14_begin2

__ Praten over seks in de multiculturele klas __ Marc van Bijsterveldt //Geschreven in 1996 dus cijfers zijn gedateerd maar ik denk dat veel ideeën nog steeds toepasbaar zijn.//In klassen met veel allochtone leerlingen à veel leerkrachten vinden het moeilijk om over seksualiteit te praten. In allochtone gezinnen is seksualiteit over het algemeen nauwelijks een gespreksonderwerp tussen ouders en kinderen. Seksuele vorming moet leerlingen ondersteunen in het ontwikkelen van een eigen leefstijl. Veel allochtonen krijgen echter soms thuis niet de steun die ze nodig hebben. Ze willen eigen keuzes maken maar ook loyaal blijven aan de cultuur van de ouders.Hoe hier rekening mee houden en toch voldoende voorbereiden op seksuele leven?
 * Normen en waarden verschillen in andere culturen
 * Positie man/vrouw
 * Homoseksualiteit
 * Betekenis van religie

**Interculturele communicatie:** vooral open houding en niet per se kennis van andere cultuur. Oog hebben voor eigen positie, eigen normen en waarden, gevoeligheden, ervaringen, regels en codes die jouw denken en handelen bepalen. **Intercultureel onderwijs:** leerkrachten, leerlingen, begeleiders, ouders,... gaan in dialoog met elkaar à uitgangspunt: culturele diversiteit is rijkdom!Culturele verschillen: **Seksleven van de hedendaagse jeugd (1996** ** à gegevens zijn verjaard)** Kennis minder dan Nederlands vergelijkingsgroepAllochtonen jongens meer ervaring met geslachtsgemeenschap, meer met prostitués dan Nederlanders, ook vrij veel anale seks.Allochtone meisjes vaker nooit seks, wel verkering maar ook dit stiekem à omgang met jongens is taboe, maagdelijkheid bewaren voor huwelijksnacht.Gegevens zijn veranderd met 5 jaar DUS RECENTERE CIJFERS zoeken!Turkse en Marokkaanse meisjes: risicogroep met betrekking tot problemen met seksualiteit à info enkel van school, beperkte kennis, cultuurconflict**Culturele visies op seksualiteit** n Westerse opvattingen over seks zijn cultureel bepaald: n Verschillende culturen: **Beleidskeuzes voor de vorming in de multiculturele klas** Apart: geeft de mogelijkheid om systematisch er aandacht aan te bestedenIntegratie: maakt seksuele vorming een minder beladen onderwerp à door bijvoorbeeld in het vak sociale vaardigheden bij richting ‘verzorging’ ook les te geven hoe te communiceren over veilig vrijen à zal minder snel de ouders alarmeren Samen: mss worden onzekerheden minder snel geuit, uitzonderingspositie voor islamitische meisjes is contraproductief, gemakkelijker organiseerbaar, discussie mogelijk en zo roldoorbrekend werken, enkel in natuurlijke setting kan je ECHT vaardigheden lerenApart: vooral islamitische meisjes zouden aandacht apart nodig hebben door gebrek aan kennis en vaardigheden, ook specifieke problemen ivm maagdelijkheid en gearrangeerde huwelijken, sluit ook beter aan bij hun gezinssituatie waar er niet sekseoverschrijdend over zo’n zaken gepraat wordtCombo? JA: er bestaan pakketten voor specifiek etnische doelgroepen, zeker voor islamitische meisjes mogelijk positief (zie hierboven)NEE: moeilijk te organiseren, minder grensoverschrijdende discussie mogelijk en dat is onrealistisch (idem hierboven) Leerkracht zelf à heeft reeds vertrouwensband, afgestemd taalgebruikAllochtone docent à geniet meer vertrouwen bij ouders, betere koppeling aan achtergrond, kan echter ook belemmerend worden als het gênant is om in een bepaalde cultuur over seksualiteit te pratenGastdocent à soms gemakkelijker om vrij te praten tegen iemand die je niet goed kent, meer specialistische kennisTheatergroepPeers à jongeren leren veel van hun peers, mythes worden echter overgedragen, gevaar voor verkeerde info à niet genoeg! JA: goede zaak, aansluiting zoeken bij thuissituatie, anders mogelijkheid op vertrouwensbreukNEE: mss mogen de leerlingen dan niet meer komen, over andere vakken wordt ook geen extra uitleg gegevenAfweging maken! Eerder ja.**Pedagogische didactische aanwijzingen voor de multiculturele klas** Veel leerkrachten klagen over gebrekkige interculturele kennis, weten niet altijd hoe om te gaan met conflicterende waarden en ondertussen ook respect te blijven behouden.Een echte consensus kan echter niet bestaan en leerkrachten moeten dit beseffen. Seksuele vorming is niet waardevrij à het heeft een bedoeling! Zelf je boodschap kiezen en daar ook durven achter staan. Anders gevaar voor verwarrende boodschap.Alle leerlingen eerst als puber, opgroeiende kinderen zien en pas in tweede instantie als cultuurdrager. Niet constant het ‘anders’ zijn benadrukken.__Vaardigheden bij het werken in een multiculturele klas__ **Persoonlijke vaardigheden**Kennis van thema, kennis van verschillen in relationeel en seksueel gedrag van jongeren, zicht op eigen normen en waarden (ook mogelijke vooroordelen) en die van andere culturen. Dit ook expliciet meedelen aan leerlingen à ‘dit zijn mijn opvattingen’ à zo creëer je ruimte voor leerlingen om niet akkoord te gaan en dat dat ook ok is, uitleggen waarom **Pedagogische vaardigheden** **Didactische vaardigheden**
 * 1) Eigen cultuur beschouwen, oog hebben voor vanzelfsprekendheden
 * 2) Visies vergelijken
 * 3) Ga steeds na of de andere wel echt begrijpt wat je bedoelt.
 * Individuele of collectieve oriëntatie
 * Grofmazige of Fijnmazige cultuur (Pinto)
 * Tussencultuur bij allochtonen, ze leven tussen 2 culturen à loyaliteitsconflict
 * Allochtone jeugd en seks (Turken en Marokkanen)
 * Geen lustbeleving maar ‘seksualiteit’
 * Huwelijk tussen 2 individuen die verlief op elkaar zijn, enkel zij ‘mogen’ seks hebben.
 * Heel wetenschappelijke visie
 * Seksuele revolutie in ’60 heeft belangrijke verandering in Westerse visie veroorzaakt; seks is niet langer vies en gevaarlijk, hoeft niet volledig privé zijn à uit taboesfeer
 * Islam = antilust? Fout
 * Creoolse cultuur: kinderen markeren volwassenheid à daarom veel jonge moeders
 * Huwelijk uit liefde (individualistisch) of voor acceptatie (collectivistisch)
 * Maagdelijkheid à vooral voor islamitische meisjes problematisch
 * Rolverdeling: in islam zijn man en vrouw complementair en dus fundamenteel anders, idem Hindoes
 * Voorlichting gebeurt soms via andere kanalen à vb: bij islam via vrienden, broers, ooms of tantes.
 * Ideeën over schaamte à in Westerse visie is dit iets persoonlijk, in meer groepsgerichte culturen beschaam je de hele familie
 * Homo’s westerse cultuur: ‘uit de kast komen, identiteit ontwikkelen’, sommige andere culturen: ‘niet aan de grote klok hangen, dat is privé’
 * __Aparte lessen seksuele vorming of integratie in lesaanbod?__
 * __Jongens en meisjes apart?__
 * __Allochtoon en autochtoon apart?__
 * __Wie geeft de voorlichting?__
 * __Ouders en verzorgers bij de vorming betrekken?__
 * Veiligheid is voorwaardelijk: scheppen van vertrouwde en veilige sfeer in de klas, niets moet!, leerlingen moeten weten dat ze niet worden uitgelachen, helder afspraken over vertrouwelijkheid
 * Signaleren van problemen: oog hebben voor leerlingen die problemen zouden hebben en hen extra aandacht geven, eventueel doorverwijzen
 * Docentenrol: in sommige culturen is docent uitdrukkelijke gezagdrager en kan het vreemd zijn wanneer deze docent uit zijn rol stapt en even als persoon deelneemt aan de discussie.
 * Uitgangssituatie in de klas: vorming verschilt naar gelang de beginsituatie à kennis, ervaring, groepsgevoel, verhouding jongens/meisjes,...
 * Uitwisseling waarden en normen: geen wij/zij discours benadrukken à gelijkenissen en verschillen tussen en binnen culturen aanhalen
 * Onderwerpkeuze: link onderwerpen ook aan interesses van leerlingen
 * Wel of niet expliciet spreken over seks: ondubbelzinnig praten is het beste, in de Westerse visie moet dit kunnen en werkt dit bevrijdend, in sommige andere culturen is dit eerder beschamend en overdreven à hou hiermee rekening, vooraf afspraken maken
 * Wel of geen expliciet voorlichtingsmateriaal: idem hierboven en als leerlingen niet meer kijken dan is doel voorbijgestreefd à variëren in materiaal en aandachtig voor zijn
 * Werkvormen: klassikale instructie handig bij beladen onderwerpen waardoor er niet veel gezegd wordt of juist veel gelachen. Groepsgesprekken à meer inbreng van lln, oefenen van vaardigheden, intercultureel onderwijs,... MAAR niet gemakkelijk.

=__Lespakket multiculturele en seksuele voorlichting en vorming__= (1997: gedateerd)

Dit lespakket legt de nadruk op sociale en emotionele aspecten. Elk onderwerp kan afzonderlijk behandeld worden. Er wordt veel nadruk gelegd op multiculturele klassen, bijvoorbeeld in het casusmateriaal, de verhalen en de getuigenissen wordt sterk uitgegaan van de leefwereld van Turkse en Marokkaanse jongeren in Nederland (maar is ook perfect toepasbaar in België). Een voorbeeld hiervan is het gebruik van gebruikelijke Nederlandse namen en gebruikelijke Turkse en Marokkaanse namen.

Het lessenpakket bestaat uit vijf grote delen en er wordt telkens gemotiveerd waarom men dat thema wilt behandelen:

1. Het begin
- Vooral aandacht voor waarden, normen en rolpatronen: verschillen in culturen. - Aanleren hoe men kan praten over seksualiteit: bij ons is dit zeer gebruikelijk, maar bij vele Marokkaanse of Turkse gezinnen is een gesprek tussen ouders en hun kinderen hierover absoluut niet gebruikelijk.

2. Geen kind meer
Vrij technisch deel over rijping en geslachtsorganen: misschien niet meer bruikbaar voor derde graad? Wel nog in tweede graad?

3. Kinderen of niet
Dit deel gaat over voortplanting en zwangerschap. In Marokkaanse en Turkse culturen wordt er thuis vaak heel weinig informatie hierover gegeven. Voorbehoedsmiddelen hebben twee functies: het voorkomen van zwangerschap en het mogelijk maken van seksuele contacten. In de Turkse/Marokkaanse cultuur aanvaardt men de eerste functie bij gehuwde vrouwen, maar is men sterk tegen de tweede functie (rekening mee houden in de klas!) In dit deel staat er ook specifiek een stukje over het maagdenvlies en het belang daarvan in Islamitische culturen beschreven.

4. Verkering en daarna
- Leren praten met elkaar over vriendschap en liefde - Hoe leg je contact met anderen? - De eerste keer... - Verkering en huwelijk: wat als je ouders ertegen zijn? Een topic dat vaak voorkomt in de leefwereld van Marokkaanse en Turkse jongeren.

5. Belangrijke onderwerpen
- Homoseksualiteit: veel allochtone jongeren staan hier sterk afwijzend tegenover omdat het verboden zou zijn in de Koran. In sommige landen is homoseksualiteit op basis daarvan strafbaar. Dit is een onderwerp dat ook bespreekbaar moet gemaakt worden in een multiculturele klas.

- SOA, aids en veilig vrijen: bij allochtone jongeren moet je er rekening mee houden dat het condoomgebruik vaak niet gebruikelijk is in het land van herkomst. De SOA-problematiek wordt in het land van herkomst vaak zwaar onderschat omdat er nog steeds een taboe rond heerst ivm het belang van reinheid en kuisheid.

- Seksueel misbruik