderzoek wordt gedaan naar seksuele en relationele vorming binnen het onderwijs (hoe effectief het is, welke programma's men hiervoor kan gebruiken, ...), kunnen we natuurlijk de literatuur hieromtrent niet buiten beschouwing laten. Vier artikels worden hiertoe geselecteerd, geanalyseerd en besproken.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 0pt;">The association between sex education and youth's engagement in sexual intercourse, age at first intercours, and birth control use at first sex. (Mueller, R.E., Gavin, L.E. & Kulkami, A., 2008)
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Sex and HIV education programs: Their impact on sexual behaviors of young people throughout the world. (Kirby, D.B., Laris, B.A. & Rolleri, L.A., 2007)
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Seksuele en relationele vorming in het voortgezet onderwijs(Van de Bongardt, D., Mouthaan, I., & Bos, H.M.W., 2009)
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">"Girl, you better go get you a condom": Popular culture and teen sexuality as resources for critical multicultural curriculum (Ashcraft, C., 2006)

**<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">The association between sex education and youth's engagement in sexual intercourse, age at first intercours, and birth control use at first sex. ( ****<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Mueller, R.E., Gavin, L.E. & Kulkami, A., 2008) ** <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Dit artikel stelt dat seksuele voorlichting bedoeld is om de jeugd te voorzien van informatie en vaardigheden die nodig zijn om gezonde en goed geïnformeerde beslissingen over seks te maken. Met deze studie werd dan ook onderzocht of formele seksuele voorlichting gekoppeld is aan drie vormen van seksueel gedrag: (1) of men ooit geslachtsgemeenschap had, (2) welke leeftijd men had bij de eerste geslachtsgemeenschap, en (3) het gebruik van anticonceptie bij de eerste geslachtsgemeenschap.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Uit dit onderzoek bleek dat het krijgen van seksuele voorlichting geassocieerd werd met het niet hebben van geslachtsgemeenschap bij jongens en het uitstellen van geslachtsgemeenschap tot de leeftijd van 15 jaar bij meisjes en jongens. Schoollopende jongens die seksuele voorlichting gekregen hadden, vertoonden meer kans om anticonceptie te gebruiken de eerste keer wanneer ze geslachtsgemeenschap hadden, maar er werd geen verband aangetroffen tussen de meisjes bij het krijgen van seksuele voorlichting en het gebruik van anticonceptie. Deze patronen varieerden tussen socio-demografische subgroepen.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Concluderend stelt dit onderzoek dat formele seksuele voorlichting de seksuele risicogedragingen bij adolescenten effectief kan verminderen wanneer deze verstrekt wordt voor de seksuele inititiatie. Seksuele voorlichting bleek ook van bijzonder belang te zijn voor subgroepen die traditioneel een hoog risico lopen op een vroege initiatie van seks en voor het oplopen van seksueel overdraagbare aandoeningen.

**<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Sex and HIV education programs: Their impact on sexual behaviors of young people throughout the world. ( ****<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Kirby, D.B., Laris, B.A. & Rolleri, L.A., 2007) ** <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Deze paper geeft een overzicht van 83 studies die het effect van curriculum-gebaseerde programma's rond seks- en HIV-voorlichting meet op seksueel gedrag en mediërende factoren bij jongeren onder de 25 jaar overal ter wereld. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Daaruit blijkt dat tweederde van de programma's een significant effect heeft op een verbetering van seksueel gedrag. Het bewijs is sterk dat deze programma er niet voor zorgen dat seksueel gedrag rapper voorkomt, maar in plaats daarvan, dat sommige programma's ervoor zorgen dat seksueel gedrag pas later aanvangt en het verhogen van het gebruik van condoom of anticonceptie.

**<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Seksuele en relationele vorming in het voortgezet onderwijs ( ****<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Van de Bongardt, D., Mouthaan, I., & Bos, H.M.W., 2009) ** <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">In de internationale literatuur wordt Nederland gezien als een rolmodel als het gaat om de organisatie van seksuele voorlichting op scholen. Het doel van dit onderzoek was om de inhoud en de aanpak van seksuele voorlichting te verkennen, net als de praktische ervaringen van docenten met dit thema en de bijhorende competenties die nodig zijn. 23 leerkrachten van verschillende scholen werden geïnterviewd om een beeld te krijgen van hoe deze leerkrachten seksuele voorlichting aanpakken, welke onderwerpen ze geven, en welke onderwerpen ze moeilijk vinden om te bespreken. Hierbij werd ook gekeken naar de verschillen die ze hebben waargenomen tussen de leerlingen naar culturele achtergrond, opleiding, niveau, leeftijd en geslacht, en welke competenties zij belangrijk vinden voor het onderwijs seksuele vorming. De resultaten geven aan dat met betrekking tot de aanpak en de kwaliteit van de seksuele voorlichting binnen het voortgezet onderwijs, ook in Nederland, er ruimte is voor verbetering.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Interessant voor onze opdracht was dat bij het behandelen van seksuele en relationele vorming de docenten enkele relevante verschillen observeerden tussen leerlingen die voort kwamen uit hun culturele achtergrond, onderwijsniveau, leeftijd en gender. Met betrekking tot culturele achtergrond merkten de docenten op dat allochtone leerlingen vaak minder kennis hebben dan autochtone leerlingen over de onderwerpen die binnen het thema worden besproken. Het verschil in kennis over seksualiteit tussen etnische groepen komt ook duidelijk naar voren uit het onderzoek ‘Seks onder je 25e’ (De Graaf et al., 2005). Ook de reden die docenten zelf aandroegen voor het kennisverschil, en het verschil in openheid over seksualiteit, namelijk dat allochtone leerlingen thuis minder zouden communiceren over seksualiteit, komt overeen met de bevindingen van De Graaf et al. (2005).

**<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">"Girl, you better go get you a condom": Popular culture and teen sexuality as resources for critical multicultural curriculum ****<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">(Ashcraft, C., 2006) ** <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Tieners worden geconfronteerd met een spervuur ​​van berichten over seksualiteit die hun identiteit en onderwijservaringen vormen op verschillende manieren. Ondertussen zien we de toename van seks bij tieners, ongewenste zwangerschappen en SOA’s toenemen en dit wekt paniek onder de bevolking. Tot op heden blijken veel scholen echter weinig initiatief te nemen om tieners bewust te maken van hun seksualiteit. In dit artikel wordt aangehaald dat onderwijzen steeds minder relevant en ineffectief zal zijn als opvoeders er niet in slagen om seksualiteit in onze populaire cultuur aan te kaarten.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Hiervoor worden twee argumenten besproken. Ten eerste moet seksuele voorlichting deel uit maken van onze populaire cultuur. Ten tweede moet seksuele voorlichting aangebracht worden in breed scala van klas- en schoolcontexten. Daarbij worden drie educatieve doelstellingen geformuleerd: (1) een breed curriculum (bv. seksuele voorlichting expliciet opnemen) zodanig dat het curriculum meer relevant en cultureel afgestemd is op diverse jongeren, (2) een kritisch multicultureel curriculum dat sociale ongelijkheden ondervraagt, en (3) onrechtstreeks een omgeving creëren waarin tienerzwangerschappen, SOA’s, HIV / AIDS zullen minderen.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; line-height: 14pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Om deze argumenten te staven werd geput uit een etnografische studie van het seksuele voorlichtingsprogramma “Esperanza”. Als contrast werden vervolgens twee populaire films geanalyseerd die zich bezig hielden met vraagstukken rond seksualiteit op verschillende manieren. De inzichten uit deze populaire films kunnen onderzoek en praktijk informeren rond dit kritieke multiculturele curriculum. Daarnaast komt het ook de leerkrachten ten goed, die educatieve inspanningen doen om de jeugd te helpen met betrekking tot het thema seksualiteit.