VOET-en+onder+de+loep+Groep+122011

Homep﻿age **VOET-en onder de loep**

In 1997 kreeg het secundair onderwijs voor het eerst te maken met de vakoverschrijdende eindtermen. Elke school kreeg daarbij de maatschappelijke opdracht om vakoverschrijdende eindtermen bij zijn leerlingen na te streven (Vlaams Minisiterie van Onderwijs en Vorming, 2004). In wat volgt, trachten we een antwoord te schetsen op een aantal vragen die leefden binnen de groep. Zo komt in eerste instantie aan bod waarom er vakoverschrijdende eindtermen zijn en wat de actualisering van de VOET-en precies inhoudt. Gezien we besloten hebben om voor deze opdracht te werken rond het thema 'seksualiteit en relaties', stelden we ons hierbij de vraag waar dit thema precies gesitueerd kan worden binnen de vakoverschrijdende eindtermen.

**Waarom vakoverschrijdende eindtermen? **

Vertrekkende vanuit het recht die leerlingen hebben op een basisvorming die hen ondersteunt in de uitbouw van een persoonlijk leven en hun kritisch - creatief functioneren in de samenleving, werd opgemerkt dat niet alle inhouden en vormingscomponenten die daarbij van belang zijn, teruggevonden werden in alle vakken. De vakoverschrijdende eindtermen vangen dit tekort op.

**Actualisering vakoverschrijdende eindtermen **

Vanuit het perspectief dat vakoverschrijdende eindtermen aanleunen bij maatschappelijke, onderwijskundige en wetenschappelijke evolutie, en de visie dat het totale pakket te omvangrijk was, werd het tijd voor een evaluatie en een bijsturing van de bestaande vakoverschrijdende eindtermen. Daarbij wou het onderwijsveld een meer haalbaar pakket eindtermen, waarbij zij zelf meer autonomie kregen bij het realiseren ervan.

Met de actualisering van de oude vakoverschrijdende eindtermen, werden de 'klassieke thema's' (gezondheidseducatie, milieueducatie, opvoeden tot burgerzin, ...) vervangen door een nieuw ordeningskader. Dit ordeningskader bestaat uit een 'gemeenschappelijke stam' en uit zeven contexten. Deze eindtermen (behalve de eindtermen leren leren, ICT in de eerste graad en technisch-technologische vorming in de tweede en derde graad ASO) zijn globaal voor het secundair onderwijs geformuleerd en dus niet meer per graad. Het ordeningskader bepaalt niet de volgorde of concrete uitwerking van de vakoverschrijdende eindtermen binnen de schoolcontext. Het staat scholen vrij om zelf nieuwe combinaties te maken, afhankelijk van hun visie en keuzen. Deze beleidsoptie biedt scholen meer autonomie bij het werken aan vakoverschrijdende eindtermen.

Vanuit de ervaring met vakoverschrijdend werken, werd er gesteld dat er meer deskundigheid aanwezig is om het eigen pedagogisch project vorm te geven met behulp van de vakoverschrijdende eindtermen en om de beschikbare beleidsruimte effectief en efficiënt te gebruiken. Men verwacht dus dat elke graad in elke school een redelijke inspanning levert ten opzichte van het geheel van de eindtermen. Met het oog op de schoolloopbaan van leerlingen is het belangrijk dat scholen communiceren over de keuzes die ze maken met betrekking tot de vakoverschrijdende eindtermen. Wat inhoudelijk relevant en haalbaar was bij de oude vakoverschrijdende eindtermen, werd behouden. Om aan de slag te gaan met de nieuwe vakoverschrijdende eindtermen, is het dan ook een goed idee om de bestaande initiatieven binnen een school te toetsen aan het nieuwe VOET-concept en te detecteren voor welke nieuwe vakoverschrijdende eindtermen nog geen inspanningen werden geleverd.

Voor meer informatie met betrekking tot het nieuwe ordeningskader voor de vakoverschrijdende eindtermen, kunt u hier terecht.  · Nieuwe vakoverschrijdende eindtermen voor het secundair onderwijs  · De vakoverschrijdende eindtermen van de tweede generatie

**Situering van seksualiteit en relaties binnen de VOET-en **

De contexten ‘(1) Lichamelijke gezondheid en veiligheid’, ‘(2) Mentale gezondheid’ en ‘(3) Sociorelationele ontwikkeling’ vormen samen de drieledige definitie van gezondheid volgens de Wereldgezondheidsorganisatie, namelijk: //“gezondheid is een toestand van een zo optimaal mogelijk fysiek, mentaal en sociaal welzijn, waarbij iedereen de kans moet hebben om als mens capaciteiten te ontwikkelen en te gebruiken met een maximum aantal vrijheidsgraden en keuzemogelijkheden.”// Deze contexten richten zich op wat belangrijk is in de uitbouw van een persoonlijk leven. Seksualiteit en relaties maken hier een deel van uit. Wanneer we dit combineren met de gemeenschappelijke stam kunnen we volgende eindtermen in verband met seksualiteit en relaties opmerken:
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Het eigen lichaam leren kennen en adequaat reageren op lichaamssignalen.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Het nemen van voorzorgsmaatregelen tegen risicovol lichamelijk contact.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Het aanvaarden en verwerken van seksuele ontwikkeling en veranderingen in de puberteit.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Zich kunnen uiten over en respectvol omgaan met vriendschap, verliefdheid, seksuele identiteit en geaardheid en seksuele gevoelens en gedrag.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Een relatie kunnen opbouwen, onderhouden en beëindigen.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Het respecteren van verschillen en belang hechten aan respect en zorgzaamheid binnen een relatie.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Het bespreken van opvattingen over medische, psychische en sociale aspecten van samenlevingsvormen, veilig vrijen, gezinsplanning, zwangerschap en zwangerschapsafbreking.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Het onbevangen en constructief uiten van hun wensen en gevoelens binnen relaties en het stellen en aanvaarden van grenzen hierin.